Зертханалық сабақ №6

Тақырыбы: Евразияның тектоникалық құрылымы мен жер бедері.

Сабақтың мақсаты: Еразияның ішкі сулары туралы ұғым қалыптастыру.

Керекті құрал-жабдықтар:

1.Дүние дүзінің физикалық картасы мен атласы.

2. Еуразия материгінің физикалық картасы.

3. Кескін картасы.

4 Түрлі-түсті карандаш,өшіргіш,сызғыш.

Тапсырмалар:

1. Материктегі екі дүнпе бөлігін тауып, сипаттап жазу. 2.Материктің батыстан шығысқа қарай орналаскан жер бедеріне сипаттама беру.

3. Еуразияның жазықтары мен тауларының шығу тегі, жасы, жыныстарының құрамы туралы жазу.

4. Еуразия арқылы өтетін екі ірі сейсмикалық аудандарға сипаттама беру.

5. Еуразия материгіндегі кездесетін пайдалы қазбаларды кескін картаға түсіру.

Бақылау сурақтары:

1. Еуропа мен Азия жер бедерінің қандай ұқсастығы мен айырмашылығы бар? Мысал келтіріндер.

2. Еуразия жр бедерінің ерекшеліктері қандай?

3. Еуразиядағы ең биік сөнбеген жанартауды ата?

4. Арабия жэне Үндістан түбектерінің пайдалы қазбаларының айырмашылығы мен ұқсастықтарын атандар.

Пайдаланылатын әдебиеттер:

І.Т.В.Власова .Материктердің физикалық картасы мен географ иясы.1-2 том.

2.Р.А.Ерамов. Материктердің физикалық географиясының практикумы.Москва. 1987ж

З.В.И.Сиротин. Самостоятельные и практические работы по географии.Москва,-1991 ж.

Зертханалық жұмыс №7

Тақырыбы: Еуразия материгінің ішкі сулары.

Сабақтың мақсаты: Еразияның ішкі сулары туралы ұғым қалыптастыру.

Керекті құрал-жабдықтар:

1. Дүние дүзінің физикалық картасы мен атласы.

2. Еуразия материгінің физикалық картасы.

3. Кескін картасы.

4. Түрлі-түсті карандаш,өшіргіш,сызғыш.

Тапсырмалар:

1. Евразия территориясынан ағатын жылдық ағын мен қабатының орташа қалындығын жэне өзендердің қабаттық милиметрмен алынған жылдық ағыны таралуының картасынан талдау жасап анықтау.

- ағынның максималды жиынтығы-150 мм-ден артық.

- 600 мм-ден артық.

- 200 мм-ден 600 мм-ге дейін,

- 200 мм-ден азырақ.

- 50 мм-ден аз жылдық ағын мөлшері қандай бөліктерге тэн екенін тауып, оларға жазбаша түрде сипаттама беру.

2. Евразияның ірі өзендерін картадан тауып, (Янцзы, Хуанхэ Меконг, Үнді, Брахмапутра , Дунай, Ганг, Ефрат, Иравади,' Сицзияк, Тигр, Годавари, Ляохэ, Рейн, Нарбада, Эльба, Висла Луара, Тахо) олардың біріне төмендегі жоспар бойынщ_а жазбаша түрде сипаттама беру;

1) өзеннің аты,

2)өзеннің ұзындығы,

3)бассейннің ауданы,мың,км.кв,

4) өзеннің басталуы,

5)өзеннің басты салалары,

6) өзеннің ораша жылдық шығыны мЗс.

7)өзеннің қоректенуі.

8)өзеннің шаруашылыққа маңызы,

9)өзеннің ағысыс,

10)өзеннің қазіргі экологиялық жағдайы,

3. Евразияның ірі көлдерін картадан тауып (Дунтинху, Урмия, Венерн, Кукунор, Ван, Поянху, Хубсугул, Тұз, Веттерн, Сайма, Мелорен, Инари) олардың біріне төмендегі жоспар бойынша сипаттама жазу:

1)көлдің аты;

2) орналасқан жері;

3)теңіз деңгейінен биік жері;

4)көлдің жалпы ауданы;

5) ең терең жері ,м;

6)түддылығы, промиль.

7) шаруашылыққа пайдалануы:

8) басты елді мекені;

9) көлдің пайда болу жолдары;

10)көлдің қоректенуі;

4. Евразияның физикалық картасын пайдалана отырып, кейбір тау жүйелеріндегі қазіргі мұз басу орталықтарын тауып,оларды контур картаға көк бояумен сызып Еуразияның тау жүйелеріндегі қазіргі мүздардың ауданы

Бақылау сұрақтары:

1. Евразия территориясынан ағатын жылдық ағын көлемі

Тау жүйелері	Мұзданудың	Жеке мұздықтардың
	ауданы мың км.2.	аттары
Скандинав	3,1	Юстедальсбре,
таулары	11,8	Свартисен
Исл ндия	2,9	Ватнайекюдль,
Альпі	33,1	Ховсиекюдль,
Гимілай	6,2	Алечскии,Горнер,
Гиндукуш	16,3	Мер-де-Гласс
Каракорум	11,6	Ганготри,3ему,
Куньлунь	32,1	Канчанджанга,
Тибет таулы		Чиантар,тирич,
қыраты		Сиачен,Бальторо

2.Ағынның максималдық жиынтығы( субэкваторлвқ және экваторлық белдеулер.)

З.Атлант мұхиты алабына жататын өзендер мен к өлдер.

4.Тынық мұхиты алабына жататын өзендер мен көлдер

5.Солүстік мұзды мұхиты алабына жататыН өзендер мен көлдер.

6.Үнді мұхиты алабына жататын өзендер мен көлдер.

7.1шкі тұйык алаптарға жататын өзендер мен көлдер.

8.Европаның солтүстігіндегі өзен мен көл торының қалыптасуы.

9.Европаның батасындағы өзендер мен көлдердің пайда болу жолдары.

10.Европаның оңтүстігіндегі өзендер мен көлдердің пайда болуы.

11.Жерортатеңіздік типтегі өзендердегі су режимі.

12.Азияның шығысындағы ірі жэне ұсақ өзендердің пайда болу жолдары.

13.Азияның оңтүстік шығысындағы өзендер.

14.0ңтүстік -Шығыс Азия өзендері.

15.Шетелдік Азия өзендері режимінің ерекшеліктері.

16.Евразия өзендерінің қоректенуі.

17.Шетелдік Европаның ең ірі өзендгрі.

18.Батыс Азияның ең ірі өзендері.

19.Азия өзендерінің аса зоры жэне дүние жүзіндегі ең т^-өзендерінің бірі.

Пайдаланылатын әдебиеттер:

1.В.Т . Власова.Материктердің физикалық географиясы 1-2 том.Алматы,1985 ж.

2.Р.А.Ерамов.Материктердің физикалық географиясыньщ практикумы.Москва.1987ж

З.В.И.Сиротин.Самостоятельные и практические работы по географии Москва. 1991 ж.