1.2 Циклдік іс-әрекеттегі көтерме-көлік машиналарының қажетті санын анықтау

Жүккөтергіш немесе тасымалдайтын машинаның, тиеу-түсірудің пайдалану санын машинаның өнімділігі мен қайта қаралатын жүк ағынының жүк күштілігімен анықталады.

=81728291,1/6300000=5, (1.26)

мұндағы - машина саны (5);

- машинаның жылдық пйдалану өнімділігі (81728291,1).

Машинаның техникалық өнімділігі өрнекпен анықталады, (т/см)

=21951*0,2*11=48292т/см, (1.27)

мұндағы - жүккөтерімділікті пайдалану коэффициенті (0,2);

, - жүктің нақты массасына сәйкес машинамен ала жүруі және оның номинальды жүккөтерімділігі, т ( =5т, =25т);

- аусымның ұзақтығы, ч (11).

Машинаны пайдаланудың жүккөтерімділігі сияқты, пайдалану өнімділігінің уақытын да есептейді.

Уақыты бойынша пайдалану коэффициенті:

• тәуліктік ,

• жылдық .

Тәуліктік пайдалану өнімділігі , т/тәул, жылдық пайдалану өнімділігі , т/жыл, формула бойынша анықталады:

=21951,2*11*2*0,2*0,9=86926т/тәул, (1.28)

=21951,2*11*2*0,2*0,9*365=31728291,1т/жыл. (1.29)

Машинаның циклдік әрекеті үшін (пролетты және консольды крандар, айырлы және біршөмішті жүкартқыштар) теоретикалық өнімділігі:

=3600/4,1*25=21951,2т, (1.30)

мұндағы - жүк өлшем моментін алғаннан кейін келесі жүкті алғанға дейінгі операцияның орындалуына кететін уақытты қосқандағы, машина циклінің ұзақтығы.

Бөлек операцияны орындау машинасы үшін олардың кейбір бір уақыттағы өндіріс есебімен және уақыты, көмекші операцияның шығындалуы, қосымша орындалуы үшін машина уақытынан уақыт циклі құралады:

=0,7*2,1+2,627=4,1с, (1.31)

мұндағы - бірлесуге жатпайтын, алынған жүктің уақыты, с;

- уақыты бойынша бөлек бірлескен операция циклінің есептік коэффициенті (0,7);

- операцияны орындауға кеткен машина уақыты, с;

- операциялар арасындағы жалпы уақыттың үзілісі, с (2,627).

1.3 Үздіксіз іс-әрекеттегі машиналардың пайдалану өнімділігі

Машинаның үздіксіз әрекетінің пайдалану өнімділігі өрнекпен анықталады:

=3600*37,6*0,5*0,8*0,5=27072 т, (1.32)

мұндағы - тасушы органдағы жүктің көлденең қимасының ауданы, м² (37,6);

=13,92*2,7=37,6м²

- тасушы органдағы машина қозғалысының жылдамдығы, м/с (0.5-0.6 м/с);

- уақытында машинаны пайдаланудың коэффициенті (0,7-0,85);

- тасушы органдағы еңкеюді есептеу коэффициенті (0,5-1,5)..

2 Жүк түріне байланысты ТТЖТМ

2.1 Тасымалданатын жүк сипаттамасы

Шойын (Чугун) - жақсы құйылатын қасиеті бар темірмен көміртектің (2% жоғарғы) қорытпасы;темірдің көміртек (2%-дан астам, әдетте, 3—4,5%), қайсыбір мөлшерде марганец (1,5%-ке дейін), кремний (4,5%-ке дейін), күкірт (0,08%-тен аспайды), фосфор (1,8%- ке дейін), ал кейде басқа да элементтер қосылған қорытпасы. Шойында көміртек темір карбиді Ғе3С түрінде байланысқан күйде болуы мүмкін (сұр Шойын). Шойын темір кендерін домна пештерінде балқыту арқылы алынатын өндеудің бастапқы өнімі; қолданылуы мен химиялық құрамына қарай шойын қолданбалы, яғни болат қорытуға арналған Шойын, құйма Шойын, арнаулы Шойын болып бөлінеді. Шойын құймалардың сапасын жақсарту үшін азғана мөлшерде түрленгіштер қосып түрлендіру және шойынды әр түрлі элементтермен қоспалау қолданылады.

