Әлемдік су қоры
Судың түрі |
Көлемі мм³ |
Әлемдік қордағы үлесі % |
|
Жалпы қордан |
Тұщы су қорынан |
||
1.Жалпы қоры оның ішінде: 2.Тұзды мұхит оның ішінде: Әлемдік мұхит Жер асты Көл 3.Тұщы оның ішінде: мұздықтар, мәңгі қар Жер асты Жер асты мұздары Көл Топырақ Атмосферадағы су Ағзалардағы су Батпақтағы су Өзен суы |
1353985
1350955
1338000 12870 85 350029
24064
10530 300 91 17 13 1 12 2 |
100
97, 5
96, 5 1,0 0,006 2,5
1, 74
0, 76 0, 022 0, 007 0, 001 0, 001 0, 0001 0,0009 0,0002
|
-
-
- - - 100
68, 7
30,1 0, 86 0, 26 0, 05 0, 04 0, 003 0, 003 0,006 |
Қазір адам әр түрлі су көздерінен алып, тұщы судың табиғи қорының 0, 1 – 0, 15% — ын пайдаланады. Судың болмашы мөлшерінің алынуы сырт көзге судың жетіспеуін туғызбау керек сияқты. Оның үстіне ол сарқылмайтын ресурс ретінде зат алмасуға қатысып, қайтадан су көздеріне қайтып келеді. Бүкіл гидросфера аумағында судың таусылуы мүмкін емес, бірақ бұл мәселе аймақтық тұрғыда болуы мүмкін.
35 млн. км³ тұщы судың шамамен 70% — ы мәңгі мұздықтар мен мәңгі қар түрінде болады. Бұл суды адам іс жүзінде пайдаланбайды. Олар «өлі» су қорын түзеді. Сонымен қатар топырақтағы су, атмосфералық су мен тірі ағзалардағы су пайдаланылмайды. Батпақтардың суын пайдалану шектелген.Жердің терең қабаттарындағы суды игеру қиын. Тұтас алғанда адамзат шамамен 3 млн. км³ суды пайдалана алады. Бұл қоғамның техникалық мүмкіндеріне байланысты.
Табиғи су көздерін пайдаланғанда су ресурстарының қайта қалпына келу жылдамдығын есепке алу қажет
Гидросфераның әр түрлі категориялы суларының қалпына келуі жылдамдығы
Сулардың категориясы |
Қалпына келу жылдамдығы |
Өзен |
16 күн немесе 11 – 12 күн |
Атмосфера |
8 күн |
Топырақ грунты |
1 жыл |
Батпақ |
5 жыл |
Көл |
17 жыл |
Әр түрлі горизонттардың жер асты сулары |
1400 жыл |
Әлемдік мұхит |
2500 жыл (араласу 63 жыл ) |
Техникалық және экологиялық жағынан ең тиімдісі жылдам қайта келуі, жеңіл алынуы, территорияда салыстырмалы бірқалыпты дәрежеде өздігінен тазаруға қабілетіне байланысты өзен сулары болып табылады. Қазіргі кездегі суды пайдалану негізінен өзен көлдерінен алынады.
Қазіргі дүние жүзі бойынша пайдаланылатын судың жалпы мөлшері 4000 км³ (4 трлн. м³) жақын. Судың негізгі бөлігі өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында және басқа да салаларда қолданылады.
Судың жетіспеуі өзен ағыстарының біртекті болмауы нәтижесінде де орын алады. Оның негізгі көлемі су тасу кезінде байқалады (қоңыржай белдеудің жазық аудандарында көктемде, тауда – мұздықтардың еруі кезінде, жазда, экватор маңында – жауын кеғзеңде)
