3.2 Лизингті пайдаланудың шетелдік озық тәжірибелері.

Қазақстандағы лизинг қатынастарын әлі де даму үстінде болса, көптеген шет мемлекеттерінде бұл қатынастар өз дамуының жоғарғы дәрежесіне жетіп, лизинг нарығы қарқынды дамыған экономика механизміне айналды.

Қазақстанның нарықтық экономика қатынастары жолуына түсуі экономикадағы көптеген дағдарыстар мен қиыншылықтарға әкеп соқтырады. Сонымен қатар, нарықтық қатынастар экономикалық қайта құрулардың басталуынығ негізі болды. Сондықтан да, инвестициялық бағыттың осы жолда әр ел, әсіресе Қазақстан экономикасының жағдайына тигізер әсері айтарлықтай.

Ір түрлі мамандардың лизингке берер анықтамалары мен ол жөніндегі пікірлері сан алуан. Сондықтан да, әлемдік тәжірибеде лизингтің түрлері де сан алуан болып келеді.

Мемлекеттегі экономикалық реформалардың дамуын бизнес саласындағы ең маңызды бағыт ретінде қызметтің лизингтік бағыты анықтайды. Мемлекеттің шаруашылық кешенінің инвестициядағы қажеттілігі-лизингтік қызмет қарқынды дамуының алғышарты болып табылады. Банктік капитал позицияларының тұрақтануы, тура отандық пен шетелдік инвестицияларды, экономика салалары және секторларына қарыздар мен несиелерді белсенді тарту, орта және шағын бизнестің кең ауқымды дамуына түрткі болып отыр.

Щетелдік тәжірибе көрсеткенде, лизинг мемлекет экономикасына түбірлі және құрылымдық қайта құрулар кезеңінде тұрақтандырушы, нығайтушы әсерін тигізеді. [6, 440-442б].

Қорытынды

Лизинг инвестицияларды тартуға қабілетті, икемді және көп үміт күтерлік экономикалық иінтірек болып келеді, отандық өндірісті көтеруге мүмкіндік жасау, капиталды ел экономикасының маңызды саласына тарту, шағын бизнеске нақты қолдауды қамтамасыз етеді және т.б. Ресейдегі орасан зор потенциал осының көрінісі.

Үкімет, лизингке қолайлы жағдай саясатын декларациялар соңғы жылдары берік нормативтік база дайындады. өкінішке орай, заңмен анықталған барлық жеңілдіктер, орындарда нұсқаулықпен бекітілген және ал нақтылап алғанда орындалмайды.

Қорытындыда атап өту керек, лизинг несиені арзан ауыстыру болып табылмайды. Негізгі қаражаттың жабдығын қаржыландырудың белгілі артықшылығы бар, бірақ несиелеудің машықтары мен қаржылық ағындарды бағалау, қамтамасыз етілмеген несиедегі сияқты өте қиын. Басқа сөзбен айтқанда жетерлік қаражатсыз, бірақ жоғары тиімді жобамен істі бастау үшін, лизинг алушы үшін негізгі жағымды сәт жоғалады (соның ішінде шағын бизнес үшін), сондай-ақ, лизингте банктер кепілзатты талап етеді (лизингтік мәміленің объектісі жоба үшін бағалы болуы мүмкін, бірақ банктің шығынан жабу үшін, таратушылыққа сол шарада ие емес)

Осылайша, лизинг банктің «өз» клиенттерінің инвестициялық жобаларына қызмет көрсетудің тиімді құралына айналды. Бірақ Ресейдегі лизингтің потенциалы өте жоғары және мемлекет де және лизингтік компания да орасан зор жұмыс жасады.

Менің ойымша, біздің елімізде көлемінде келесі элементтері бар кешендік бағдарлама жетіспейді:

- өз қатарына: кәсіби мамандардың дайындығын, ұсынатын қызметтердің ақпараттық жариялауды қосатын, кең дамыған лизингтік қызметтің нарық инфроқұрылымы табылып, құрылушы еді;

- лизингтік мәмілердің ұзақ мерзімдік несиеленуінде (3 жылдан аса) банктің кең спектрлі жеңілдігін ұсыну;

- лизингте 100 пайыздық кепілзаттан сақтану үшін, кепілдік жүйесін дамыту (мәселен, сақтандыру);

- қабылданған шаралармен қатар (халықаралық лизинг келісім-шарттарындағы валюталық бақылаудың болмауы), лизинг көлемінде шетелдік инвестицияларды тарту бойынша шаралар кешенін күшейту.

Осындай бағдарлама коммерциялық банктерді күмәнді, қауіп-қатерлі пайданы қысқа мерзімнің ішінде алудың орынына сенімді пайда алу үшін ресейлік экономиканы қаражатты ұзақ мерзімдік инвестициялауға бағыттауға итерер еді.

Бағдарламаның осындай түрі Ресейді лизингтік шудан бөліп отыр.

Қызмет көрсету лизингі немесе операциялық лизинг негізгі қаражатын ғана емес, сондай-ақ оның пайдалануын да қаржыландыруды қамтамасыз етеді, ал лизбэк пен қаржылық лизинг қаржыландыруды ғана қамтамасыз етеді және несие көмегімен қаржыландырудың баламасы болып табылады.

Лизинг «баланстық есептен тыс» қаржыландыру болса, фирмалар егерде олар, қарызға алудан гөрі, лизингті пайдаланса, үлкен қаржылық левериджке ие болады. Бұл лизингтің артықшылығының бір себебі. Бірақ салықтар негізінен қаржылық лизингтің өсуінің басты себебі болып табылады. Лизинг салықтық жеңілдіктерді негізгі қаражатты пайдаланушыдан капиталды жабдықтаушыға беруге мүмкіндік береді және егерде бұл жақтар әртүрлі салықтық шарттарда болса, онда олар лизингтік келісімнен пайда таба алады. Қазір, қандай да мүмкіндік тиімді және іс жүргізу пайдалы болып отырғанда, мұндай салықтық және экономикалық жағдайдың қатаңдығында, аз шығынға ие болу өте маңызды, біздің елде де лизинг нарықтағы аса перспективті және тиімді нұсқасы деп қаралуы қажет.