Практикалық (семинарлық) жұмыстардың тақырыптары

1. Шетелдегі мыңжыл этностық өркенделу.

2. Қазіргі этнопсихологияның теориялық-әдіснамалық негіздері.

3. Тұлғаның этнопсихологиялық детерминациясы.

4. Ұлттық психология қазіргі кезеңнің этнопсихологиялық мәселесі ретінде.

5. Этнопсихологиялық ойлардың даму тарихы.

6. Қазіргі заманғы ресей және шетел психологиясының этнопсихологиялық мәселелері.

7. Егеменді және тәуелсіз Қазақстан Республикасының этнопсихология ғылымдарының негізгі мәселелері.

8. Этносаралық қатынасты зерттеудегі қазіргі заман мәселелері.

9. Вербалды және вербалды емес қарым-қатынастың этнопсихологиясы.

10. Этностық таптаурындар этносаралық қатынас мониторингісінің формасы ретінде.

11. Этностық сәйкестілік мәселесі.

12. Этносаралық шиеленіс психологиясы.

13. Этносаралық конфликттердің негізгі детерминанттары.

14. Қоғамның саяси өміріндегі этнопсихологиялық ойлардың рөлі.

15. Нарықтық қатынасқа өту кезіндегі этнопсихологиялық мәселелер мен экономиканың дамуы.

Курстық жұмыстардың тақырыптары

1. Этнопсихологияның қазіргі мәселелері.

2. Этносаралық қатынастардың кросс-мәдени зерттеулері.

3. Ұлттық психология құрылымын зерттеу мәселесі.

4. Ұлттық сана мен өзіндік сананы этнопсихологиялық мәселе ретінде зерттеу.

5. Этносаралық конфликтілер - пайда болу себептері мен шешу жолдары.

6. Мәдениеттер контекстіндегі этносаралық қарым-қатынастың психологиялық аспектілерін зерттеу.

7. Этносаралық стереотипизация табиғатын психологиялық зерттеу.

8. Этностық сәйкестілік ерекшеліктерінің тұлға қалыптасуына әсері.

9. Этностық таптаурындардың функциялық табиғаты.

Ұсынылатын әдебиеттер тізімі

Негізгі:

1. Аймаганбетова О.Х. Основные теоретические проблемы этнопсихологии.//Мат. III межд. симпозиума “Восток - Запад: Диалог Культур” - Алматы: КазНУ, 2001.Ч.III. - С.101-108.

2. Аймаганбетова О.Х. Основы этнопсихологии. - Алматы: Литера, 2003. – 180 с.

3. Аймаганбетова О.Х. Этнопсихологическое исследование этнических конфликтов//Вестник КазНУ им. аль-Фараби. Серия психология и социология, 2002, № 1(8). - С.48-52.

4. Аймаганбетова О.Х. Методы этнопсихологического исследования этнических стереотипов//Мат. респ.научно-теор. к-ции “Актуальные проблемы современной психолого-педагогической науки”. – Алматы: КазНУ, 2004. – С.9 – 12.

5. Андреева Г.М. Социальная психология. - М.: Аспект Пресс, 1999. - 432 с.

6. Анцупов А.Я., Шипилов А.И. Конфликтология.- М.: Юнити, 1999.–551 с.

7. Бороноев А.О., Павленко В.Н. Этническая психология. - СПб.: Изд-во СПб. ун-та,1994. – 165 с.

8. Бромлей Ю.В. Очерки истории этноса. - М.: Наука, 1983. - 567 с.

9. Гумилев Л.Н. Этногенез и биосфера Земли. - М.: Ди Дик,1997. - 640 с.

10. Гумилев Л.Н. Психологическое несходство этносов.//Психология национальной нетерпимости. - Мн.: Харвест,1998. - С.62-71.

11. Гумилев Л.Н. Конец и вновь начало. - М.: Ди Дик,1997. – 554 с.

12. Джакупов С.М. Этнопсихологические исследования этнических предубеждений//Мат. II науч.-теор. к-ции "Развитие пс.-пед. мысли в республиках Центр. Азии" – Алматы: КазНУ, 2002. - С. 3-6.

