1. екі бағытта қозуды өткізу

2. жекелендіріп өткізу

3. «Бәрі немесе ештене емес»

4. физиологиялық тұтастық

5. декрементсіз өткізу (мөлшерін өзгертпей)

99. Қандай жүйке талшықтары В типіне жатады?

1. тактильді рецепторлардан афферентті талшықтары

2. қаңқа бұлшықетінің қозғалтқыш талшықтары

3. бұлшықет реоцепторларының талшықтары

4. бұлшықет ұршықтарының және проприорецепторларының талшықтары

5. миелинді және преганглионарлы талшықтары

100. Әрекет потенциалы жоғары деңгейге жеткенде басталатын қандай процесс?

1. мембрананың реполяризация

2. мембрананың поляризация

3. мембрананың деполяризация

4. мембрананың индукция

5. мембрананың аккомодация

Теориялық сұрақтар:

1. Қозғыш ұлпалардың тітіркендіру заңдары.

2. Қозғыштықтын параметрлері.

3. Әрекет потенциалы және оның фазалары.

4. Тітіркендіргіштің түрлері. Электрлік тітіркендіргіштердің ерекшеліктері.

5. Қозғыш ұлпалардың физиологиялық қасиеттері.

6. Калий-натрий насосының қызметі.

7. Мембраналық потенциал. Оның пайда болуы.

8. Жергілікті жауап, оның қасиеттері.

9. Бұлышқеттің жиырылу түрлері.

10. Таралатын қозу.

Сызбаны салыңыз және сипаттама беріңіз.

1. Мембраналық потенциалды графикалық сызып беріңіз және кезеңдерін белгілеңіз.

2. Әрекет потенциалды.

3. Нерв бұлшықет синапсы.

4. Миелинды және миелинсіз нерв талшықтарынфда қозуды өткізудің механизмі

5. Қозғыштықтың қисық сызығы

6. Жергілікті жауап.

7. П.К.Анохин бойынша қызметтік жүйесі.

8. Плазмалық мембрананың құрылысы

9. «Күш-уақыт» қиысығы.

10. Қозудың жүйке талшығынан қаңқа бұлшықетінің талышығына өтуі.

Жағдайлық есептер:

1. Жүйке - бұлшықет препаратының жүйкесін тітіркендіргенде бұлшықеттің қажуы болады. Егер осы уақытта бұлшықеттің тікелей тітіркендіруі қосылса, не байқалады?

2. Жүйке-бұлшықет препаратының синапсын кальций иондарын байланыстыратын химиялық затпен өңдеді. Бұл жағдайда постсинапстық потенциал пайда болуы мүмкін бе? Есептің шешілуін сипаттаңыз.

3. Бұлшықеттің физиологиялық көлденең қимасының ауданы 25 см² . Егер ол 200 кг көтере алатын болса, оның меншікті күшін есептеңіз. Есептің шешілуін сипаттаңыз.

4. Бұлшықеттің рефрактерлік кезеңінің ұзақтығы 10 мс. Жеке дара жиырылуының ұзақтығы 200 мс. Берілген бұлшықет тегіс тетанус режимінде жиырылатын болғанда тітітркендіру жиілігінің ара қашықтығын есептеңіз. Есептің шешілуін сипаттаңыз.

5. Жүйке-бұлшықет препаратында тәжірибеде ток күшінің өзгеріссіз күші кезінде пессимум 150 Гц жиілікте пайда болады. Қандай тітіркендіру жиілігі кезінде бұл препаратта оптимум жағдайын байқауға болады. Берілген препараттың жүйке-бұлшықет синапстарының лабильділігі қандай? Есептің шешілуі сипаттаңыз.

6. Ұзақ тітіркендірудің әсерінен қозғыш ұлпаларды қажу құбылысы дамитыны белгілі тәжірибеде бақаның жүйке – бұлшықет препаратында бұлшықеттің ырғақтық тікелей емес тітіркендіруін жүргізді.

Сұрақтар: 1. Оқшауланған бұлшықет қажуының себебі не болып табылады?

2. Жүйкенің ұзақ тіітркендіруінен кейін бұлшықет жиырылуының амплитудасы қалай өзгереді? Бұлышқеттің тікелей емес тітіркенуінің сызбасын құрастырыңыз және жүйкенің ұзақ тітіркенуінен кейінгі бұлышқет жиырылуының амлитуда өзгерісінің қисығын салыңыз.

