13.Аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуі

Аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуінің мынадай типтері бар: камплиментті тистаз және полимерия.

Камплементті – деп екі немесе біріне және аллельді емес даминантты гендердің бірін – бірі толықтырып жаңа белгіні жарыққа шығаруының айтады.

Эпистаз: Бұл гендердің комплементті әрекеттесуіне кері жүретін қубылыс, яғни бір ген екіншісі генді басып тастап, оның белгісін жойып жібереді.

Полимерия: Аллельді емес бірнеше даминантты гендер өзара әрекеттесе отырып, бір белгінің көріну дәрежесін айқындай түсу мумкін. Мүндай гендерді полимерлік гендер деп, ал анықталатын белгіні полигенді белгіде атайды.

Полигенді аурулардың тұқым қуалаушылық ерекшеліктері.

Полигенді аурулардың тұқым қуалаушылық ерекшеліктері.

Кейбір тұқым қуалайтын аурулардың дамуы бірнеше гендердегі мутацияға және сыртқы орта әсерлеріне байланысты. Бұларды полигенді немесе мультифакторлық аурулар деп атайды. Оларға жүрек – қан тамырларының аурулары – гипертония, атеросклероз; нерв ауруларынан – шизофрения, эпилепсия, Паркинсон синдромы; эндокриндік жүйке аурулары – қант диабеті және т.б. жатады. Полигендік аурулардың бәріне тән қасиет тұқым қуалаушылық арқылы ауоуға бейімділіктің берілуі,бірақ олардың дамуында сыртқы орта жағдайларының маңызы зор.Мысалы,қант диабетінің дамуында ас құрамында көмірсулардың көп болуы әсер етеді.Сондықтан бұл ауруларға туа берілген бейімділікті анықтау үшін қымбат скрининг тесттер қолданы лады. Бейімділіктің болу екені анықталса,аурудың дамуының алдын алуға болады.Полигендік ауоулардың пенетранттылығы сыртқы орта әсеріне байланысты.Қазіргі кезде адам патологияларының осы тобы медициналық гентикалық кеңес беруде және денсаулық сақтау практикасында маңызды рөлге ие болуда,себебі тұрғындардың 10%-ы түрліше мультифакторлы аурулармен аурады,ал адамның жалпы тұқым қуалайтын патологиясында олардың үлесіне 50% тиесілі болады.Адам геномындағы 3000 астам гендердің 89% полигенді,мультифакторлы аурулардың дамуын бақылайд