Протей тобының идентификациясы

Тест немесе субстрат	P.vulgarіs	P.mіrebіlіs	P.morganіі	P.rettgerі	P.іnconstans
Индол	+	-	+	+	+
К‰кірт сутегі	+	+	-	-	-
Желатин	+	+	-	-	-
Симмонс цитраты	+	+	-	+	+
Адонит	-	-	-	+	(
Мальтоза	+	-	-	-	-
Инозит	-	-	-	+	(
Орнитиндекарбоксилаза	-	+	+	-	-
Мочевина	+	+	+	+	-

Термофилдер

Санитарлы-кµрсеткіштік микроорганизмдер арасында ерекше рольді термофильді таяқшалар алады. Топырақта немесе су қоймаларында термофильді таяқшалар анықталуы олардың малдың кµнімен, компостпен, термалармен немесе адам нєжісі ыдырағанымен ластанғанын кµрсетеді. Термофилдер ауада, тағамдарда, консерваларда таралған.

Термофилді микроорганизмдерге жатады грам(+) бактериялар, кокктар, бациллалар, спириллалар, актиномицеттер, кей саңырауқ±лақтар т‰рлері - 60⁰С жєне жоғары температурада қарқынды кµбее алатындар. Термофилдер - аэробтылар.

Термофилдер адам жєне жануарлар ішегінде аз мµлшерде кездеседі, яғни нєжісте кездесуі м‰мкін.

Термофильді микроорганизмдер компостта, кµнде 60-70⁰С кµбееді. Осындай жағдайда органикалық массаның биотермиялық залалсыздан-дыруы µтеді, µздігінен қыздырылғандықтан кµптеген патогенді микроорганизмдер жєне ішек таяқшасы жойылады. Егер компостта температура µте жоғары болса, патогенді микроорганизмдер тез арада µледі.

Топырақ жєне су қоймалары термофилдермен ластануы оған кµн жєне компост т‰скенін айқындайды.

Органикалық қалдықтардың минералдану процесінің єр этапына сипаттама беру ‰шін термофилдерді санитарлы-кµрсеткіштік микроорганизм деп есептейді.

СТАФИЛОКОККТАР

Стафилококктар-қалыпты микрофлораның µкілі болып табылады. Олардың негізгі орналасу орны - адам мен кейбір жылы қанды жануарлардың жоғарғы тыныс алу жолдарының шырышты қабықшалары, сонымен қатар тері жамылғылары болады.

Стафилококктар сау адамның ішегінде µмір с‰реді. Қоршаған ортада - ауаға, ал к‰нделікті қолданылатын заттарға стафилококктар сµйлескенде, жµтелгенде, т‰шкіргенде, сілекей мен қақырықпен т‰седі. Сонымен қатар теріге жаралы орындар мен қабыну орындарынан т‰седі.

Су қоймалары суының стафилококктар мен ластануы адамдардың шомылуы кезінде µтеді. Б±л кезде стафилококктардың титрі шомылатын-дардың санына байланысты, єсіресе бассейндердегі стафилококктардың саны бір миллитр суда 10000-ға жетуі м‰мкін. Стафилококктар су қоймаларының рекреация аймақтарындағы судын жағдайын бақылауға м‰мкіндік беретін, судын ластануының маңызды кµрсеткіші болып табылады. ІТТБ (БГКП) мен энтерококктармен салыстырғанда “єсіресе теніз суында“ суда ±зақ уақыт бойы тіршілік етеді. Қоршаған ортада стафилококктардың таралуы бірінші кезекте адамдарда, єсіресе медициналық персионалда патогендік стафилококктардың тасымалдау-шылық мєселесінін, стафилококк табиғатындағы аурухана ішілік инфекциялардың мєселесімен тығыз байланыста болады. М‰ның барлығы - стафилококктарды ауа тамшылы ластануларының бактериялық индикаторларына жатқызуға м‰мкіндік береді жєне оларды қоршаған орта объектілерінен санитарлық-микробиологиялық бақылау кезіндегі анықтауға қолданылады.