13. Джакупов С.М. Этнопсихологические проблемы социализации личности//сб. Этнопсихология и этнопедагогика. Алматы: РИК, 2001. - С.8-12.

14. Донцов А.И., Стефаненко Т.Г., Уталиева Ж.Т. Язык как фактор этнической идентичности //Вопросы психологии,1997, № 4. - С.75-86.

15. Джандильдин Н.Д. Природа национальной психологии. - Алма-Ата: Казахстан,1974. – 304с.

16. Душков Б.А. Психосоциология менталитета и нооменталитета. - Екатеринбург: Деловая книга, 2002. – 448 с.

17. Жарикбаев К.Б. Современное состояние и основные проблемы этнопсихологии в Казахстане//Этнопедагогика жене этнопсихология. - Алматы: КазГу,1995. - С.82-92.

18. Жарикбаев К.Б. Психологическая наука и ее состояние в период перехода страны к рыночным отношениям. Мат. Межд. к-ции “ХIХ век: время понимания великих традиций” - Алматы: КазНУ, 2001. - С.234-239.

19. Жарикбаев К.Б. Психологическая наука в Казахстане ХХ веке (История и этапы развития). - Алматы: КазНУ, 2002.

20. Каракузова Ж.К. Логика орнамента//Традиционная культура кочевников. - Алматы: КазНАИ, 2000. - С.18-29.

21. Кон И. Психология предрассудка//Психология национальной нетерпимости. - Минск: Харвест,1998. - С.5-48.

22. Крысько В.Г. Этнопсихология и межнациональные отношения. - М.: Экзамен, 2002. – 448 с.

23. КукушкинВ.С., Столяренко Л.Д. Этнопедагогика и этнопсихология. - Ростов/ н Д.: Феникс, 2000. - 448 с.

24. Лебедева Н.М. Введение в этническую и кросс-культурную психологию. - М.: Изд. Дом "Ключ", 1999. – 224 с.

25. Лурье С.В. Историческая этнология. - М.: Аспект Пресс,1997. – 350 с.

26. Муканов М.М. Ч. Валиханов о некоторых вопросах этнопсихологии и психологии религии//Вопросы психологии. 1973, №3. - С.129-132.

27. Мулдашева А.Б. Роль этнопсихологической двойственности в межнациональных отношениях: автореф…канд.псих. наук: 19.00.07. - М.: МГУ, 1991. – 16 с.

28. Налчаджян А.А. Этнопсихология. - СПб.: Питер, 2004. – 381 с.

29. Павленко В.Н., Таглин С.А. Введение в этническую психологию. - Харьков: ХГУ, 1994. 74 c.

30. ПетренкоВ.Ф., Митин О.В, и др. Психосемантический анализ этнических стереотипов: лики толерантности и нетерпимости. - М.: 2000. - 73 с.

31. Платонов Ю.П. Этническая психология. - СПб.: Речь, 2001. - 320 с.

32. Платонов Ю.П. Основы этнической психологии.-СПб.: Речь, 2003.-452 с.

33. ПоршневБ.Ф. Принципы социально-этнической психологии. - М. 1966.

34. Психология национальной нетерпимости. Хрестоматия. – Мн.: Харвест, 1998. – 560с.

35. Популярная этнопсихология. - Мн.: Харвест, 2004. – 384 с.

36. Саракуев Э.А., Крысько В.Г. Введение в этнопсихологию. - М.: Ин-т. практич. психологии, 1996. – 344 с.

37. Современная этнопсихология. Хрестоматия. – Мн.: Харвест, 2003. 368 с.

38. Солдатова Г.У. Психология межэтнической напряженности. - М.: Смысл,1998. – 389 с.

39. Стефаненко Т.Г. Этнопсихология. - М.: Аспект Пресс,2004. - 386 с.

40. Сухарев В., Сухарев М. Психология народов и наций. - М.: Сталкер,1997.- 400с.

41. Тажибаев Т.Т. Педагогическая мысль в Казахстане во II половине ХIХ века. - Алма-Ата: Казгосизат,1965.

