4. Қазақстан Республикасында туризм дамуының туристік-рекреациялық ресурстары және мүмкіндіктері.

Халық шаруашылығының саласы ретінде туризм сұраным мен ұсыныстың нарықтық санаттарына сәйкес болуы тиіс өнім шығарады. Осыған қатысты шетелдік тұтынушыға бағдарланған халықаралық рынок пен Қазақстан азаматтарына арналған ішкі рыноктың ара жігін ажырата білу қажет.

Халықаралық туристік рынок бүгінгі күні миллиардтаған айналымы және қатаң бәсекелестікте орасан зор механизмді білдіреді, сондықтан, бірінші кезекте міндет Қазақстанға ғана тән ерекшелігі бар және сұраныс болатын туристік өнімді анықтау болып отыр. Соған байланысты рыноктың қандай сегменттерінде қазақстандық турөнімнің жарқын болашағы бар екені көрінетін болады.

ДТҰ – ның ұсынымдарын ескере отырып жүргізілген талдау мен қазіргі тәжірибенің негізінде, қазақстандық турөнімнің екі базалық құрамдас бөлігін баса көрсетуге болады: Жібек жолы бойындағы мәдени туризм Ұзиярат ету және дәстүрлі) және онымен тығыз байланысты экооқиғалы туризм (сафари, рафтинг, орнитологиялық, треккинг, аңшылық, балықшылық). Бұл ретте экооқиғалы туризм үшін Жібек жолы бағытымен өтетін ресурстары бар аймақтарды: Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Ақмола облыстарын атап өткен орынды.

5. Рекреациялық ресурстардың басты сипаттамасы

1) рекреациялық ресурстардың потенциалдық көлемін, (минералды сулар дебиті, құнды рекреациялық территориялар көлемі, туристік орталықтардың экскурсиялық потенциалы) игерілу деңгейін анықтау үшін қажетқорлар көлемі.

2) Потенциалды рекреациялық жерлерді анықтауға, санитарлық қорғау округін бекітуге мүмкіндік беретін ресурстарды (су горизонтының, пляж, орман, территориядағы ылғалдылық, қалың қар қабатының шекаралары) тарату көлемі.

3) Туризмнің маусымдылығын, туристік ағындар ритмділігін айқындауға мүмкіндік беретін эксплуатация кезеңі (қолайлы климаттық кезеңнің созылмалылығы, шомылу маусымы т.б.)

4) Рекреациялық инфрақұрылым мен олардың концентрациялық ағындарының ауырлығына жағдай жасайтын көптеген ресурс түрлерінің территориялық қозғалмауы. 

5) Салыстырмалы түрде төмен капиталл сиымдылық пен эксплуатациялық шығындардың төмен құны – инфрақұрылымды тез жасауға және әлеуметтік-экономикалық эффект алуға, сондай-ақ ресурстардың жеке түрлерін пайдалануға мүмкіндік береді.

6) Табиғатты тиімді пайдалану нормаларын бақылау барысында және рекультивация шаралары үшін қажет нормаларды бақылау барысында көп рет пайдалану мүмкіндігі. 

6. Территорияны рекреациялық бағалау әдістері

Демалыс пен туризм үшін табиғи ортаның рссурстарына баға беріп, жарамдылығып анықтау — туризм географиясының ең басты мақсаты. Мәдениет пен тарих объектілерінің турисгік-рскрсациялык ресурстардагы маңыздылығына карамай, табиги жағдайлардың алатын орындары да ерекше, себебі рекреация мен туризмнің дамуына негізғі алғышарттар жасайды.

Баға субъекті мен объектінің озара қатыпасыи көрсетсе, онда баға беру рсті төмендегідей міндетті кезеңцерден түрады  1) объектіні болу, табиғи кешендердіц комноненпері мен қасиеперіи бағалау; 2) субъектіні болу, соның позициясы бойынша бағалау Рекреациялық ресурстардың бага беру субъектісі ретінде туризм жиі алға шығады: 3) бағалау өлшемін қүрастыру, масштабы мен зерттеу мақсатын, соңдай-ақ субъект қасиеттерін анықтайды;

4) градациялық баға беру шкалаларынын, параметрлерін Һсасау. Бүл градация синтетикалық сипатқа ие, себебі осы шкалалар бағалаудың озі. 

Бес сатылы баға шкаласы рекреация үшін кслесідей градацияны қосады: 1 - ең қолайлы; 2 - колайлы; 3 - біршама колаіілы: 4 - аз қолайлы; 5 - қолайсыз.

рекреациялық баға беру әдістемелері туралы Ю.А. Веденина мен Н.Н. Мирошниченконың жумысы (1969) бар. Е.В. Ефременконың (1980) айтуынша, кешенді бағаға келесілер кіруі керек:  1 - табиғатгың мүмкіншіліктері; 

2 -территорияны мәдени игерудің дөрежесі;

  3 - экзотикалылық;

4 - туристік мүмкіншіліктегі әртүрліліктіц дәрежесі; 

5 - тарихи-мэдени объектілер;

6 - түрмыстық қызметтер:

  7 - әйгілілік дәрежесі мен дәстүр,

Осы факторлардың ішінен біреуінің басымдығына қарай рекрсациялық іс-әрекеттің функциялық түрін бөлуге болады.