Зертханалық сабақ: №9

Тақырыбы: Солтүстік Америка материгінің физикалық -географиялық орны.

Сабақтың мақсаты: Географиялық орны жэне геологиялық дамуы мен құрылымының ерекшеліктеріне қарай Солтүстік Американың Еуразия материгімен ұқсастықтарын оалыстыру.

Керекті қурал-жабдықтар:

1.Дүние дүзінің физикалық картасы мен атласы.

2. Солтүстік Америка материгінің физикалық картасы.

3. Кескін картасы.

4. Түрлі-түсті карандаш,өшіргіш,сызғыш.

Тапсырмалар:

1.Материктің төрт шеткі нүктелерінің аттарын картадан тауып, олардың географиялық координаталарын анықтау. Материктің ең кең жері мен жалпақ аралдармен қоса есептегендегендегі көлемін анықтау(мың км ² ). Материктің солтүстіктен оңтүстікке , батыстан шығысқа қарай қашықтығын анықтау(км).

2. Материктің негізгі орографиялық элементтері субмеридиандық бағытта созылып жатуына байланысты басты тау жүйелерін картадан тауып, олардың абсоюттік биіктіктерін анықтау(м).

3. Материктің жағалауындағы қоршап жатқан мүхиттар мен олардың теңіздерін физиклық карта бойынша тауып анықтау. Атлант мүхиты жағалауындағы қүрлыққа ішкері еніп жатқан теңіздер мен шығанақтарды жэне олардың аралдарын табу.

4. Материктің Тынық мұхиты жағалауының тілімденуі, шығанақтар мен ірілі - ұсақты аралдар тізбегі жэне олардьш ағыстарының эсерін анықтау. Тынық мұхиттың солтүстік бөлігіндегі жылы ағыстар мен солтүстік ендіктің 40 ° -нан оңтүстікке карайғы суық ағыстарына жазбаша арпаттама беру-Табиғаты қалыптасуының негізгі кезендерін геологиялық жэне тектоникалық карта бойынша талдау жасау:

- протерозой дэуірінің аяқ кезінде пайда болган аса үлкен платформаларды тауып, олардың қалыптасу ерекшеліктеріне тоқталу;

- полеозой дэуіріндегі Кордильер геосинклинальдық белдеуінің жер қыртысы қатпарларының түзілуі мен қалыптасу ерекшеліктеріне тоқтал;

- мезозой кезеңіндегі қазіргі табиғат жағдайларының қалыптасуында маңызды болған өзгерістерді атау. Шөгінді жыныстар мен магмалық эрекеттердің пайда болуы;

- невадалық жэне ларамилік дэуірлердің пайда болуына жан - жақты сипаттама беру;

- кайназой кезеңіндегі табиғат қалыптасуындағы басты өзгерістерге жазбаша сипаттама беру.

Пайдаланылатын әдебиеттер:

1. Т.В.Власова.Материктердің физикалық географиясы.1-2 том. Алматы, 1985ж.

2. Р.А.Ерамов.Материктердіңфизикалық географиясының практикумы. Москва, 1987 ж.

3. В. И. Сиротин. Самостоятельные и практические работы по географий. Москва, 1991 ж.

Бақылау сүрақтары:

1. Солтүстік Америка материгі қандай ендіктердің аралығында жатыр?

2. Материктің төрт шеткі нүктелерінің географиялық координаталарын табыңцар?

3. Солтүстік Американың ең көлемді жері' қандай ендіктердің бойында жатыр?

4. Материктің жағалауларындағы ірі аралдар мен архипилагтарды табындар.

5. Материктің жалпы көлемі аралдарды қоса есептегенде қанша?

6. Бүкіл материктің негізгі орографиялық элементтері қандай бағытта созылып жатыр.

7. Солтүстік Америкамен Евразияның қандай ұқсастық белгілері бар?

8. Материк жағалауын қанша мұхит қоршап жатыр?

9. Атлант мүхиты жағалауындағы теңіздер мен шығанақтарды, түбектерді картадан табындар.

10. Материктің оңтүстік - шығысындағы шығанақтар мен теңіздер, олардың пайда болуы.