42. Тишков В.А. Этничность, национализм и государство в посткоммунистическом обществе //Вопросы социологии.1993, № 1/2. - С.3-38.

43. Токарев С.А. История зарубежной этнографии. - М.: Высшая школа,1978.-352 с.

44. Шпет Г.Г. Введение в этническую психологию. - СПб.: Изд. Дом "П.Э.Т". 1996. –156 с.

45. Этнопсихологический словарь. - М.: Моск. пс-соц. ин-т,1999. – 343 с.

46. Этнопсихология. - Алматы: КазГУ,1998. – 134с.

47. Этническая психология. Хрестоматия. – СПб.: Речь, 2003. - 320 с.

48. Этнопсихологические проблемы вчера и сегодня. Хрестоматия. – Мн.: Харвест, 2004. – 496 с.

Қосымша:

1. Бердяев Н.А. Судьба России. Самосознание. - Ростов /н Дону.: Феникс.1997. - 670 с.

2. Благова Т.И. Родоначальники славянофильства. Алексей Хомяков и Иван Киреевский. М.: Высшая школа, 1995. – 352 с.

3. Зеланд Н.Л. Киргизы. Этнологический очерк. - Омск.1885.

4. Каракузова Ж.К. Казахская культура и символ. – Алматы: ИПК КазНУ, 1998. – 70 с.

5. Монтескье Ш.О. духе законов// Избр. пр-я. - М.: Гос.изд-во полит. лит-ры, 1955. - С.157-733.

6. Тынышбаев М. Материалы к истории киргиз-кайсакского народа. - Ташкент: Восточное отд. кирг.гос. изд-ва,1925. – 65 с.

7. Фон - Герн В.К. Характер и нравы казахов. (Этнографический очерк) - Семипалатинск.1918. - 37 с.

8. Хасанов Б.Х. Казахско-русское двуязычие.-Алма-Ата.:Наука,1987.-200 с.

9. Шибутани Т. Социальная психология. - Ростов на Дону: Феникс, 1998. -544 с.

10. Чесноков Я.В. Лекции по исторической этнологии. – М.: Гардарика, 1998. – 400с.

11. Ямсков А.Н. Этнический конфликт: проблемы дефиниции и типологии// Идентичность и конфликт в постсоветских государствах. - М.1997. - С.205-224.

Қазақстан Республикасының білім және ғылым Министрлігі

Қазақ гуманитарлық заң университеті

ЭКОНОМИКА, БИЗНЕС ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ҒЫЛЫМДАР ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ

«БЕКІТЕМІН»

Экономика, бизнес және әлеуметтік ғылымдар Жоғары мектебінің

директоры

Д. Кром

_____________________________

«___» _________________ 2014 ж.

ПӘННІҢ ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ

(syllabus)

Пәннің атауы: «Этнопсихология»

5В050300 - Психология

Пәннің атауы «Этнопсихология»

Мамандығы 5В050300 - Психология

Оқу нысаны күндізгі

Атау коды PS3301

Барлығы 2 кредит

Курс ____4__ Семестр ___7____

Дәріс___20_ сағат

Практикалық –10 сағат

СОӨЖ 15 сағат

СӨЖ 45 сағат

Емтихан 7 семестр Барлығы 90 сағ.

А С Т А Н А – 2014

Курс оқытушысы туралы мәліметтер:

Байжуманова Бибіанар Шаймерденқызы психол.ғ.к, ӘПП кафедрасының аға оқытушысы

Әлеуметтік-психологиялық пәндер кафедрасы, каб. 413а

Пререквизиттер: қазақ этнопсихологиясы, этнология, этнопедагогика, қазіргі психологияның әлеуметтік-этностық мәселелері.

Постреквизиттер: философия, әлеуметтану, мәдениеттану, конфликтология, жалпы және әлеуметтік психология, психология тарихы, Қазақстан тарихы.

