10.Мәдениетінде, тілінде айырмашылығы бар ,есту,сөйлеу және көру бұзылыстары бар пациенттермен әңгімелесудің ерекшеліктері

Косметикалык кемістіктері және соқыр, санырау, сақау адамдарда спецификалык психологиялык өзгерістер дамиды. Басқа ауруларға карағанда бүндай адамдарда ерекше және кемістік түріне байланыссыз, біркелкі психологиялык реакциялар байқалады. Олар, бұл адамдардың әлеуметтік жағдайына, қоғамдағы көзқарасқа және кемістік салдарынан, жеке тұлғаның өсіп дамуы бүзылыстарына байланысты пайда болады.

«Косметикалық кемістіктер» дегеніміз - адамның бет сиқының оүзъілуы. Адамның беті әлем-тапырык болуынан ол езін-озі кемсі-Т1П, темен санайды. Олар өкпешіл, ашуланшақ, больтп, басқа көрінуден қоркып, жаііындағылармен жанасудан бастартады, ксйбір жағдайларда өз өмірін кию гуралы ой да туады. щ терісіндегі өзгерістер, деформациялар пайда болуы салдарыңа| адамда қосымгпа үяңдық, сезімталдық, қоршағандар «аса көщ аударуы мүмкІн» - деген үрейлі сезім пайда болады, сондықтя адамдардан кашқактауы мумкін.

Тұтығатын науқастар. Тұтығу - кемістіктін өзгеше бір түрі, оның айтарлықтай психологиялық әсері болуы салдарынан тұлғаның мінез-құлқын өзгертіп, жалпы дамуына бөгет жасайды Тұтығу пайда болуынан тулғааралык қарым-қатынас озгереді. Кездесетін клиникалық белгісіне - сөзден (сөйлесуден) қорқуы жатады (логофобия). Бұған байланысты адам өмірінің коммуникативтік үрдістерінің бұзылуы, түйық мінезді болуы және қоршаган адамдармен карьм-қатынас жасаудан бас тартуы байкалады.

Бүндай науқас адамдармен қарым-қатынас жасағанда, дәрігерде көптеген қиыншылықтар туады. Дәрігер ерекше шыдамдылық көрсетіп, олардың сенімділігін арттырып, тшіық асықпай тыңдауды түсінуге даярлығын білдіруі керек. Дәрігер олардың вербальды коммуникацияларына (жесттар, мимика, дене қалпы, қол кимылы т.б.) көп назар аударуы қажет.

Соқыр және саңырау науқастарда танырлық әрекеттері бузылуы салдарынан, олар жасқаншак, үялшақ және жақын туысқандарына тәуелді болады. Олар өзін-өзі кемсітіп сезінеді және сонымен катар олар принципиалды, әділетті, заңға көнімді келеді, өзіне және басқаларға жогары өнегелілік керсетеді. Бұл адамдардың тұлгасы астениялық, ипохондриялық өзгерістерге шалдығады. Олар өкпешіл үрейшіл болады, сонымен катар ұяндык, күдіктілік те байқалады.

Бүл науқастармен карым-қатьнас жасау кезінде дәрігер ерекше шыдамдылық, сезімталдық көрсетіп, жәрдем беруге әрқашанда даяр екенін сездіріп, сеніміне кіруі қажет. Вербальды және вербальды емес коммуникация әдістеріне көп назар аударуы қажет. Көзі көрмейтін науқаспен сөйлескенде, дәрігер оған үлкен үкыптылыкпен карал, аса назар аударганы жөн, ягни наукастын не мақсатпен келгенін тусінуге тырысканы дүрыс болады. Науқастың қолынан устап, дәрігердің бар екенін білдіру керек. Егер науқасқа болмеде бөтен болса, дәрігер бөлмені суреттеп, тағы кім бар екенін айтады.

11 Қиын және ерекше жағдайларда дәрігер мен науқас арасындағы қатынас құрылуының тәсілдері

Күрделі науқастарды қабылдау ерекшеліктері

Күрделі науқастармен жұмыс жасау барысында дәрігерге келесі жағдайларды ескеру қажетті болады1) қажетті мәліметтермен науқасты ақпараттандыру; терапияның негізгі мақсатын нақтылау 2)жоспарланатын ем түріне науқастың қатынасын талқылау;3) емдеудің тиімділігіне кері әсер беретін факторларды анықтау; 4) орнаған жағдай бойынша сенімділік пен қауіптілікті анықтау;5)тағайындалған терапия бойынша науқастың дайындығын бағалау.

Сонымен қатар, бұндай науқастармен арақатынаста, госпитальді кезеңде амбулаторлық емді жоспарлау және жүргізіліп жатқан терапия бойынша қауіптілік жағдайын талқылау дәрігерге маңызды екені мәлім. Осының барлығының нәтижесі төмендегідей мүмкін-дік береді:1. Емдеудің түрлі кезеңіндегі науқастың жағдайын бағалау.2. Жүргізіліп жатқан терапия динамикасының сапасын бағалау. Науқасқа ақпарат беру барысында төмендегідей әсерлі коммуникативті техниканы қолданған жөн:3.науқастың деңгейіне сәйкес қарапайым, медициналық емес терминдерді қолдану4. керексіз мәліметтерді шектеу; 5.маңызды мәселелерді талқылау;6. қажет болған жағдайда маңызды ақпаратты қайталау;7.нақты мысалдарды келтіру; науқастың оң қөзқарасына ие болу;

Науқаспен сұхбаттасумен қатар, науқасқа жазбаша түрде беру керек 1. күнделікті қабылдайтын дәрілердің аты мен тәуліктік мөлшерін; 2. бір қабылдағандағы дәрілік заттың дозасын; 3. қабылдау уақытын; 4.тамақтану уақыты мен дәрілік затты қабылдау мерзімі арасындағы қатынасты; 5. мүмкін болатын дәрілік затгың жағымсыз әсерлері жайын-да ақпарат беру (көрініс берген уақытта медицина қызмет-керлеріне хабарлауы тиіс);6. дәрілік заттарды қолдану және сақтау бойынша көрсеткіштер.Науқастар дәрігерге міндетті түрде сенімділікпен қарауы тиіс. Науқастар дәрігер алдында өздерінің ойын, қорқыныш сезімін айтуды маңызды деп санайды, оған дәрігермен сұхбаттасу үрдісі өте қажет больш табылады.Қиын науқастармен екі жақты, үш жакты байланысты құру ерекше қиындықтар әкеледі: науқас - туыстары - дәрігер.

Қызығушы жақтардың біріккен күші нәтижесінде ғана келесі мақсатқа жетуге болады;

Науқастар үшін: сауығу, ремиссияға қол жеткізу, денсаулығын жақсарту, еңбекке қабілеттілігін, қоғамдық талабын, өмір ұзақтығы мен сапасын жоғарылату; • денсаулық сақтау орталықтарының мамандары үшін: кәсіби статусын науқастардың алғысын, әріптестердің құрметін жоғарылату; • денсаулық сақтау жүйесі үшін: шығындарды азайту, халық-тың денсаулық жағдайын жоғарылату; • дәрілік заттарды өндірушілер үшін: өнімнің сәттілігі мен қаржылық нәтижелерін өркендету.