Mіcrococcaceae т±қымдастығына, Staphylococcus туыстастығына жатады жєне 26 т‰рден қ±ралады. Б±лардың барлығы адамда кездеседі. Стафилококктар пішіні сфералы болады жєне ж±зім имектері т‰рінде орналасады, грам оң, споралар мен капсулалар т‰збейді, қозғалмайды. Олар қоректік орталарға тµзімсіз, факулътативті анаэробтар болып табылады, ет-пептон агарында диаметрі 1-2 мм, тегіс, жылтыр, єр т‰рлі пигменттік дµңгелек мµлдір емес колонияларды т‰зеді. S.aureus алтын т‰сті пигментті т‰зеді, ал колониялардың кейбір т‰рлерінде эмалды-ақ т‰стен сары-лимон т‰ске дейін болуы м‰мкін. Гемолизин т‰зуімен сипатталатын стафилококктар қанды агарда эритроциттерді ерітуге жағдай жасайды. С‰йық қоректі орталарда стафилококктар т‰бінде жайылмалы т‰рде µсуімен т±нбаны т‰зеді.

Стафилококктар биохимиялық белсенді болып келеді: олар маннитті, малътозаны, лактозаны, глюкозаны, сахарозаны газсыз қышқылға дейін ферменттейді. К‰кірт сутектерді т‰зеді, индол бµлмейді. Сары уызды жейді, нитраттарды нитриттерге дейін қалпына келтіреді. Патогенді стафилококктар мынадай ферменттерді бµледі: плазмакоогулаза, лецитовителлаза, ДНК-аза, фибринолизин, бета-лактамазаны; кейбір штамдар энтеротоксиндерді бµлуге қабілетті болады. Патогенді стафилококктардың (Sgghgh`) идентификациясы кезінде олардың цитратты плазманы коагуляциялауға жєне анаэробты жағдайлар мен лецитовителлазаның болуы кезінде маннитті ферменттеуге қабілеттігін анықтау қабылданған.

Эпидемиологиялық тексерулер кезінде инфекция кµзі мен оның тара-лу жолдарын табу ‰шін фаговарларды анықтау қолданылады. Стафилоко-кктар ‰шін фаговарианттарды анықтау бойынша халықаралық комитеті-мен 5 топқа бµлінген 20 негізгі фагтардан т±ратын жиынтығы ±сынылған. Плазманы коагуляциялауға қабілетті стафилакокктар тікелей фагтар мен ерітіледі. Олардың идентификациясы бµлінген дақылда белсенді топқа кіретін фагтардын жиынтығы бойынша ж‰ргізіледі. (4-ші кесте)

Стафилакокктар санитарлық кµрсеткіштік микроорганизмдер ретінде кµптеген себептер боиынша жабық бµлмелердің ауасын жєне хирургиялық, балалар стационарларында реанимация жєне интенсивті терапия мен босану бµлмелерде зерттеу ‰шін ±сынылады. Кµптеген зерттеулер арқылы бµлмелердің санитарлық гигиеналық жағдайымен бµлмелерде орналасқан адамдар санымен ауада стафилококктардың тасымалдаушылар санының арасында, сонымен қатар жедел респираторлы вирусты инфекциялардың бµлмелерінде науқастардың грипп вирусын анықтаумен палаталар ауасындағы стафилококктар санының арасында т‰зету жасау кµрсетілген.

Стафилококктардың санитарлық-кµрсеткіштік микроорганизмдер ре-тінде стрептококктар мен ±қсастығы қоршаған ортадағы стафилококк-тардың қарапайым жєне жылдам индикациялануымен жєне олардың коректік орталарға тµзімсіздігімен т‰сіндіріледі.

Стафилококктар єр т‰рлі химиялық, физикалық факторларға ‰лкен т±рақтылығымен сипатталады. Стафилококктардың дезинфицирлеуші заттарға ‰лкен резистентілігін айта отырып, єсіресе хлор препараттарына, Фаверо µзінің авторларымен 1964 жылы стафилококктарды су қоймаларымен, ж‰зу бассейндерінің рекреация аймақтарында судың ластануының санитарлық кµрсеткіштік микроорганизмдер ретінде қолдану ±сынылады.