17. Үдеткіштің қолданысы
Жоғары энергиялы зарядталған бөлшектерінің электр өрісінде үдету арқылы алуға арналған құрылғы. Циклді үдеткіштерге электрондық үдеткіштер (бетатрон, микротрон, синхротрон), ауыр бөлшектер (протондар, т.б.) үдеткіштері (циклотрон, фазотрон, синхрофазотрон) жатады. Бетатроннан басқа, барлық циклді үдеткіштер резонансты үдеткіштер болып есептеледі. Сызықты жоғары вольтті үдеткіштердің көмегімен энергиясы 30 МэВ-ке дейінгі қарқынды бөлшектер шоғын алуға болады. Зарядты бөлшек үдеткіштерінің дамуына атом ядросының құрылысын зерттеу мәселесі себеп болды. Үдеткіштер дамуының бастапқы кезеңі (1919 – 32) жоғары кернеу алу және оны зарядталған бөлшектерді тікелей үдету үшін қолдану жолымен жүрді. 1931 жылыамерикалық физик Р. Ван-де-Грааф электрстатикалықгенераторды, 1932 жылыағылшынғалымдары Дж. Кокрофт пен Э. Уолтон каскадтыгенератордықұрастырды.
18. Күшейткіштың буыны
Күшейткіш (Усилитель; ampli-fier). Шығысындағы сигнал функционалды түрде кірісіндегімен байланысты және одан әрдайым үлкен болатын құрылғы. Қолданылуына байланысты күшейткіштерді жоғары (ЖЖК), аралық (АЖК) және төменгі жиілікті, бейне күшейткіші, операциялық күшейткіш және т.б. деп ажыратады.
Қосымша энергияны пайдалану
арқылы механизмнің басқаруын жеңілдететін құрал;
ол энергия көзінен,
бөліп таратқыш тетіктен және атқару
механизмінен тұрады. Сызықтық
буынның міндетіне кіріс дабылының
параметрлеріне әсер ету жатады.
Күшейткіштерде бұл әсер кіріс дабыл
қуаьының күшеюімен байқалады, сүзгілерде
– оның спектральді құрамының өзгеруімен,
ал дифференциалды буындарда – дабылды
дифференциалдаумен, интегралдаушы
буындарда –интегралдаумен және т.б.
сипатталады. Осы тұста барлық жағдайда
талдаудың мәніне берілген
кіріс дабылы мен белгілі параметрлер,
сипаттамалар немесе дәл осы сызықтық
объектінің сызбасы көмегімен
шығыс дабылын анықтауда жатыр.
19. Инерция буыны
Инерция (лат. іnertіa –
әрекетсіздік), материялық
денелердің механикадағы Ньютонның 1-және
2-заңдарында көрініс табатын қасиеті.
Денеге сыртқы әсерлер (күштер) болмаған
кезде немесе олар теңгерілген кезде,
инерция дененің инерциялық санақ жүйесі
деп аталатын жүйеге қатысты өзінің
қозғалыс күйін немесе тыныштығын
сақтайтындығынан білінеді.
Апериодическое звено -одноемкостное,инерционное звено, которое можно описать дифференциальным уравнением
где x1 — входная величина, x2 — выходная величина, k — коэффициент усиления, T — постоянная времени.Это уравнение апериодического звена динамической системы управления 1-го порядка. Уравнениеапериодического звена 2-го порядка имеет вид
20.
21. Логарифмнің амплитудалық - жиілік мінездемесі
Логарифмическая амплитудно-фазовая частотная характеристика (ЛАФЧХ, в иностранной литературе часто называют диаграммой Боде) — представление частотного отклика линейной стационарной системы в логарифмическом масштабе. Амплитудалы-жиіліктік сипаттама құрылғы сызықты режімде жұмыс істегенде, оның шығысындағы сигнал амплитудасының тұрақты амплитудадағы кіріс синусоидалық сигналдың жиілігіне тәуелділігі. Егер құрылғы электр сигналдарын күшейтуге немесе таратуға арналса, онда оның амплитудалы-жиіліктік сипаттамасы күшейту немесе тарату коэффициентінің жиілікке тәуелділігі бойынша анықталатын график түрінде беріледі. Бұл жағдайда абсцисса осіне жиілік (көбіне логарифмдік масштабта), ал ордината осіне күшейту немесе тарату коэффициенті (децибелмен берілуі мүмкін) салынады. Амплитудалы-жиіліктік сипаттама бойынша күшейткіштердің, сүзгілердің жиіліктік өткізу жолағын, сондай-ақ автоматты реттеу жүйелерінін орнықтылығын анықтауға болады.
ЛАФЧХ строится в виде двух графиков: логарифмической амплитудно-частотной характеристики и логарифмической фазо-частотной характеристики, которые обычно располагают друг под другом.