Түрлері:

Ақ шойын (Белый чугун) –карбид түрінде көміртек құрамына кіретін, ал омырық бетінің түсі күңгірт-ақшыл болатын шойын;құрамында көміртек темірмен химиялық қосылыс (цементит) түрінде болатын шойын. Ақ шойынның кристалдану процесі Фе-Ц диаграммасы бойынша жүреді. Қаттылық, беріктік, үйкеліске беріктік, морттық қасиеттері жоғары. Ақ шойын өндеуге келмейтіндіктен, одан қорытпалар гана алынады. Ақ шойынды соқаның тістерін, илем біліктерін, диірменнің шарларын құюға және соғылмалы шойын алу үшін пайдаланады.

Домна шойыны (Чугун доменный) —домна пешінде балқытылып алынған шойын;темір және марганецті кендерден домна пештерінде балқытып алынатын сұйық шойын. Домна шойынының 80—85%-інен болат өндіріледі.

Соғылмалы шойын (Чугун ковкий) — құрамына жапалақ түрлес графит кіретін және ақ шойынды босаңдату нәтижесінде алынатын шойын.

Сұйық шойын (Чугун жидкий) — домна пешінде немесе шойынпеште қорытылған шойын. Сұық шойын қатайған сон тасымалданып тұтынушыға жеткізіледі.белдігін, күпшектер, картерлер, фитингтер жасағанда соғылмалы шойын орнына қолданылады. Осының нәтижесінде құйма дайындамалардың массасы соғылмалы шойыннан құйылған дайындамалар массасынан шамамен екі еседей кем болады;құрылымында сфера түрлес графиттік кірме бар болатын, беріктігі жоғарғы шойын.

Шындалған шойын (Чугун ковкий) — механикалық қасиеттері жағынан сүр шойын мен болат аралығына сәйкес келетін шойын. Шындалған шойынды кейде соғылмалы шойын деп те атайды. Шойынның технологиялық қасиеттері бойынша және оның тіпті соғылмайтындыгын ескере отырып, шындалған шойын атауының дүрыс екенін ескерген жөн. Тұтқырлығы жоғары, құйма ретінде ақ шойындар қатарына жатады, ақ шойын құймаларын жоғары температурада ұзақ уақыт қыздырып, жасыту арқылы алады.

Сұр шойын (Чугун серый) -тілімшелі графит түріндегі көміртек едеуір дәрежеде немесе толық бос күйде болатын шойын;құрамында Мн, Р, С қосындысы бар Фе-Ц-Сі қорытпасы. Сұр шойын құрамында 2,4— 3,8% көміртек пен 1,2—3,5% кремний болады.

Шар тәрізді графитті беріктігі жоғары шойын (Чугун с шаровидным графитом (высоко-прочный)) —беріктік көрсеткіштері жоғары шойын. Негізінен, шойын құрылымын магний, кальций, және т.б. элементтер қосып түрлендіру арқылы алынады. Әдеттегі сұр шойындай емес, мұнда графит тақташа түрінде болмай, шартәріздес болғандықтан мұндай шойын беріктігіне қоса илемді болып шығады. Иінді біліктер, бұлғақтар, тісті доңғалақтар, жалғастырғыштар және басқа да жауаптылығы жоғары тетіктер жасауда, болаттың орнына, сондай-ақ автомобильдердің артқы

Шойын жинағыш (Копильник вагранки) — вагранка пешінің сұйық шойын жинақталатын төменгі бөлігі. Сұйық шойын жиналған сон, қажеттілігіне қарай, шойын ағатын арнамен (летка) құю шөмішіне құйылады.

Шойынды ағарту (Отбелива¬ние чугуна) — аса қатты, тозбайтын ақ шойын алу процесі. Шойынды ағарту құйманың салкындатылуын тездету арқылы жүзеге асырылады. Шойынды ағарту процесінде құйма қалыбына металдан жасалған қыстырма-тоңазытқыштар қояды.