Пәннің мақсаты:

• қазіргі заманғы этнопсихологияның теориялық-әдіснамалық аппаратын білу;

• қазіргі заманғы этнопсихологияның мәселелерін анықтаудың негізгі тұрғыларын білу;

• қазіргі заманғы этносаралық қатынастардың даму ерекшеліктерін білу;

• тұлғалық деңгейде және толық этностық бірлікте халықтардың ұлттық психологиясы мен психологиялық мінезінде көрінетін психологиялық ерекшеліктерін салыстырмалы зерттей білу;

• этносаралық қатынастардың кемелденуі мен этносаралық өзара әрекеттің күшеюіне практикалық ұсыныстарды құру дағдысын игеру;

• этносаралық қатынастардың болашақтағы дамуын болжай алу және мониторинг дағдыларын игеру.

Пәннің міндеттері:

• басқа ғылымдар жүйесінде этнопсихологияның рөлі мен мәнін көрсету, оның объектісін, пәнін, негізгі түсініктері мен әдіснамалық позициясын анықтау;

• өте қажетті және терең зерттелмеген білім саласының тарихи даму жолын талдау;

• қазіргі этнопсихологияның негізгі тұжырымдамаларын зерттеу негізінде студенттердің білімін жүйелеу;

• жекелік-тұлғалық және топтық деңгейде этностық өзіндік сана мен этностық бірдейлікті зерттеу негізінде этнопсихологиялық мәселелерді теориялық және эмпирикалық зерттеу;

• этносаралық қабылдау, этносаралық шиеленіс және этносралық келісімді зерттеу негізінде психологияның этнопсихологиялық мәселелерін жаңғырту;

• студенттердің этнопсихологиялық білімдерді өз кәсіби іс-әрекетінде және этносаралық қарым-қатынас пен өзара әрекеттестік тәжірибесінде сәтті пайдалануға ынталандыру.

Негізгі біліктіліктер (білім, ептілік, дағдылар):

• қазіргі заманғы этнопсихологияның теориялық-әдіснамалық аппаратын білу;

• қазіргі заманғы этнопсихологияның мәселелерін анықтаудың негізгі тұрғыларын білу;

• қазіргі заманғы этносаралық қатынастардың даму ерекшеліктерін білу;

• тұлғалық деңгейде және толық этностық бірлікте халықтардың ұлттық психологиясы мен психологиялық мінезінде көрінетін психологиялық ерекшеліктерін салыстырмалы зерттей білу;

• этносаралық қатынастардың кемелденуі мен этносаралық өзара әрекеттің күшеюіне практикалық ұсыныстарды құру дағдысын игеру;

• этносаралық қатынастардың болашақтағы дамуын болжай алу және мониторинг дағдыларын игеру.

Оқу жұмыстарының негізгі түрлері — дәрістер, практикалық (семинарлық) сабақтар, оқытушымен бірігіп жасайтын студенттің өзіндік жұмысы, студенттерге ұсынылған өдебиеттер және дәріс материалдары бойынша творчестволық жұмыстары, сонымен қатар, кредиттік жүйеде қарастырылған қазіргі білім технологиясының әртүрлері әдістері (презентация, кейс-стади дискуссия, дөңгелек стол, эссе және т.б.).

