6. Газ жане онын касиеттери

Газ-колеминдеги женил жане ауыр комирсутектеринин курамына байланысты- кургак жане майлы газдар болып еки топка болинеди

Газ курамында аздаган комиркышкыл газдар,азот, кукиртсутеги ,гелий жане т.б кездеседи.

Газдын физикалык касиеттеринин катарына онын тыгыздыгы жатады. Ауамен салыстырганда метаннын тыгыздыгы 0,72 кг/м³ болса,ал центаннын тыгыздыгы 302 кг/м³-ге дейын жетеди.

7.Издеу жумыстарынын кезендерин атаныз?

Издеу жумыстары бирнеше кезеннен турады:

Биринши кезен- жер бедеринин жалпы геологиялык коринис картасы жасалады. Осымен байланысты табиги калыптаскан тау жыныстарынын ашылуына дейын жер бедери тазартылады да онын геологиялык бетбедерлеринин мусиндери корсетиледи.

Екинши кезенде-зерттелетин аланнын геологиялык курылысын,негизги кабаттардын турпаты мен пишинин корсету максатында терендиги 20м-ден 300 м-ге дейын картировтык жане курылымдык унгылар казылады. Алынган маглуматтар бойынша шартты белгилерди пайдалана отырып, жер кабаттарынын конелиги мен аумагы корсетилген геологиялык карта сызылады .Бул карта унгылардын тилмеси,геологиялык пишиндер аркылы толыктырылып жазылады

8. Курылым картасы дегенимиз не?

Табылган кен орнынын пишинин толык далелдеу максатында геологиялык картага косымша материал ретинде, казылган унгылардын корсеткиштери бойынша , курылым картасы жасалады. Курылым картасында зерттелетин кабаттын бет-бедери жарма сызыктар аркылы косетиледи.

Мунай-газ кендеринин курылымдарын жете корсету,ондагы кордын молшери,унгыларды казу керектигин далелдеп корсету максатында издестирудин екинши кезенинде геофизикалык зерттеулер жасалады.

Жоспарланган жумыстар орындалып болганнан кейын ушинши кезендик-унгыларды терендеп казу басталады.Алгашкы кызылган унгы тилмесинде мунай-газ белгиси пайда болып, оним алынган жагдайда кен орындарын нактылы барлау адиси жургизилерди.Кунарлы аландарда кемерлеу унгылары казылып, кен орнынын аумагы,калындыгы, мунай-су шекаралыктары аныкталады. Одан кейын багалау,терлеу егжей- тегжейли тексеру максатында т.б. категориялы унгылар тагайындалатылып,казыла бастайды.

10. Электрлик барлау адиси

Тау жыныстарынын оз бойынан электр тогын откизуге байланысты жургизиледи.Мысалы,кейбир тау жыныстары оз бойларынан электр тогын жаксы, ал баскалары (саз,мунай синген кум, кумтастар) нашар откизетин белгили. Осымен байланысты бойынан электр тогын откизбейтин тау жыныстарынын электрлик кедергисинин озгеруи олардын табиги орналасу тартиптерин зерттей билуге мумкиндик туады.

Геохимиялык барлау жумыстарынын катарына газ барлау адиси жатады .Газдар терендикте орналасканмен сезгиш аспаптар аркылы олардын аз да болса жер бетине шыгып жататынын байкауга болады. Арине газдын кабаттардан оту молшери оте нашар мыннан бир процент болуы мумкин . Бирак та осы назик корсеткиштер аркылы жер кайнауында газ кенинин барлыгын байкауга болады.

11 Сейсмикалык барлау адиси

Мундай барлау тау жыныстарынын, кабаттардын жарылган ок дарилер аркылы пайда болатын серпинди толкындарды оз бойларынан откизуи, я болмаса кейын серпуи аркылы алынатын корсеткиштер аркылы зерттеледи.

Жер койнауындагы кабаттардын кайсыбиринде серпинди толкындар жылдам, ал кайсыбирине жай тарайтыны белгили. Сейсмикалык барлау жумысын жургизу ушин белгили бир кашыктыкта шункарлар казылып,олардын ишине токтын асеримен жарылатын дари салынады.Ок даринин жарылуына байланысты жер кыртыстарына тараган толкындар тау жыныстарынын ар кабаттарынан турлише жылдамдыкпен отеди. Толкындардын кандай жылдамдыкпен откенин жер устиндеги сейсмограф таспага жазып турады. Катты тау жыныстарынан куралган кабаттардан толкын жылдамырак отеди де ол жумсак жыныстардан туратын кабаттардан толкын боялау отеди.Алынган корсеткиштер аркылы жер кабаттарынын терендиги олшенип, карталары тургызылады.Бул адис мунай жане газ кендерин барлау жумыстарында кенинен пайдаланылады. Сейсмикалык барлау адистерин алгашкы рет Г.А.Гамбурцев ойлап шыгарган.