Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Мұғалімге арналған нұсқаулық.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
505.56 Кб
Скачать

Метатану аспектілерін санаттау

Өз жұмысының нәтижесінде Флейвелл (1976) метатануды өлшеудің үш құрылымын (өлшемдерін)сипаттай отырып, балалар метатануының мониторингі мен талдауының негізін анықтады: 1. өзін оқушы деп білу;

2. мақсаттар мен тапсырмаларды білу, түсіну және бағалау;

3. тапсырманы орындауға қажетті стратегияларды білу және оның мониторингі.

Бірінші бөлім жеке білімге қатысты; өзін оқушы ретінде тани отырып, бала, мысалы, өзініңмықты және әлсіз жақтарын сезінеді, білім алу үдерісінде не ұнайтынын, не ұнамайтынын түсінедіжәне жеке мақсаттарды белгілеу

қабілеті туындайды. Флейвелл оқушылардың өзінің оқуын саналы түрде сезінуі дамыған сайын (бұл да сол жұмыста) балалардың басқа оқушылардың да өзоқуына қатысты таңдауы, күшті және әлсіз жақтары бар екендігі туралы метакогнитивті түсінігініңде кеңейетіндігін анықтады.

Флейвелдің екінші өлшемі тапсырмаға бағытталған болып табылады және оқушының мақсаты мен тапсырмаларын білу, түсіну және бағалауды қамтиды. Метатанудың бұл аспектісіоқушының тапсырманы қалай талдайтынын және бағалайтынын немесе күрделілік деңгейін қалайалыстыратынын көрсетеді. Сондай-ақ, үшінші метакогнитивті құрылымды Флейвелл тапсырманы орындауға қажетті білім мен тәсілдер мониторингі ретінде анықтайды. Оқушылардың орындауы қажет тапсырманы анықтауы және бір немесе бірнеше тәсілдердің көмегімен тапсырманыорындау жоспарын құруы стратегиялық бақылау көрсеткіші болып табылады.

58

Қорыта айтарымыз, оқушылардың білетіндігін және білмейтіндігін анықтау үшін жақсы қарымқатынастық, тілдік дағдылар және түсіністікпен қарау талап етіледі. Мұғалімдер қолданысындағыоқушылар қысқа жауап беретін сұрақтармен салыстырғанда, диалогтік сұхбаттасу мұғалімдер де,оқушылар да білім алуға қомақты үлес қосатын өзара іс-қимылдың шын мәніндегі тиімді түрі болып табылады.

Қалай оқу керектігін үйрету

«Қалай оқу керектігін үйрету» модулінің атауы «өзін-өзі реттеу» үдерісіне жатады. Бұлүдерісте оқушылар метатану үдерісі арқылы түсіну, бақылау және оқу тәжірибесіне қадағалаужүргізу қабілеттерін дамытады. Қазіргі заманғы бірқатар зерттеулерде 3 жастағы оқушыларғамүмкіндік жасалған жағдайда, олар өзінің оқуына асқан жауапкершілікпен қарауға қабілетті екендігі анықталды (Whitebread, 2008). Олар балғын жас ерекшелігіне қарамастан, өздерінің оқуынасаналы түрде қарайды, тапсырмаларды шешу үшін өзіндік әдіс-тәсілдерді қолданады, сондай-ақөздерін оқушы ретінде сезіне бастайды. Өзін-өзі реттеу мен метатанудың мұндай дағдыларындамыту бұл балалардың саналы оқушы болып шығуының кілті екендігі анықталды. Бұл зерттеу аталған қабілеттерді дамыту 3–5 жас аралығында болатындығын, сондай-ақ мұғалімдердің осыкезеңде жоғары сапалы педагогтік тәсілдерді қолданып, қомақты үлес қоса алатындығын көрсетті. педагогтік тәсілдерді қолданып, қомақты үлес қоса алатындығын көрсетті.

Метатану дегеніміз не?

«Метатану» термині оқушылардың саналы білім алуы мен ойлауын дамытуға ықпал ететінбірқатар үдерістерге қатысты қолданылады (Flavell, 1976).

57