- •Силлабус
- •Алматы, 2014
- •1.1. Жалпы мәліметтер:
- •1.7. Оқытушылар туралы мәліметтер:
- •1.8. Байланыс:
- •1.9. Пән саясаты:
- •2. Бағдарлама
- •2.2. Пәннің міндеттері:
- •2.3. Міндеттері:
- •2.4. Оқытудың түпкі нәтижелері:
- •2.5. Пререквизиттер және постреквизиттер.
- •2.6. Пәннің қысқаша мазмұны:
- •2.7. Дәрістер, тәжірибелік сабақтар, сожөж және сөж-дің тақырыптық жоспары Дәрістердің тақырыптық жоспары
- •Тәжірибелік сабақтардың тақырыптық жоспары
- •Студенттердің оқытушының жетекшілігімен өзіндік жұмысына (сожөж) арналған тақырыптық жоспар
- •2.8 Студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар: Студенттердің өзіндік жұмыстарының тақырыптары:
- •2.9. Ұсынылатын әдебиеттер:
- •2.11. Бағалаудың шарттары және ережелері:
- •Студенттердің білімін бағалау жүйесі:
- •«Жалпы медицина» мамандығының 1 курс студенттері үшін
- •2.11. Қалыптасқан құзыреттілікті бағалау ережелері мен шарттары: Тәжірибелік сабақ
- •Аралық және қорытынды бақылау: құзыреттіліктің арифметикалық орта бағасы ретінде бағаланады
- •1 Кезең – тестілеу
- •2 Кезең – тәжірибелік дағдылар
- •Аралық бақылау
- •3.1. Реферат
- •2. Презентация
- •3. Глоссарий
- •Баға жіктелуінің шкаласы
- •1. Тақырыбы: Тұқымқуалаушылықтың молекулалық негіздері. Нуклеин қышқылдары. Геннің молекулалық биологиясы
- •3. Дәріс тезистері:
- •5. Әдебиеттер:
- •6. Бақылау сұрақтары (кері байланыс):
- •1. Тақырыбы: Тұқым қуалау ақпаратының іске асырылуы. Криктің негізгі постулаты.
- •3. Дәріс тезистері:
- •5. Әдебиеттер:
- •6. Бақылау сұрақтары (кері байланыс):
- •1. Тақырыбы: Генетикалық код. Трансляция
- •3. Дәріс тезистері:
- •5. Әдебиеттер:
- •6. Бақылау сұрақтары (кері байланыс):
- •1. Тақырыбы: Митоздық цикл. Реттелуі, генетикалық бақылануы. Апоптоз
- •3. Дәріс тезистері:
- •5. Әдебиеттер:
- •6. Бақылау сұрақтары (кері байланыс):
- •1. Тақырыбы: Онкогенетика. Фармакогенетика
- •3. Дәріс тезистері:
- •5. Әдебиеттер:
- •6. Бақылау сұрақтары (кері байланыс):
- •1. Тақырыбы: Тұқымқуалаушылық, тұқым қуалау, тұқым қуалау типтері. Белгілердің тіркес тұқым қуалауы.
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Сабақ оқу және оқыту әдістері:
- •6.Әдебиет:
- •7.Бақылау:
- •7.1. . Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Өзін - өзі жетілдіру дағдысын бағалау:
- •1. Тақырыбы: Гендер әсері. Генотип, фенотип
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.3. Өзін - өзі жетілдіру дағдысын бағалау:
- •7.4. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Онтогенездік дамудың жасушалық және генетикалық механизмдері
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Өзін – өзі жетілдіру дағдысын бағалау:
- •7.4. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Популяциалық генетика негіздері
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •Тәжирбиелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Бақылау сұрақтары:
- •Тақырыбы: Тұқым қуалайтын аурулар, себептері, жіктелуі, жиілігі, медициналық маңызы. Адамның моногенді менделдік және менделдік емес аурулары.
- •Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •Тұқым қуалайтын аурулардың клиникалық белгілері
- •Тұқым қуалайтын аурулардың тұқым қуалау типін, клиникалық белгілерін қысқаша сипаттау
- •Тұқым қуалайтын аурулардың типі, қысқаша клиникалық белгілерін көрсетіңіз
- •8. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырып: Тұқым қуалайтын ауруларға диагноз қоюдың заманауи әдістері. Тұқым қуалайтын аурулардың алдын алудың заманауи әдістері.
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау:
- •7.1. Құзыреттілікті бағалау – білім.