7. Жүйке-бұлшықет препаратында бұлшықетті тікелей емес тітіркендірді. Біраз уақыттан кейін бұлшықеттің жиырылу амплитудасы азая бастайды. Жиырылу амплитудасының азаюы синапстардың қажуымен байланысты екенін қалай дәлелдеуге болады? Есептің шешілуін сипаттаңыз.

8. Берілген үрдістің сызбасына жетіспейтін бөлікті қосыңыз:

Тітіркену___________ әрекет потенциалының (ӘП) пайда болуы _______ ӘП плазмалық мембрананың бойымен Т-жүйе бойынша бұлшықет талшығының тереңіне өткізу___________?___________ актин мен миозиннің өзара әрекеттесуі___________?___________ Са⁺⁺ насосының белсендірілуі ___________?___________бұлшықеттің босаңсуы. Мұнда қандай үрдістің сызбасы көрсетілген, сипаттаңыз.

9. Жүйке-бұлшықет препаратының синапсын кальций иондарын байланыстыратын химиялық затпен өңдеді. Бұл жағдайда постсинапстық потенциал пайда болуы мүмкін бе? Есептің шешілуін сипаттаңыз.

10. Жүйкені секундына 10, 100 рет жиілікпен тітіркендіреді. Әр жағдайда қанша әрекет потенциалы пайда болады? Есептің шешілуін сипаттаңыз.

Ұсынылатын әдебиеттер:

Қазақ тілінде

негізгі

1. Х.К. Сәтпаева Адам физиологиясы: Оқулық/ Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов А.А., Нілдібаева Ж.Б. – Алматы: «Эверо», 2010.- 664 б.

қосымша:

1. Сәтпаева Х.К. Адам физиологиясы. - Алматы, 2005.- 663 б.

2. Тілеуханов С.Т. Қалыпты физиология (биологиялық жүйелердiң мезгiлдiк құралымдар бөлiмi): Оқу құралы. - Алматы: Қазақ университетi, 2006. – 140 б.

Орыс тілінде

негізгі

1. Агаджанян, Н.А. Нормальная физиология: учебник для студентов мед. вузов/ Н. А. Агаджанян, В. М. Смирнов. - М. : Мед. информ. агентство, 2009. - 520 с.

2. Агаджанян Н.А., Смирнов В.М.Нормальная физиология: Учебник для студентов Мед.вузов. - М.: ООО «Медицинское информационное агентство», 2007. - 520 с.

3. Руководство к практическим занятиям по нормальной физиологии: Учеб. пособие / Н.Н.Алипов, Д.А. Ахтямова, В.Г. Афанасьев и др.; Под ред. С.М. Будылиной, В.М. Смирнова. - М.: Издательский центр «Академия», 2005. - 336 с.

қосымша

1. Атлас по нормальной физиологии: Учеб. пособие / С.А.Чеснокова, С.А.Шастун, под ред. Н.А.Агаджаняна. – 2-е изд., испр. И доп. – М.: Мед. Информ. Агенство, 2007. – 496 с.

2. Агаджанян, Н.А. Физиология человека: Учебник.- Изд.5-е.-М.;Н. Новгород: Мед.книга; НГМА, 2005. – 528 с.

3. Нормальная физиология: учебник / ред.: В.П.Дегтярев, С.М.Будылина. – М.: Медицина, 2006. – 736 с.

4. О'Каллагхан Крис А. Наглядная нефрология: учеб. пособие для вузов: пер. с англ. / Крис О'Каллагхан. – М.: ГЭОТАР – Медиа, 2009. – 128 с.

5. Профилизирующий курс физиологии: учебно-методическое пособие / Ф.А.Миндубаева, Н.И.Поспелов, Т.И.Крекешева; КГМУ. – Караганда, 2009. – 186 с.

6. Современный курс классической физиологии: избранные лекции / под ред. Ю.В.Наточина, В.А.Ткачука - М.: ГЭОТАР-Медиа, 2007. - 384 с.

7. Судаков К.В. Нормальная физиология: ситуационные задачи и тесты: учеб. пособие. – М.: Мед. Информ. агенство, 2006. – 248 с.