- •Дәріс тақырыбы: «Автоматика мен телемеханика туралы жалпы мәліметтер»
- •Бағдаршамның құрылғысы
- •Кіре беріс және шыға беріс бағдаршамының қойылатын орындары және сигнал көрсеткіштері
- •Тасымалды, қол, маневр және пойыз сигналдары туралы жалпы мәліметтер
- •Автоматты блокировка
- •Автоматты локомотив сигнализациясы
- •Автоматты өткел сигналдары
- •Релелі жартылай автоматты блокировка
- •Бақылау сұрақтары:
Автоматты локомотив сигнализациясы
АЛС жүйесі алдағы жол бағдаршамының көрсеткіш белгісін машинист кабинасына орнатылған локомотив бағдаршамына жеткізу үшін қолданылады. Бұл машинистке әсіресе нашар көрініс жағдайында пойызды сенімді әрі қауіпсіз жоғары жылдамдықпен жүргізуді қамтамасыз етеді.
Локомотивте АЛС құрылғыларына қосымша автотоқтатқыш (АТ) орнатады. Ол, егер машинист пойызды тежеуге және уақытылы жабық бағдаршам алдында тоқтауға шара қолданбаса, пойызды автоматты түрде тоқтатады. АЛС және АТ жол бағдаршамдарының сигналдық көрсеткіштерін локомотивке жеткізу әдісіне байланысты үздіксіз (АЛСҮ және АТ) және нүктелі (АЛСН және АТ) болып екі түрге бөлінеді.
АЛСҮ және АТ алдағы жол бағдаршамының сигналын локомотивке үздіксіз жеткізуді қамтамасыз етеді. Бағдаршамның сигналы локомотивке релістер тізбегі арқылы беріледі. Келе жатқан пойызға алдағы бағдаршамның релістер тізбегі арқылы айнымалы кодталған ток жіберіледі. Ол локомотив қабылдағыш катушкасында ҚК сондай айнымалы тоқты код импульстерін (шамамен 0,2 В) жасайды. Осы импульстер сүзгі С арқылы күшейткүшке К беріледі, ол жерде тұрақты токтың импульсына айналып, күшейтіледі. Кодтар дешифраторда ДШ аныұталады да, оның мағынасына қарай локомотив бағдаршамының ЛБ тиісті шамы жанады. Егер жол бағдаршамында жасыл жанып тұрса,онда пойызға қарай токтың жасыл коды жүреді (код айналымында 3 импульс ), сондықтан локомотив бағдаршамында да жасыл от жанады; сары отты бағдаршамнан сары код ( код айналымында 2 тмпульс) жүреді, сондықтан локомотив бағдаршамының бір көзінде жартылай сары және жартылай қызыл от қатар жанады.
Егер бос емес блок аралығындағы релістер тізбегінде кодтар жоқ болса, оған пойыз кірген локомотив бағдаршамында ЛБ қызыл жанады. ЛБ - дегі ақ от пойыз рұқсат сигналы бар бағдаршамға жақындағанда немесе кодталмаған станса жолымен жүргенде жанады; бұл жағдайда машинист жол бағдаршамының көрсетуіне бағынуы керек.
Машинист сары жарықты бағдаршамнан өтіп, қызыл жарықтыға келе жатқан ЛБ - дегі жарық сары-қызылға ауысады; машинист жол бардаршамының сигналдарын пайдаланады. Бұл жағдайда машинист әрбір 20-30 с сайын қырағылық тұтқасын басып отыру керек, әйтпесе автотоқтатқыш іске қосылады. Қырағылық тұтқасын әлсін - әлсін басу машинистің назарын пойызды уақтылы тежеуіне және қызыл отты бағдаршам алдында тоқтатуға аударады. Машинистің іс әрекетін бақылау үшін локомотивте жылдамдық өлшегіш пайдаланылады; ол таспаға, пойыздың нақты жылдамдығын, локомотив бағдаршамының қызыл немесе сары - қызыл жанған жерлерін, қарағылық тұтқасын басу кездері мен автотоқтатқыш жұмысын жазып отырады.
Микроэлемент негізінде автоматты локомотив сигналының жаңа жүйесі (АЛС-ЕН) жасалды, ол пойыздардың жүрісін автоматты басқару жүйелер қатарының біріне кіреді. АЛС-ЕН аппаратурасы жол және локомотив құрылғыларынан тұрады. Оның негізгі қызметіне пойыздың жүріс жылдамдығының сатылы түрдегі режимін және машинистің қырағылығын бақылау жұмыстарының орнатылуы қажет. Бұл үшін локомотив құрылғылары жол құрылғыларынан алынған ақпарат (256 хабарға дейін) арқылы бақыланған және шекті жылдамдықтардың мәнін тауып, оларды пойыздың нақты жылдамдығымен салыстырады. Пойыз алдындағы бос блок - аралықтар саны (алтыға дейін) көрсетіледі. Локомотив барлық хабарлар индуктивті реліс желісімен беріледі, оның жиілігі 175 Гц. Машинистің қырағылығы бір дүркін және дүркін - дүркін бақыланып отырылады: егер тыю сигналы төменгі сатыға ауысса, бір дүркін, егер бақылаулы жылдамдық жоғарыласса, дүркін - дүркін орындалады. Жүк, жолаушы және жүрдек пойыздар үшін жоғарғы деңгейлері 90, 160 және 200 км/сағ белгіленген.
