15. Кәсіпорынның энергетикалық шаруашылықтың жұмыс істеуіндегі жалпы шығындарын атап өтіңіз
Фирма деңгейіндегі жоспарлау ұйым болашағын бейнелей отырып келесі кезеңдерден түрады:
-мүмкіндіктерді бағалау /ресурстар, өндіріс, т.б./
-нақтылы жоспардың мақсаты мен нәтижесін анықтау;
-жоспардың негізгі көрсеткіштерін бейнелеу;
-іс-әрекетттердің тиімді бағыт-бағдарламасын белгілеу;
-қажетті баламаны талдау;
-жоспардың орындалуын қамтамасыз ету.
Жоспардың /бағдарламаның/ орындалуын қамтамасыз етуге тиісті ұйымдық құрылымды қүрүды басқарудың маңызды функцияларының бірі ұйымдастыру береді. Аталған функцияның мақсаты-басқарушы және басқарылушы жүйелерді, сондай-ақ олардың арасындағы байланыстар мен қатынастарды қалыптастыру. Ұйымдастыру еңбекті мамандандыру мен бөлісуді қүрай отырып, адамдар еңбегінің тиімділігін арттырады. Әркім өз міндеті мен жауапкершілігін айқын түсініп, осы мақсатта өзгелермен қоян-қолтық әрекет еткенде ғана бірлесіп атқарған жұмыстың тиімді болатыны сөзсіз. Осыған орай процесс ретінде ұйымдастыру үйымдаспаған жүйеден үйымдасқан жүйеге көшуді білдіреді. Басқару функциясы ретіндегі үйымдастырылудың объективтілігі адамдар мен материалдық бөліктердің бірігуі кездейсоқ емес, қайта белгілі бір міндетті орындауға және басқару заңдарына бағындырылуына байланысты болады.
Жалпы үйымдастыру функциясында мынадай біршама дербес, бірақ өзара байланысты қызметтерді бөліп көрсетуге болады:
Басқару жүйесін ұйымдастыру;
Басқару объектісі мен субъектісі арасындағы байланыстар мен қатынастарды ұйымдастыру;
Басқару субъектісінің ішіндегі байланыстарды ұйымдастыру.
Ұйымдастырудағы негізгі анықтамалары
Басшының ең басты міндеті өзіне бағынышты қызметкерлерінің күш-жігерін алға қойылған міндеттерді шешуге, және оларды мейлінше жақсы атқаруға қабілиетті ұйым құруға бағыттау боліп табылады.
3 Деңгей
1. Негізгі активтердің құрылымы мен құрамы.
Кәсіпкерлік капитал өндіріс сферасынан айналыс сферасына өте отырып, әрдайым тұрақты қозғалыста болады, шеңбер айналым жасайды. Капиталдың шеңбер айналымы алғашқы құнды ұлғайту мақсатында барлық өзара байланысты : жабдықтау, өндіріс, өткізу процестерін қамтитын сфералар арқылы тауарлы-ақшалай формада өндіріс құралдары қозғалысының толық циклін көрсетеді. Материалдық игіліктерді өндіру үшін кәсіпорынға салынған кез-келген капитал өзінің қозғалысын ақшалай формада бастайды. Өз қозғалысында капитал үш сатыдан өтеді:
І саты: ақшалай капитал өндіріс құрал-жабдықтары мен жұмыс күші түріндегі тауарларды сатып алуға жұмсалады.
Ж.К
А
Т
Ө.Қ
ІІ саты: өндіріс процесінде өндіріс құралдары мен жұмыс күшінің бірігуі және өзара әрекеттесуі арқылы жаңа өнім жасалады.
А
Т…..Ө…..Т*
ІІІ саты: осы жаңа өнімді нарықта сата отырып, кәсіпкер алғашқы авансыланған капиталдың өскен сомасын алады.
А
Т…..Ө……Т*
А*
Шеңбер айналымның үш кезеңінің біріншісі - жабдықтаушы -дайындаушы және үшіншісі – коммерциялық - өткізу нарықта айналыс процесін, ал екіншісі - өндіріс процесін құрады.
Капиталдың осы үш кезең арқылы кезекті өтуі және оның үш функционалды формаларының ауысуы капиталдың шеңбер айналымы деп аталады. Жекелеген акт емес, кезеңді қайталанатын процесс ретінде қарастырылатын, нәтижесінде авансыланған құнның барлық сомасы толығымен өзінің бастапқы формасына қайтарылатын капиталдың шеңбер айналымы капиталдың айналымы деп аталады. Шеңбер айналым мен айналым органикалық өзара байланысқан. Айналым шеңбер айналымнан кең, өйткені капиталдың жекелеген элементтері әртүрлі жылдамдықпен қозғалысын аяқтайтындықтан олардың авансыланған құны өзінің бастапқы формасына әртүрлі уақытта қайтарылады. Бір бөлігі - әрбір шеңбер айналымнан кейін, мысалы, тұтынылған шикізаттар мен материалдардың құны, ал екінші бөлігі – айналым жасайтын бірнеше шеңбер айналымнан кейін, мысалы, еңбек затының құны. Нәтижесінде өндіріс құралдарының бүкіл авансыланған құнының қайтарылуы капитал айналымын құрайтын бірқатар шеңбер айналымдар нәтижесінде жүреді.
Капиталдың әртүрлі элементтерінің айналымы біркелкі жүрмейді. Капитал құны айналымындағы әртүрлі функцияларына сәйкес капитал негізгі және айналмалы болып бөлінеді.