32. Мунай мен газдын химиялык жане физикалык касиеттери.

Мунай суиык каустоболиттер катарына жататын табиги ишки зат. мунай ашык сары, жасыл жане коныр кейде, кара тусти болып келетин , озине тан иысы бар, ультракулгин сауле жарыгын шыгаратын суиктык. мимиялык жагынан мунай суиык комирсутектеринин метандык, нефтандык, ароматтык катарларынын кукирикти, азотты жане оттекти косылыстардын коспаларынан турады. Мунай курамындагы шекти комирсутектери метаннан, этаннан,комирсутектери метаннан, этаннан, комирсутектери метаннан, этаннан, пропаннан, бутаннан бастап гексантанга пропаннан бутаннан бастап гексакантанга дейинги комирсутектринен турады. мунайда 82,5-87 %-лу дейин комиртек, 11,5-14,5% сутек кездеседи.

жанар газдардын курамы (СН) комирсутектеринен турады, олардын ишинде метан,пропан,этан,бутан,пентан газдар кездеседи. газ - колеминдеги женил жане ауыр комирсуектеринен курамына байланысты - кургак жане майлы газдар болып еки топка болинеди.

майлы газдарга ауыр комирсутектерине канык, ауыру процесинде олардан суык газбен бензинди газдар алуга болатын газдар жатады. кургак газдар катарына ауыр комирсутектеринен арылган, тек кана метаннан туратын газдар жатады. газ курамында аздаган комиркышкыл, ал кургак газдар ауыр мунаймен аралас келеди. мунайдын физикалык касиеттерине онын тыгыздыгы жатады. женил мунай катарына тагыдыгы 0,9 г/см^3-ге дейинги, ал ауыр катарына тыгыздыгы 0,9 г/см^2-ден жогары мунайлар жатады. ауыр мунайлар 100 градус,С-ден жогары температурада кайнай бастайды. мунайдын жылу болгиштик кабилети 10400-1100 кал/кг шамасында, бул ен жогары жылу беретин отын катарына жатады. мунайдын негизги касиеттеринин бири - туткырлык. мунай туткырлыгын ондирис саласындагы манызы оте зор. туткырлыгы томен, женил, суиык мунайлар кубыры аркылы тез отеди, ал туткырлыгы басым, кою мунайды ондиру, жинактау, кубыр аркылы жургизу жумыстары коптеген косымша енбекти керек етеди. газдын физикалык касиеттеринин катарына онын тыгыздыгы жатады. ауамен салыстырганда 3,2 кг/м^3 дейин жетеди.

33. Мунай жане газ кен орындарын бургылайтын барлык унгылар кандай топтарга болинеди?

34. Унгыларды бургылау тасилдерин атап корсетиниз.

35. Жыныс бузушы аспаптардын турлери

36. Бургылау кондыргысынын аткаратын кызмети

37. Бургылау кондыргысы кандай негизги элементтерден турады?

38. Бургылау жабдыктары мен машинасы деп нени атаймыз?

39. Шегендеуши кубырлардын негизги элементтерин айтыныз.

40. Унгы конструкциясын жобалау неден басталады?

41. Шегендеу тизбегин кандай максатта цементтейди?

42. Мунай жане кен орындарын игеру кезинде куысты ортада мунай, газ, су немесе мунай-су газды коспанын сузилу кабилетин калай атаймыз?

43. Мунай мен газ жату жагдайына жане сандык катынасына байланысты калай топтастырылады?

44. Кабаттагы энергия турлерин атаныз?

Мұнай қабаты параметрлерінің және қанықтандырушы сұйықтардың негізгі түсініктері және аңықтамалары.

Мұнай кен орны бір-бірінің астында жататын және оларды бос немесе суқанықтырылған жыныстармен айыратын бір немесе бірнеше кеніштерден тұрады. Оларды бірге немесе бөлек эксплатациялауға болады. Әрбір кенішті бөлек эксплуатационды объект ретінде қарастыруға болады. Кеніштің құрамында бірнеше тәуелсіз объектілер болу мүмкін.

Мұнай кеніші бұл геомеханика себептерімен түсіндірілетін жер қабатының кейбір аймағында сұйық көмірсутектердің жиналуы. Көп жағдайларда мұнай кеніші су қабатымен байланысқан. Бұл өзара орналасудың екі негізгі типі болуы мүмкін. Егер су мұнай қабатының барлық ауданы бойынша төмен орналасса, онда бұл суды табанды деп атайды. Егер сумен шектесу кеніштің төменгі қабаттарында және оның қанаттарында болса онда бұл кезде – нұсқалы су термині қолданылады. Мұнай және су арасындағы шекара орналасқан деңгей сумұнай түйісудің орнын аңықтайды.

Бірқатар жағдайларда мұнай кенішінен жоғары және төмен орналасқан су және мұнай қабатының ішіндегі кіші қабаттарда орналасқан су (аралық су) кеніштің эксплуатациясына әсер ету мүмкін.

Мұнай кенішінің құралуы кезінде бос газбен толтырылған аймақтар пайда болуы мүмкін, олар газ шапкалары деп аталады. Бұл аймақтың өлшемдері кішкентай болу мүмкін, бірақ кей жағдайларда бұл аймақтар өнідірске пайдалы болу мүмкін. Бұл жағдайда кеніш мұнайгазды деп аталады.

45. Мунай, газ кен орындарын игеру калай иске асырылады?

46. Игеру кужаты деп нени атаймыз?

47. Фонтанды пайдалану тасили деп нени айтамыз?

48. Кандай адис газлифти деп аталады?

49. Газлифти жане фонтанды пайдалану кезинде кандай курал-жабдыктар колданылады?

50. Штангили сорапты кондыргы кандай максатта колданылады?