Зертханалық сабақ: №12

Тақырыбы: Солтустік Американың ішкі сулары.

Сабақтың мақсаты: Материктің территорияларындағы өзендер мен көлдердің таралуын анықтау.

Керекті құрал-жабдықтар:

1. Дүние дүзінің физикалық картасы мен атласы.

2. Солтүстік Америка материгінің физикалық картасы.

3. Кескін карта.

4. Түрлі-түсті карандаш, өшіргіш, сызғыш.

Тапсырмалар:

1. Солтүстік Америка ағын судың жылдық жалпы көлемін басқа материктер мен салыстырыңдар.Физикалық карта бойынша өзен торларының тығыз таралған аудандарын тауып, .олардың себептерін түсіндіру.

2.Карта бойынша Атлант, Тынық жэне Солтүстік мүзды мұхит алаптарының суайрықтарын анықтау.

З.Материктің ірі өзендерінің картадан тауып оларға жоспар бойынша сипаттама беру, ол үшін алдыңғы Евразия

материгінің ішкі сулары тақырыбына пайдалану. Мына өзендерді картадан табындар. Миссури, Арканзас, Огайо, Юкон, Рио-гранде, Колорадо, Колумбия, Маккензи.

4.Материктің ірі көлдеріне жоспар бойынш сипаттама беріндер: Жоғарғы, Гурон, Мичиган,Үлкен аюлы көлі, Эри, Винипег, Онтарио, Никарагуа, Үлкен тұзды көлі.

Бақылау сұрақтары:

1. Солтүстік Американың ағын суларының көлемі

2. Атлант мү_хиты теңіздері алабына жататын өзендер.

З.Тынық мұхиты теңіздері алабына жататын өзендер.

4.Солтүстік мұзды мұхиты теңіздері алабына жататын өзендер.

5. Аппалач тауларындағы ағын судьщ көлемі.

6. Кордильер тау жүйесіндегі қар басу шекаралары.

7.Тектоникалық ойыстарда пайда болған көлдер.

8.Мұздық көлдердің пайда болуы.

9.Материктегі аса маңызды су жүйесі.

10. Миссисипи өзені,үзындығы су жинау алабы.

11 .Огайо өзені, ұзындығы пайда болу жолдары.

12.Солтүстік Америкадағы маңызды су жүйесі,¥лы көлдер мен Әулие Лаврентии өзені.

13.Ұлы көлдер дүние жүзіндегі түхцы оудың қоры.

14. Маккензи өзені, баталуы , үзындығы салалары.

15. Алясканың ірі өзені Юкон өзенінің басталуы.

16. Колорадо өзенінің қалыптасуы.

17. Материктегі көлдердің пайда блоу жолдары.

18. Юкон өзенінің жылдық ағыны.

19. Ниагара сарқырамасы.

20. Миссисипи өзенінің жылдық ағыны.

Пайдаланылатын әдебиеттер:

1.Т. В .Власова. Материктердің физикалық географиясы.1-2 том. Алматы, 1985ж.

2.Р.А.Ерамов.Материктердіңфизикалық географиясыньщ практикумы. Москва, 1987 ж.

З.В.И.Сиротин. Самостоятельные и практические работы по географий. Москва, 1991 ж.

Зертханалық сабақ: №13

Тақырыбы: Африка материгінің физикалық – географиялық орны.

Сабақтың мақсаты: Африка материгінің географиялық орнындағы ерекшелігін карта бойынша талдау жасау, Экватор сызығы оны екі жарты шарға бөліп жатқанын физикалық карта бойынша анықтау.

Керекті қурал-жабдықтар:

1. Дүние дүзінің физикалық картасы ^мен атласы.

2. Африка материгінің физикалық картасы.

3. Кескін карта.

4.Түрлі-түсті карандаш, өшіргіш, сызғыш.

Тапсырмалар:

1.Физикалық карта жэне атластағы берілген жалпы мәліметтер бойынша Африка, Оңтүстік Америка, Австралия материктерінің ұқсастықтарын анықтап талдау жасап, материктің төрт шеткі нүктелерінің аттарын картадан тауып,олардың географиялық кординаттарын анықтау.

2.Картаның масштабы және градус торларын пайдаланып материктің солтүстіктен оңтүстікке 20 ш.б батыстан шығысқа 10 с.е -ке дейінгі ара қашықтығын анықтандар. Бүл ендіктегі бұл параллель доғасының үзындығы шамамен 109,6 км-ге тең. Алынған мэліметтер бойынша таблица құрастыру.

3. Африка, Оңтүстік Америка, Австарлия материк терінің шығыс жэне батыс .жағалауларына жақын теңіз ағыстарының термиялық ерекшеліктерін ұқсастық жэне айырмашылық белгілері бойынша анықтау.

4.0ңтүстік тропикалық материктердің қалыптасуындағы географиялық ерекшеліктеріне салыстырмалы түрде қорытынды жасап, матеғриктің жер бедерінің ірі формаларын картадан тауып, географиялық жүйе бойынша биіктіктерін анықтаңдар.

Таулары—

Таулы қыраттары—

Таулы үстірттері—

Вулкандары—

Бақылау сурақтары:

1. Африка жағалауына қандай мүхиттар мен теңіздер үласып жатады, олардың материк жағалауындағы ерекшеліктері қандай.

2. Жерорта теңізі мен Қызыл теңіздің негізгі және үлкен тереңдіктері қандай.

3. Африканың жағасын бойлай өтетін мүхит ағыстарын атаңдар.

4. Мадагаскар аралының географиялық орнын анықтандар.

5. Материктің географиялық орнын анықтавдар.

6. Материктің солтүстігіндегі шеткі нүктесі қалай аталады.

7 .Батыстан шығысқа қарай қанша километрге созылған.

8. Африка материгінің жалпы ауданы қанша, аралдарымен қоса есептегентегі орны.

9. Материктің ең биік нүктесі қалай аталады.

10. Рас-Энгеламүиісі материктіңқай нүктесіне жатады.

11. Альмади мүиісіиен Рас-Хафун мүиісіне дейін неше км-ге созылғван

12.Материктің шеткі нүктелерінің кординаталарын анықтаңдар.

13. Африканы Еыропадан қандай бұғаз бен теңіз бөліп түп 14. Бастапқы меридиан материктің қай жағынан өтеді

15. Африка мен Евразия материгін бөліп тұрған мойнак қалай аталады.

16. Материктің өзіндік қандай ерекшеліктері бар.

17. Материктің ең улкен аралы қалай аталады.

18. Африка деген сөз кандай мағына береді.

19. Матеғриктің жағалауындағы ағыстарды табыңдар,олар климаггың қалыптасуына қаидай эсер етеді.

20. Материктің оңтустік Америка материгімен ұқсастықтарын табыңдар.

Пайдаланылатын әдебиеттер:

1.Т. В .Власова. Материктердің физикалық географиясы.1-2 том. Алматы, 1985ж.

2.Р.А.Ерамов.Материктердіңфизикалық географиясының практикумы. Москва, 1987ж.

З.В.И.Сиротин. Самостоятельные и практические работы по географий. Москва, 1991 ж.