Häzirki zaman stomatologiýa gullugy şu aşakdaky görnüşlerden ybarat:

1. Özbaşdak stomatologiýa merkezleri (halkara, şäher, welaýat we etrap).

2. Çagalar stomatologiya merkezleri.

3. Saglygy goraýyş edaralarynyň düzüminde guralan aýratyn bölümleriň (terapiýa, hirurgiýa, ortopediýa we çagalyk döwri).

4. Saglygy goraýyş edaralarynyň bölümlerinde stomatologiki otaglary guramak.

5. Hojalyk hasaplaşygynda guralýan merkezler, bölümler.

Bularyň hemmesini guramakda we meýilleşdirmekde baş stomatolog gatnaşmaly.

Ýokarda bellenen görnüşdäki stomatologiki edaralar meýilleşdirilende we guralanda baş stomatolog ýolbaşçylyk edýär. Stomatologiki edaralarda guramaçylyk we usuly işler guralanda düzüminde hökmany ýagdaýda usuly işler guralýan otag bolmaly. Şäherde guralýan stomatologiki edaralaryň gornüşi 1-nji sejerede beýan edilen. Özbaşdak stomatologik merkezleri ýa-da saglyk öýleri gurulanda ilatyň sany, ýaýraýşy we şäher guramalarynyň administratiw ýerleşişi göz öňüňde tutylmalydyr.

Oba ýerlerlerindäki bejeriş we öňüňi alyş edaralarynda stomatologiki otaglar guralýar. Ol otaglaryň işleri welaýat, etrap stomatologiki merkezleriniň gözegçiliginde alnyp barylýar.

Oba ýerlerinde bejeriş-öňüni alyş edaralarynyň esasy düzümi şu aşakdakylardan ybarat­dyr: Merkezi etrap hassahanasy, etrap saglyk öýi, lukmanlaryň ambulatoriýasy, feldşer-akuşerçilik bölümi. Etrap has­sahanalarynyň düzüminde, oba ýerlerinde, stomatologiýa bölümleri, otaglary guralýar. Olar ýokarda bellenilen bölümleriň düzüminde-de gabat gelýär.

Oba stomatologiýa gullugy etrap stomatologynyň garamagynda bolup, oňa guramaçylyk we usuly maslahatlar etrap, welaýat, şäher stomatologiýa merkezleri tarapyndan berilýar.

Obalarda stomatologiki gullugy iki görnüşde guramak maslahat berilýär:

- Etrap stomatologiýa saglyk öýüni (düzüminde dürli görnüşdäki bölümler) ýa-da stoma­tolo­giýa bölümini merkezi etrap hassahanasynyň düzüminde we ýerlerde stomatologiki otaglary (daý­han birleşiklerde, obalarda) gurap, saglyk öýi şertlerinde stomatologik amallaryny berjaý etmekden ybaratdyr.

- Obalarda adamlaryň bejergä mätäçligine görä stomatologiki otaglar guralanda, gös-göni etrap hassahanasynyň garama­gynda ýerine ýetirilýän işlere gözegçilik edilmelidir. Stomatologiki kömek ilat sanyna we onuň ýerleşişini göz öňünde tutup guralmalydyr.

Ýerlerde göçme (awtoulaglarda) stomatologiki otaglaryň guralyşy ykdysady we öňüni alyş bähbitlere esaslanýar.

Stomatologiki saglyk öýleriniň ýerine ýetirýän işleri ilkinji ýazuw we bellik edilýän otagda doly derejede ýazgy edilýär.

Dispanser gözegçiligi – bu bejeriş we öňüni alyş ulgamynyň esasy bolup, keseli öz wagtyn­da anyklamakdan, bejergini geçirmekden, keseliň gaýra üzülmeginiň öňüni almakdan hem-de keseliň bejerilişini ulgamlaýyn gözegçilikde sakla­mak­dan, şeýle hem giňden ýaýran üznüksiz keselleri gözegçilikde saklamakdan ybaratdyr.

Häzirki wagtda dispanser gözegçiligi edilýän ilata her günde, ýerlerde barlag geçirmegi gura­ma­gy ýola goýmalydyr. Stomatologiki dispanserleşdirme - keseliň ýerli we umumy öňüni alyş iş­lerini tertipli geçirmekden: dişiň gaty dokumalarynyň, parodontyň, agyz boşlu­gy­nyň nemli bardasynyň kesellerini gözegçilikde saklamakdan, bejermekden we ortodontiki, or­to­pediki bejer­gilere gözegçilik etmekden, zerurlyk ýüze çykanda, hirurgiki bejeriş işlerini geçir­mekden ybarat­dyr.

Dispanser gözegçiligine degişli näsaglar: ýürek, gan-damar, aşgazan-içege ýollarynyň ke­sel­leri, üznüksiz agyz boşlugynyň nemli barda keselleri, parodont keselleri, ýüz-äň ulga­myn­daky howply dömme keselleri bolan, ýüz-äň ulgamynyň dogabitdi ýetmezçiligi, adam bede­nine zyýan ýetýän şertlerde işleýän gowreli zenanlar, göwrelilik döwründe çaganyň äň-ýüz ulgamyna we dişleriniň ösmegine täsir edýän şertlerde işleýän zenanlar gözegçilikde saklanylmalydyr.

Dispanser gözegçiligi üçin esasy resminama hokmünde, kesel üçin taryhy ýazgy edilýän depder ulanylýar. (30-njy belgili gözegçilik kartasy).

Dispanser gözegçiliginiň dowamlylygy her bir näsagyň ýerli we umumy ýagdaýlaryna baglydyr. Näsaglar bellenilen wagtda barlag gözegçiligine gelmelidir.

Dispanser gözegçiligi stomatologiki merkezlerde, bölümlerde, otaglarda we göçme (awtou­lag) stomatologiki gullugynda geçirilýär, ýagny hemme stomatologiki kömek berilýän ýerlerde hasaba alnyp, gözegçilikde saklanylýar.

Stomatologiki kömek ýatymlaýyn bejerilýän bölümlerde, ilata hirurgiki bejerginiň zerurlygyna görä, guralýär. Şeýle-de, ýöriteleşdirilen bölümleriň /otorinolaringologiki, oftolmologiki, hirurgiki/ düzümde hem guramak maslahat berilýär.

Ýöriteleşdirilen hirurgiki stomatologiki bölümler 30-40 näsaga niýetlenen bolup, bu bölüm wela­ýatlarda, etraplarda ýerleşen hassahanalarda, kliniki ylmy-barlag institutlarynda we stomato­lo­giýa institut­la­rynda, stomatologiýa fakultetiniň hirurgiki stomatologiýa kafedrasynyň bazasynda guralýar.

Hojalyk hasaplaşygyndaky stomatologiki gulluk ilatyň sekýän zerurlygyna görä we gullugyň öz-özüni dolandyryşyna baglylykda guralýar.

Stomatologiki otagyň guralyşy

Stomatolog lukmanyň ýerine ýetirmeli gulluk borjy köp ýagdaýlarda iş ýeriniň guralyşyna bagly bolýar. Häzirki döwürde onuň tehniki taýdan üpjinçiligine uly üns berilýär, sebäbi laborato­riýa we funksional barlag usullaryny ulanmazdan, keseli dogry we takyk anyklamak mümkin däl.

Stomatologyň iş ýeri çylşyrymly enjamlar we apparaturalar bilen upjün edilen, ol bolsa dişleriň, parodontyň we agzyň nemli bardasynyň kesellerini anyklamaga we bejermäge ýardam berýär.