- •7.2. Құзыреттілікті бағалау – тәжірибиелік дағды.
- •Тұқым қуалайтын ауруларды диагностикалау әдістерінің сипаттамасы
- •7.3. Құзыреттілікті бағалау – құқықтық құзіреттілік.
- •7.4. Өзін өзі жетілдіру дағдыны бағалау
- •7.5. Бақылау сұрақтар:
- •8. Бақылау:
- •8.1. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: «Жалпы және медициналық генетика негіздері» тарауы бойынша аралық бақылау
- •3. Оқытудың мақсаты:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6.Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Коммуникативтік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •1. Тақырыбы: Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері. Геннің молекулалық биологиясы. Тұқым қуалау ақпаратының іске асырылуы. Криктің негізгі постулаты
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау:
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •Днқ және рнқ-ның салыстырмалы сипаттамасы
- •7.3. Бақылау сұрақтары :
- •1. Тақырыбы: Прокариот және эукариот гендерінің транскрипциясы
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Прокариоттар және эукариоттар гендері экспрессиясының реттелуі
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Өзін-өзі жетілдіру дағдысын бағалау:
- •7.4. Бақылау сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Митоздық цикл. Митоз. Митоздық циклдың реттелуінің молекулалық-генетикалық механизмдері
- •3. Оқытудың мақсаты:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:.
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •1. Тақырыбы: Тұқым қуалайтын өзгергіштік. Рекомбинанттық өзгергіштік
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырытың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Апоптоз
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Геномика. Гендік инженерия
- •Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7.1. Құзыреттілікті бағалау – білім.
- •7.1.4. Әкелікті анықтауға арналған есеп шығару.
- •7.1.5. Днқ рестрикциясына есеп шығару.
- •7.1.6. Адамның геномдық мәліметтер базаларымен жұмыс істеу: есептер шығару.
- •7.2. Тәжирбиелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Өзін өзі жетілдіру дағдысын бағалау:
- •Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: «Молекулалық биология негіздері» тарауы бойынша аралық бақылау
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6.Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •7.3. Коммуникативтік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •Жалпы медицина мамандығы МолекулАлық биологиЯ және генетикА кафедраСы студенттердің оқытушының жетекшілігімен өзіндік жұмысына арналған әдістемелік нұсқаулар
- •Алматы, 2014 жыл
- •1.Тақырыбы: Адамның моногендік белгілерінің (ауруларының) тұқым қуалауына есептер шығару. Адам белгілерінің (ауруларының) тіркес тұқым қуалын талдауға есептер шығару.
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •7. Әдебиет:
- •8. Бақылау:
- •8.1.Практикалық дағды:
- •Белгілердің тәуелсіз тұқым қуалауына типтік және ситуациялық есептер
- •Тіркес тұқым қуалауға арналған типтік және ситуациялық есептер:
- •Тақырыбы: Тұқым қуалайтын аурулардың клиникалық белгілерінің пайда болуының генетикалық механизмдері
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •5. Тақырып бойынша тапсырма:
- •7. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау:
- •1. Тақырыбы: Дамудың туа біткен ақаулықтары, себептері, жіктелуі, медициналық маңызы. Жүрек – қантамырлар жүйесінің туа біткен ақаулықтары
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •Тақырып бойынша тапсырма:
- •7. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Экологиялық генетика негіздері. Фармакогенетика негіздері
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •5. Тақырып бойынша тапсырмалар:
- •7. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау
- •8.2. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Адамның полигендік (мультифакториалды) және хромосомалық аурулары
- •3. Оқыту міндеттері:
- •Тақырып бойынша тапсырмалар:
- •7. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау:
- •8. 1. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Медико-генетикалық кеңес – генетикалық қауіпті анықтауға
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •5. Тақырып бойынша тапсырмалар:
- •Тұқым қуалайтын ауруларды емдеу әдістерінің сипаттамасы
- •7.Әдебиеттер:
- •8. Бақылау:
- •8.2. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: «Жалпы және медициналық генетика негіздері» тарауы бойынша аралық бақылау
- •3. Оқытудың мақсаты:
- •5.Тақырып бойынша тапсырма:
- •7.Әдебиеттер:
- •8. Бақылау
- •8.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •8.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •8.3. Коммуникативтік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •1. Тақырып: днқ репликациясы. Сызықты днқ молекуласының ұштарының репликацияланбау мәселері және оның шешімі
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •5. Тақырып бойынша тапсырмалар:
- •6. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау
- •8.1. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Геннің трансляциясы. Генетикалық код
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •5. Тақырып бойынша тапсырмалар:
- •7. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау
- •8. 1. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Жасушаның генетикалық аппараты. Кариотип.