Дәрістердің тақырыптық жоспары

Тақырып № сабақ	Тақырыбы, сағаты бақылау сұрақтары	Сабақтын мақсаттары, міндеттері	Мәселелері
1.	ЭТНОПСИХОЛОГИЯ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ОРНЫ. Қазіргі заманғы этно-психологияның негізгі теориялық-әдіснамалық аспектілері. Тұлға этнопсихологиялық мәселе ретінде. Тұлғаның этнопсихологиялық мәселелерінің ерекшеліктері. Тұлғаның этнопсихологиялық детерминанты. Тұлға мәдениет контекстінде. Тұлғаның әлеуметтиптік мінез-құлық ұғымы (А.Г.Асмолов). 2 сағат	Этнопсихологияның пәні, мақсат-міндеттері және әдіснамасының мазмұнын ұғыну. Тұлғалық бітістердің салыстырмалы-мәдени "еtіс" және "еmіс" зерттеулері түрлерін ажырату.	Этнопсихологияның объект мәселелері. Норма мен патологияның этнопсихологиялық мәселелері.
2.	Этнопсихологиялық зерттеу әдістері Әлеуметтік-этностық ерекшеліктерді психологиялық өлшеу әдістерінің жіктелуі. Обсервациялық әдістер. Диагностикалық және эксперименттік әдістер. Ұлттық психология этнопсихологиялық феномен ретінде. Қоғамдық сана құрамындағы ұлттық психология. Іс-әрекет этностық қауымдастықтың ұлттық психологиясының көрінуінің негізгі аумағы ретінде. 2 сағат	Ұлттық әдістер мен этнопсихологиялық зерттеу әдістерін өңдеу. Менталитет және этностық дүние суреті арасындағы өзара әрекеттестікті анықтау	Биографиялық және праксиметриялық әдістер диагностикасын жүргізу тәсілдері. өзіндік сана, оның негізгі типтері мен функциялары мәселелері.
3.	ЭТНОПСИХОЛОГИЯ ДАМУЫНЫҢ ТАРИХИ ЖОЛЫНА ҚЫСҚАША ШОЛУ. Этнопсихологияның бастамасы ғылыми білімнің дербес саласы ретінде. Қазіргі шетел этнопсихоло-гиясының дамуы. Ресейде этнопсихологиялық ойлардың дамуы. Қазақстандағы этнопсихологиялық идеялардың қалыптасуы мен дамуы. 2 сағат	Г.Лебонның "Ұлттық рух концепциясын" зерделеу. Р.Бенедикттің этос мәдениеті туралы ілімі рөлін анықтау.	Тарих және философиядағы этнопсихологиялық идеялардың дамуы мен өркендеу мәселесі.
4.	ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ ЭТНОС-АРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ПСИХОЛОГИЯСЫ. Этносаралық қатынастардың психологиялық детерминанты. Этностық сәйкестілік және оның трансформациялық мәселесі Қарым-қатынастың этнопсихология-лық аспектілері. 4 сағат	Этносаралық қатынастардың психологиялық аспектілерін ашу.	Этностық сәйкестілік және оның трансформациялық мәселесі
5	Қазіргі заманғы этнопсихология құрылымындағы этностық таптаурындар. Қазіргі заманғы этнопсихологиядағы этностық таптаурындар мәселесі. Этностық таптаурындардың функциялық және этнопсихологиялық табиғаты. Этностық таптаурынның әлеуметтік және психологиялық функциялары. Этностық таптаурынның негізгі қасиеттері мен “шынайылық” және “шынайы еместік” мәселесі. 4 сағат	Этностық таптаурындардың функциялық және этнопсихологиялық табиғатын қарастыру.	Қазіргі заманғы этнопсихологиядағы этностық таптаурындар мәселесі.
6	Этносаралық конфликттердің психологиясы. Этносаралық шиеленіс психологиясы (Г.У. Солдатова). Этносаралық шиеленістің фазалары. Этносаралық конфликттің анықтамасы мен классификациясы. Топаралық кон-фликттің әлеуметтік-этностық теория-лары. Этносаралық конфликттердің психологиялық табиғаты. 4 сағат	Этносаралық шиеленістің фазаларын, анықтамасы мен классификациясын, конфликттің әлеуметтік-этностық теориялары туралы білім беру.	Этносаралық конфликттердің психологиялық табиғаты мәселесі.
7	Қазіргі заманғы этнопсихологияның қолданбалы аспектілері. Этнопсихологиялық мәселелер және саясат. Мемлекеттік тіл және этносаралық қатынас тіл ұғымы, олардың этнопсихологиялық аспектілері. Экономиканың этнопсихологиялық мәселелері мен реформалары. Қазіргі заманғы этнопсихология ның демографиялық және экологиялық аспектілері. 2 сағат	Қазіргі заманғы этнопсихология-ның қолданбалы аспектілерін қарастыру.	Этнопсихологиялық мәселелер және саясат, мемлекеттік тіл мәселелері.
	20 сағат