1.Сырылдар 2.Сықырлар 3.Плевраның үйкеліс шуылы

• Сырылдар - бронхтарда сұйық немесе тұтқыр қақырықтың, қанның әлде дерттік емес сұйықтықтың (транссудат) ауамен бірге қозғалысынан әлде бронхтар тарылуында пайда болатын дерттік тыныс шулары. Сырылдар - ылғалды және -құрғақ болып бөлінеді.

Бұл бронхтардағы қақырықтың сұйық (ылғалды) әлде тұтқыр және бронхтардың тарылуына (құрғақ) байланысты

Құрғақ сырылдар:

а)-даму жолы - бронхтар тарылғанда (жиырылуы, қабыну, бөгде зат, сыртынан қысылуы) н/е тұтқыр (кілегейлі), шірішті қақырық жиналғанда пайда болады;

б) - сипаты - бронхтардың көлеміне байланысты - төмен, гүрілдеген (ірі бронхтар); ызыңдаған (орташа); жоғары, ысқырықты (майда, ұсақ). Өкпе үстінде таралып н/е шектеліп естілуі мүмкін.

Бронхилды астмада – алыстан естіледі.

Ылғалды сырылдар:

а)-даму жолы-бронхтарда н/е қуыстарда жиналған сұйықтардан ауа өткенде пайда болған көпіршіктердің жарылған дыбысы;

б)- сипаты - бронхтардың көлеміне байланысты - ірі (ірі бронхтар, кеңірдек, бронхтармен жанасқан кеңістіктер), орташа, майда көпіршікті сырылдар болып бөлінеді.

Ірі көпіршікті сырылдар қашықтықтада естіледі (өкпе ісінуі, өлім халінде). Сырылдар бронхтар қабынуына тәндік белгі.

Естілуі- тыныстың екі кезеңіндеде; ал бронхтар (ұсақ, майда) тарылуында –тыныс шығарғанда жақсы естіледі (тыныс шығару ұзарады); жөтелден кейін азаюы н/е жоғалуы мүмкін.

Сықырлар:

а) – даму жолы - альвеола қабырғаларына сұйықтық (тұтқыр, қан, транссудат) жиналғанда - олар бір-бірімен жабысып, келесі тыныс алуда күшпен ажырап, сықыр тәрізді дыбыс береді (аяздағы қардың сықыры, саусақтарды бір-бірімен үйкегендегі дыбысқа ұқсайды);

б) - естілуі - тыныс алудың ең жоғарғы кезеңі (өкпе қабынуының І-ІІІ кезеңі, твс, өкпе инфарктісі, компрессиялық ателектаз, ал жұрек дерттерінде - өкпенің төменгі бөлігінде).

Сырылдан айырмашылығы (ұсақ көпіршікті):1)-естілу кезеңі; 2) - жөтелгенде - өзгермейді.

Плевраның үйкеліс шуылы:

а)- даму жолы – плевра үйкелісі қалыптыда естілмейді – сурфактант және беті тегіс, ал қабынуда – осы қасиеттері жоғалады, фибрин тұнып, беті бұдырланады – үйкеліс шуылы пайда болады;

б)- сипаты - құрғақ плевритте болады;--тыныстың екі кезеңінде естіледі;

-жөтелден кейін өзгермейді;

-құлаққа жақын естіледі;

-фонендоскоппен бассаң- күшееді;

-ал мұрын мен ауызды жауып, құрсақты қозғалтса – диафрагма қозғалуына сәйкес естіледі, өйткені оған жанасады (сырыл мен сықырдан айырмашылығы).

Бекіту – 10 мин. Бекіту сұрақ-жауап арқылы жүргізіледі.

1. Тыныс алу жүйесінің анатомо- физиологиялық қасиеттері?

2. Тыныс алу жүйесі дерттері бар ауруларды сұрап тексеру әдістеріқандай?

3. Тыныс алу жүйесі дерттері бар ауруларды қарап тексеру әдістері?

Қорытынды 5 мин.

Оқушылардың білімін бағалау.

Үйге тапсырма -5 мин.

Ситуациялық жағдайға рөлдері бойынша дайындалып келу

Сабақтың хронокартасы

№	Сабақтың кезеңдері	Белгіленген уақыт
1	Ұйымдастыру кезеңі	5 мин
2	Білімді тексеру кезеңі	20 мин
3	Жаңа тақырыпты түсіндіру	45 мин
4	Жаңа сабақты бекіту	10 мин
5	Қорытынды	5 мин
6	Үйге тапсырма	5 мин