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •5. Тақырып бойынша тапсырма:
- •7. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау
- •8.1. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: Гаметогенез. Мейоз
- •3. Оқытудың мақсаты:
- •5. Бақылау:
- •7. Әдебиеттер:
- •Бақылау:
- •8.1. Бақылау: сұрақтары
- •1. Тақырыбы: Гендік (нүктелік) мутациялар. Днқ репарациясы
- •3. Оқыту міндеттері:
- •7. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау
- •1. Тақырыбы: Онкогенетика
- •3. Оқыту міндеттері:
- •5. Тақырып бойынша тапсырма:
- •7. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау
- •8.1. Бақылау сұрақтары:
- •1. Тақырыбы: «Молекулалық биология негіздері» тарауы бойынша кеңес беру
- •5. Тақырып бойынша тапсырмалар:
- •1. Тақырыбы: «Молекулалық биология негіздері» тарауы бойынша аралық бақылау
- •5. Тақырып бойынша тапсырмалар:
- •7. Әдебиеттер:
- •8. Бақылау
- •8.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:
- •8.2. Тәжірбиелік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •8.3. Коммуникативтік дағды құзыреттілігін бағалау:
- •Жалпы медицина мамандығы МолекулАлық биологиЯ және генетикА кафедраСы студенттердің өзіндік жұмысына арналған әдістемелік нұсқаулар
- •Алматы, 2014 жыл
- •1. Адам жынысының генетикасы
- •3. Тапсырмалар:
- •5. Орындалу шарттары:
- •8. Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •1. Аво жүйесі бойынша қан тобының генетикасы
- •3. Тапсырма:
- •5. Орындалу шарттары:
- •8.Әдебиеттер:
- •9. Бақылау сұрақтары:
- •1. Қартаюдың молекулалық-генетикалық механизмдері
- •3. Тапсырмалар:
- •5. Орындалу шарттары:
- •8.Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •1. Бағаналы жасушалар және олардың медициналық маңызы
- •3. Тапсырма:
- •5. Орындалу шарттары:
- •8. Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •1. Гемоглобинопатиялар
- •3.Тапсырмалар:
- •5. Презентация жасауда қойылатын талаптар:
- •Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •1. Биочипте – болашақтың диагностикасы
- •3. Тапсырма:
- •5. Орындалу шарттары:
- •Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •9.1.Биочип дегеніміз не?
- •1. Предиктивті медицина
- •3. Тапсырма:
- •5. Орындалу шарттары:
- •7) Жұмыстың презентациясы.
- •8. Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •1. Адамның генетикалық паспорты
- •5.Рефераттың құрылымы:
- •7) Жұмыстың презентациясы.
- •5. Рефератты безендіруге қойылатын талаптар:
- •9. Бақылау:
- •3. Тапсырмалар:
- •5. Орындау шарттары:
- •8. Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •1. Гендер экспрессиясының реттелуінің бұзылуынан дамитын аурулар
- •5. Орындалу критерийі.
- •9. Бақылау:
- •3. Тапсырмалар:
- •5. Орындалу критерийі:
- •8. Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •1. Мутагенездің молекулалық механизмдері
- •3.Тапсырмалар:
- •5. Орындалу шарттары:
- •6) Әдебиеттер тізімі.
- •8. Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •1. Геномика, протеомика және метаболономика
- •9. Бақылау:
- •9.1. Геном ұғымның заманауи түсінігі.
- •9.2. Прокаиот геномының эукариоттан айырмашылығы.
- •1. Гендік инженерия негіздері
- •3. Тапсырмалар:
- •Гибридома - ___________________________________________
- •Космид - ______________________________________________
- •Промотор - ______________________________________________
- •5. Орындау критерийі:
- •9. Бақылау:
- •1. Жасушалар мен ағзаларды клондау
- •3. Тапсырмалар:
- •5. Орындау критерийлері:
- •6) Әдебиеттер тізімі.
