4.2.5 Телеграфия және ақпарат тасымалдау сигналдары
Телеграфия және ақпарат тасымалдау сигналдарының хабарлары: телеграмма тексттері, ЭЕМ мәліметтері.
Біріншілік түрлендіргіштер: телеграфтық аппараттар, мәліметтерді тасымалдау аппаратурасы.
Телеграфия және ақпарат тасымалдау сигналдары дискретті кездейсоқ күрделі сигналдарға жатады. Тұрақты амплитуда және ұзақтықтың бірполярлы және екіполярлы тікбұрышты импульстерінің тізбектілігі келтіріледі. Оң импульс тасымалданатын символдың «1»-не сәйкес келеді, жіберілу немесе теріс импульс – «0» символына. Мұндай сигналдарды екілік деп атайды.
4.8-сурет – Телеграфия және ақпарат тасымалдау сигналдары.
Телеграфия
және ақпарат тасымалдау сигналдары
0 ден
-ге
дейінгі жиіліктерді қабылдайды.
Екілік
сигналдарды тасымалдау кезінде
қабылдағышта импульстерді қайта қалпына
келтіру қажеттілігі жоқ, тек импульстің
таңбасын немесе импульстің бар-жоғын
жазып алу жеткілікті, сондықтан спектрдің
жоғарғы шекті жиілігін
-ге
тең деп аламыз,
мұндағы
- тактілік
жиілік –
тізбектеу
жиілігі
«1» и «0». Ол
саны бойынша бодалардағы телеграфтау
жылдамдығына немесе мәліметтерді
секунд/бит тасымалдау жылдамдығына
тең (бит/с).
Мәліметтерді
тасымалдау төменгі жылдамдықты
(200 Бод-қа
дейін),
орташа
жылдамдықты
(300…1200 Бод) және
жоғарғы жылдамдықты
(1200 Бод) болады.
Телеграфия және ақпарат тасымалдау сигналдарының динамикалық диапазоны қолданылмайды.
5 Периодиалық сигналдардың периодикалық келтірілуі
5.1 Фурье қатары
Т периоды бар кез келген қалыптағы периодикалық сигналдар жиіліктері негізгі жиілігіне есе болып келетін түрлі амплитудалары және бастапқы фазалары бар гармоникалық тербелістердің қосындысы ретінде келтірілуі мүмкін.
Бұл жиіліктегі гармониканы негізгі немесе бірінші, қалғандарын – жоғарғы гармоника деп атайды.
Фурье қатарының тригонометриялық формуласы:
,
мұндағы
-тұрақты құраушы;
-косинусоидалды
құраушылардың амплитудалары;
-синусоидалды
құраушылардың құраушылары.
Тақ
(
)сигналы
тек косинусоидалды құраушылардан, ал
жұп (
сигналдары-тек
синусоидалды құраушылардан тұрады.
Фурье қатарының ыңғайлырақ түрі болып эквивалентті түрлендірілгені табылады:
,
мұндағы
-тұрақты
құраушы;
-сигналдың
n-ші
гармоникасы.
Гармоникалық
құраушылардың жиынтығы амлитуда спектрі
деп аталады .
- сигналдың
n-ші гармоникасының бастапқы фазасы.
Гармоникалық құраушылардың фазаларының
жиынтығы фаза спектрі деп аталады.
6 Периодикалық сигналдардың спектралды келтірілуі.
6.1 Фурьенің интеграл түрлендірулері
Байланыс сигналдары әрқашан уақыт бойынша шектеулі болғандықтан периодикалық бола алмайды. Периодикалық емес сигналдардың ішінде бірлік импульстар(БИ) аса үлкен сұранысқа ие. БИ импульстардың периодикалық тізбектілігінің шекті (ПТШ) кезеңі деп қарастыруға болады.
6.1-сурет –ПТШ және БИ.
Периодикалық емес сигнал аз амплитудалар болып жойылатын тербеліс жиілігі бойынша шексіз жақын шексіз үлкен сандардың қосындысы түрінде келтірілуі мүмкін. БИ спектрі үзіліссіз болады және Фурье интегралдарымен енгізіледі:
-
(1) – Фурьенің тура түрленуі. Сигналдың
берілген қалпы бойынша спектрлік
функциясан аналитикалық жолмен табуға
мүмкіндік береді;
-
(2) – Фурьенің кері түрленуі. Сигналдың
спектрлік функциясы бойынша аналитикалық
жолмен анықтауға болады.
-сигналдың
комплекс спектрлік тығыздығы –амплитуда
және элементар гармоникалар жайында
мәлімет тасымалдайтын жиіліктің комплекс
функциясы.
Спектрлік
тығыздықтың модулі
амплитудалардың
спектрлік тығыздығы деп аталады. Оны
периодикалық емес сигналдың тұтас
спектрінің АЖС-і ретінде қарастыруға
болады.
Спектрлік
тығыздықтың аргументі
фазалардың
спектрлік тығыздығы деп аталады. Оны
периодикалық емес сигналдың ФЖС ретінде
қарастыруға болады.
(2) формуланы түрлендірейік:
Фурьенің интегралды түрленуінің тригонометриялық формасы периодикалық емес сигнал туралы біржақты сипаттама береді.:
.