- •8. Әдебиеттер:
- •9. Бақылау:
- •Алматы, 2014 жыл
- •Емтихан сұрақтары:
- •Молекулалық биология негіздері
- •Молекулярная биология негіздері
- •Жалпы және медициналық генетика негіздері
- •Алматы, 2014 жыл
- •Пәннің оқу-әдістемелермен қамтамасыз етілу КартаСы «Молекулалық биология және генетика»
- •Алматы, 2014 жыл
- •Білім алушылардың білімдері мен дағдыларын бағалау: әдістері
Молекулалық биология негіздері
1. ДНҚ- ның түрлік ерекшелігі оның орналасу ретіне тәуелді:
2. Тасмалдаушы -РНҚ-ға тән қасиеттер:
3. Геном –бұл:
4. Комплементарлы ДНҚ дегеніміз:
5. Ақпаратты РНҚ (а-РНҚ) өнімі болып табылады:
6. Прокариоттар гендерінің реттеуші қатарларының дұрыс құрамын анықтаңыз:
7. Эукариоттар гендерінің реттеуші қатарларының дұрыс құрамын анықтаңыз:
8. Промоторлық қатардың құрамына кіреді:
9. Промотор процестерге қатысады:
10. Геннің молекулалық құрылымының құрамында болады:
11. Эукариоттардың құрылымдық гендері:
12. Тірі ағзалардағы ДНҚ қызметі:
13. Тірі ағзалардағы РНҚ қызметі:
14. ДНҚ құрылысы сипатталады:
15. Ақпараттық РНҚ (а-РНҚ) тұрады және келесі қызметтерді атқарады:
16. Информосома бұл:
17. ДНҚ молекуласының құрамына кіреді:
18. ДНҚ молекуласының құрамына кіреді:
19. ДНҚ молекуласының құрамына кіреді:
20. Рибосомалық РНҚ (р-РНК) қызметі:
21. Рибосома құрамында болады:
22. Ақпараттық РНҚ (а-РНҚ) келесі қасиеттерімен сипатталады:
23. Тасымалдаушы РНҚ (т-РНҚ) келесі қасиеттерімен сипатталады:
24. Тасымалдаушы РНҚ (т-РНҚ) келесі қасиеттерімен сипатталады:
25. Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ) сипатталады:
26. Ақпараттық РНҚ (а-РНҚ) сипатталады:
27. Рибосомалық РНҚ (р-РНҚ) сипатталады:
28.Тасмалдаушы РНҚ (т-РНҚ) сипатталады:
29. Ақпараттық РНҚ (а-РНҚ) тән:
30. Тасмалдаушы РНҚ (т-РНҚ) тән:
31. Тасмалдаушы РНҚ (т-РНҚ) пішіні және құрамы:
32. Табиғатта генетикалық ақпараттың тасымалдану жолдары:
33. Криктің негізгі постулаты анықтайды:
34. Тұқым қуалау ақпаратының жалпы тасымалдау типтерін анықтаңыз:
35. Тұқым қуалау ақпаратының жалпы тасымалдануына жатады:
36. Тірі ағзалардағы тұқым қуалау ақпаратының тасмалдану типтері:
37. Тұқым қуалау ақпаратының жалпы тасмалдану типі байқалады:
38. Тұқым қуалау ақпаратының арнайы тасмалдану типі байқалады:
39. Тұқым қуалау ақпаратының іске асырылу ұғымы:
40. Тұқым қуалау ақпаратының іске асырылу жолдары:
41. ДНҚ молекуласының екі еселену үдерісі жүреді:
42. ДНҚ молекуласы ұштарының толық репликацияланбауы тән:
43. Теломеразалық белсенділік тән:
44. ДНҚ – ның бастаушы тізбегінің репликациясы сипаталады:
45. Репликациялық айыр аймағында қызмет атқаратын ферменттік комплекстер құрамына кіреді:
46. Жаңа синтезделген ДНҚ молекуласының толық репликацияланбауы тән:
47. ДНҚ жаңа тізбегінің қысқаруы репликациясы кезінде байқалады:
48. ДНҚ репликациясы келесі принциптің негізінде жүреді:
49. ДНҚ-ның бастаушы тізбегі синтезделеді:
50. ДНҚ-ның ілесуші тізбегі синтезделеді:
51. Репликациялық айырдың пайда болуына әсер ететін фермент:
52. ДНҚ -ның жаңа тізбегінің синтезделуіне негіз болатын принцип:
53. ДНҚ молекуласының екі еселенуі жүреді:
54. ДНҚ репликациясына қатысатын ферменттер:
55. ДНҚ репликациясына қатысатын ферменттер:
56. ДНҚ молекуласының екі еселенуіне қатысатын ферменттер:
57. Репликацияға және транскрипцияға қатысуына байланысты ДНҚ тізбектерін ажыратады:
58. ДНҚ репликациясы кезіндегі лигаза ферментінің қызметі:
59. Репликациялық айыр аймағында қызмет атқаратын ферменттер:
60. Хромосоманың теломерлік бөліктерінің құрамы және орналасуы :
61. Теломерлер келесі қызметтерді атқарады:
62. ДНҚ-полимераза келесі қызметтер атқарады:
63. «Хейфлик лимиті» - бұл:
64. Лигаза қажет:
65. Теломерлерге тән:
66. Теломерлер, бұл:
67. ДНҚ жаңа тізбегінің толық репликацияланбауы байқалады:
68. Теломерлер бұл:
69. РНҚ – полимеразаның сигма-суббірлігінің атқаратын қызметі:
70. РНҚ – полимеразаның кор-ферментінің атқаратын қызметі:
71. Транскрипция терминациясының іске асырылу жолы:
72. а-РНҚ пісіп жетілу үдерісі тән және онда іске асырылады:
73. Альтернативті сплайсинг тән және онда іске асырылады:
74. Транскрипциялық факторлар қатысады:
75. ДНҚ –ның РНҚ-полимеразамен байланыс түзетін бөлігі:
76. а-РНҚ синтезделу үдерісі басталады:
77. Процессинг (а-РНҚ-ның про-а-РНҚ-дан пісіп жетілуі) жүреді:
78. Процессинг дегеніміз:
79. про- а-РНҚ- ның пісіп-жетілу үдерісі:
80. про а-РНҚ-ның альтернативті сплайсингі сипатталады:
81. Альтернативті сплайсинг нәтижесінде:
82. Альтернативті сплайсинг тән:
83. Эукариоттардың ядролық РНҚ-ның посттранскрипциялық модификациялану үдерісінде жүреді:
84. Эукариоттардың ядролық РНҚ пісіп жетілуінде жүретін үрдіс:
85. Промотор үрдістеріге қатысады:
86. РНҚ-полимеразаның сигма-суббірлігі қатысады:
87. ДНК молекуласындағы ақуыздың синтезделу үдерісі аталады:
88. Генетиқалық кодқа келесі қасиеттер тән:
89. Трансляция үдерісіне қатысады:
90. Амино-ацил-тРНҚ-синтетазаның қызметі :
91. Пептидил-трансферазының қызметі:
92. Үш мағынасыз (стоп) кодондардың дұрыс үйлесімін анықтаңыздар:
93. Мағыналы кодондарды анықтаңыздар:
94. Рибосоманың үлкен суббірлігінде болады:
95. Тасымалдаушы РНҚ (т-РНҚ) құрамында болады:
96. Тасымалдаушы РНҚ –ға (т-РНК) сипатталады:
97. Әрбір аминқышқылы шифрленген:
98. Генетикалық кодтың қасиеттерін көрсетіңіз:
99. Генетикалық код келесі қасиеттерімен сипатталады:
100. Антикодон - бұл:
101. Егер ДНҚ-дағы нуклеотидтер қатары ақуыздағы амин қышқылы қатарына сәйкес келсе онда генетикалық код болады:
102. Ақуыздар биосинтезіне қатысады:
103. Аминоацил –РНҚ-синтетаза:
104. Прокариоттарда аминқышқылдарының синтезіне қатысады:
105. Оперонның құрамына кіретін элементтер:
106. Оперон құрамына кіреді:
107. Лактозалық оперонның активтену (іске қосылу) жағдайлары:
108. Прокариот генінің белсенділігінің реттелу деңгейлері:
109. Оперонның құрамына кіретін структуралық (құрылымдық) гендер - бұлар:
110. Эукариот жасушаларының гендері белсенділігінің геномдық деңгейде бақылануында іске асады:
111. Прокариоттар гендерінің белсенділігін реттейтін нуклеотидтер қатары аталады:
112. Ген дегеніміз:
113. Жасушаның генетикалық материал (гендері) белсенді болатын сатылары:
114. Хроматин типтерінің дұрыс үйлесімін анықта:
115. Ағзадағы жасушалардың бөліну саны тәуелді болады:
116. Жасушаның генетикалық материалының деңгейлері:
117. Жасуша гендері (генетикалық материал) белсенді болатын сатылары:
118. Хромосоманың жіктелуі:
119. Гендердің жіктелуі:
120. Хромосомалардың гаплоидтық жиынтығы болады:
121. Хромосомалардың гаплоидтық жиынтығындағы тұқым қуалайтын материал түзеді:
122. Цитоплазмалық тұқым қуалаушылықты анықтайтын ДНҚ молекуласы болады:
123. Митозды жеделдететін факторлар:
124. Хромосомлардың гаплоидты(n) жиынтығы тән :
125. Митоздық циклдың реттелуіне қатысатын ақуыз-ферменттер:
126. Киназалар белсенділігінің реттелуі іске асырылады:
127. Митоздық цикл процестерінің инициациясына әсер ететін кешендер:
128. Постмитоздық кезеңнің (G1) екінші жартысында активтенетін кешендер:
129. Митоздық циклдың синтездік кезеңінде активтенетін кешендер:
130. Митоздың циклдың постсинтездік кезеңінде активтенетін ферментер:
131. Митоздық циклдың реттелуін бақылайтын гендер іске асырады:
132. Р 53 ақуызының белсенділігінің артуы алып келеді:
133. Жасушалық цикл үдерісінде шешуші рөлді атқаратын ферменттер:
134. Митоздық циклдің постмитоздық сатысында қалыптасатын ферменттер кешені:
135. Митоздық циклдің синтездік сатысында реттеуші рөль атқаратын ферменттер:
136. Постсинтездік кезендегі (G2) белсенді әсері бар реттеуші ақуыздар комплексі:
137. Жасушаның бөліну үдерісінің жасушадан тыс реттеушісі:
138. Адамнын тіршілік үдерісінде апоптоз мынадай түрде көрініс береді:
139. Апоптозға келесі жасушалық үдерісітер жатады:
140. Апоптоз үдерісінде каспазалардың әрекет ететін жасушалық нысаналары:
141. р53 геннің активтенуі әкеледі:
142. Жасушаның физиологиялық өлімі (апоптоз) іске қосылады:
143. Жасушаның бағдарланған өлімі іске қосылады:
144. Жасушаның физиологиялық өлімі жүреді:
145. р 53 генінің белсенділігі әкеледі:
146. Қандай тіршілік үрдістерінде апоптоз іске қосылады:
147. Апоптоздық гендер – каспазалар үшін жасушаның қандай құрылымдары нысаналар болып табылады:
148. Апоптоздың даму кезеңдерінің дұрыс ретін анықта:
149. Апоптоз мысалдары:
150. Апоптоз активаторларына жатады:
151. Апоптоз кезіндегі жасушадағы морфологиялық өзгерістердің дұрыс ретін анықтаңыз:
152. Апоптоз келесі үрдістерде маңызды рөль атқарады:
153. Мейозға тән:
154. Екі мейоздық бөлінуден кейін пайда болады:
155. Оогенез нәтижесінде қалыптасады:
156. Сперматогенез аяқталады:
157. Алғашқы аналық жыныс жасушаларға (оогонийлерге) тән:
158Алғашқы аналық жыныс жасушаларының бөлінуі жүреді:
159. Мейоз нәтижесінде аналық ағзаның алғашқы жыныс жасушасынан пайда болады:
160. Мейоз нәтижесінде аталық ағзаның алғашқы жыныс жасушасынан пайда болады:
161. Мамандық аурулардың (Профессиялық) аурулардың алдын алу шараларына жатады:
162. Медициналық тексеріудің мақсаты:
163. Темекі шегудің, алкоголизмнің алдын алу және оларды шектеудің бағыттары:
164. Темекі шегу рұқсат етіледі:
165. Алкоголь өнімін пайдалануға тыйым салынады:
166. Психикаға белсенді заттарға тәуелділіктің алдын алу:
167. Антенатальды онтогенез кезеңдері:
168. Эмбриопатия – бұл :
169. «Позициялық ақпарат» терминінің мағынасы:
170. Жұмыртқа жасушасының полярлығы:
171. Антенатальды онтогенездің аса сезімтал кезеңдері:
172. Кроссинговер жүреді:
173. Дамудың туа біткен ақаулықтары жіктеледі:
174. Дамудың көптік ақаулықтарына жатады:
175. Туа біткен ақаулықтардың пайда болуына әкелетін теротегендік факторлар:
176. Баланың дамудың туа біткен ақаулықтарымен туылуына әкелетін жүкті әйелдің аурулары:
177. Баланың дамудың туа біткен ақаулықтарымен туылуына әкелетін жүкті әйелдің аурулары:
178. Жүктіліктің алғашқы кезеңінде әсер ететін тератогендік дәрілер:
179. Теротагендік әсері бар дәрілер :
180. Адам онтогенезінде болатын кезеңдер:
181. Қандай факторлардың әсері жүктіліктің бастапқы кезеңдерінде онтогенездік дамудың бұзылуына алып келеді:
182. Гомеозисті мутациялар деп, үрдістің бұзылуына алып келетін мутация:
183. Биологиялық тератогенді факторларға жатады:
184.Онтогенездің қатерлі кезеңдері деп аталатын кезеңдері:
185. Онтогенездің алғашқы кезеңдерін сипаттайтын жасушалық үдерістер:
186. Баланың жатырда дамуын сипаттайтын үрдістер:
187. Ооплазмалық сегрегация сипатталады:
188. Онтогенездік дамудың алғашқы кезеңін анықтайтын үдерістер:
189. Онтогенездің қатерлі кезеңдері сипатталады және байқалады:
190. Хромосома (гендер) бөліктерінің алмасуын атайды және өтеді:
191. Тератогенді факторлардың әсерінен дамудың туа біткен ақаулықтарының пайда болу кезеңдері:
192. Эмбриопатияға жататын даму ақаулықтары:
193. Фетопатияға жататын даму ақаулықтары:
194. Дамудың туа біткен ақаулықтары жіктеледі:
195. Көптік даму ақаулықтарына жатады:
196. Жүйелік ақаулықтарға жататындар:
197. Алық эффектісі бар мутациялар:
198. Гомеозисті мутация деп үдерістерді бұзатын мутацияны атайды:
199. Ортаның тератогенді факторлары:
200. Ортаның биологиялық тератогенді факторлары:
201. Медициналық генетика тұрғысынан қарағандағы адам онтогенезінің маңызы зор кезеңдерін анықтаңыз:
202. Онтогенездің қауіпті кезеңдерін анықта:
203. Эмбриогенездің бұзылуы нәтижиесінде туындайтын, дамудың туа біткен ақаулықтарын
анықтаңыз:
204. Онтогенездің антенатальды кезеңдерінің дұрыс ретін анықтаңыз:
205. Ұрықтың ұлпалары мен мүшелерінің дамуын іске асыратын үрдістер:
206. Онтогенездік дамудың ерте кезеңдері мына үрдістермен анықталады:
207. Ооплазмалық сегрегация және полярлылық тән және анықталады:
208. Жұмыртқа жасушасының полярлығы анықталады:
209. Позициялық ақпарат байқалады және сипатталады:
210. Аналық эффектісі бар мутациялар деп, жасушаларда пайда болатын мутацияны атайды:
211. Гендік (нүктелік) мутацияның пайда болу механизмдері:
212. Гендік (нүктелік) мутациялар әкеледі:
213. Гендік (нүктелік) мутациялардың типтері:
214. Мутацияның классификациясы:
215. Мутациялар бөлінеді:
216. Тіршілік қаблеттілігіне әсер етуіне байланысты мутациялар жіктеледі:
217. Тұқымқуалау типіне және бағытына қарай мутациялар болады:
218. Гендік мутациялар негізінде жататын механизмдер:
219. Репликация қателіктері әкеледі:
220. Хромосомалық аурулар мутацияларға байланысты:
221. Хромосомалық аберрациялардың пайда болу себептері:
222. Генетикалық материалдың тұрақтылығын қамтамасыз етеді:
223. Халықтың радиациялық қауіпсіздігі туралы Заң қамтамасыз етеді:
224. Халықтың радиациялық қауіпсіздігі туралы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар:
225. Иондаушы сәулелену көздерін пайдалану арқылы медициналық процедуралар жүргізілген кезде пациенттің сәуле алу дозасы:
226. Медициналық процедуралар жүргізілген кезде пациентке берілетін ақпарат:
227. Ауруларға диагноз қою, олардың алдын алу және емдеу үшін радиоактивтік заттарды және басқа иондаушы сәулелену көздерін пайдалану талаптары:
228. Иондаушы сәулелену көздерін пайдалану арқылы процедуралар жүргізетін медициналық ұйым жауаптылықта болады:
229. Радиациялық әсерден зардап шегушiлерге:
230. Азаматтардың радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы міндеттері:
231. Иондаушы сәулелендiру көздерiмен жұмыс iстеген кезде радиациялық қауiпсiздiктi қамтамасыз етуге қойылатын талаптар:
232. Радиациялық авария кезiнде радиациялық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету жөнiндегi мiндетi:
233. ДНҚ молекуласының зақымдануынан кейін қайта қалпына келу типі:
234. Репарация механизмдерінің бұзылуының себебінен болатын аурулар:
235. ДНҚ репарациясы келесі ферменттердің қатысуымен жүреді:
236. Гендік (нүктелік) мутацияның пайда болу механизмі:
237. Мутацияның жіктелуі:
238. Мутация бөлінеді:
239. Гендік мутация негізіне жататын, механизмдер:
240. Репликация қателіктері алып келеді :
241. Хромосомалық аурулар мутацияларына байланысты:
242. Гендік мутациялардың пайда болу себептері:
243. Хромосомалық аберрациялардың пайда болу себептері:
244. Генетикалық материалдың тұрақтылығын қамтамасыз етеді:
245. Қалыпты ДНҚ құрылысының бұзылуынан кейін қайтадан қалпына келуінің типтері:
246. Репарацияның биологиялық маңызы:
247. Адамдағы полиплоидты мутация аяқталады :
248. Хромосомалық мутацияларға жататын транслокациялар:
249. Рекомбинативті өзгергіштік үдерісінде пайда болады:
250. Қалыпты жасушаның ісік жасушасына (ісіктік трансформация) айналу үдерісі аталады:
251. Жасушаның трансформацияланған ісік жасушасына айналу себептері:
252. Қатерлі ісіктер сипатталады:
253. Жасушаның трансформацияланған ісік жасушасына айналуы алғашқы зақымданудан басталады:
254. Жасушалардың ісікке трансформациялануы сипатталады:
255. Канцерогендік факторлардың әсері алып келеді:
256. Протоонкогендердің онкогендерге айналу салдары:
257. Жасушаның трансформацияланған ісік жасушасына айналуының себептері:
258. Жасушаның ісіктік трансформациясы сипатталады:
259. Қатерлі ісік жасушаларының қасиеттері:
260. Жасушаның ісіктік трансформациясының себептері:
261. Қатерлі ісіктер сипатталады:
262. Жасушаның ісіктік трансформациясы алғашқы зақымданудан басталады:
263. Жасушаның ісіктік трансформациясы сипатталады:
264. Канцерогендік факторлар әсері алып келеді:
265. Протоонкогендердің онкогендерге айналуы салдары:
266. Қатерлі ісіктік жасушалар сипатталады :
267. Қатерлі ісік жасушаларының қасиеттері:
268. Полимеразды тізбекті реакция (ПТР) қолданылады:
269. Саузерн бойынша блот-гибридизация пайдаланылады:
270. Полимеразалық тізбекті реакцияны (ПТР) пайдаланады:
271. ДНҚ құрылысын зерттеу үшін қолданатын әдістер:
272. Саузерн бойынша блот-гибридизациясын қолданады:
273. ДНҚ секвенирлеу үдерісі:
274. Полимеразалық тізбекті реакция (ПТР) қолданылады:
275. Молекула-генетикалық зерттеу әдістерінің үрдістері:
«Жалпы және медициналық генетика негіздері»
276. Аллельді гендерге тән:
277. Аллельді емес гендерге тән:
278. Плейотропияның анықтамасын беріңіздер:
279. Пенетранттық – бұл:
280. Экспрессивтілік – бұл:
281. Ата – аналарының қан топтары II және III, гомозиготалы. Олардың балаларының кан топтары қандай болады:
282. АВО жүйесі бойынша адамдардың IV қан тобының генотипін, антиген және антиденелерімен бірге көрсетіңіз:
283. АВО жүйесі бойынша адамдардың I және IV қан топтарының генотипін, антиген және антиденелерімен бірге көрсетіңіз:
284. Ұл баланың кан тобы бірінші, оның әкпесінің қан тобы-төртінші. Олардың ата-аналарының мүмкін болатын қан топтарын көрсетіңіз:
285. АВО жүйесіндегі адамдардың II қан тобының генотипін, антигендері және антиденелерімен бірге көрсетіңіз:
286. Аллельдi гендердiң өзара әрекеттесуiнiң түрлерi:
287. АВО жүйесі бойынша адамдардың I қан тобының генотипін көрсетіңіз:
288. Эпистаз- бұл:
289. Адамның АВО жүйесі бойынша қан топтары бақыланады:
290. Гендердің өзара әсерлесуі нәтижесінде кодоминанттылық байқалады:
291. Аллельдi гендердiң әрекеттесу түрлерi:
292. Аллельдi емес гендердiң әрекеттесу түрлерi:
293. Адамның Х хромосомасында қанның ұюына анықтайтын 2 доминантты ген болады. (Н және А әріптерімен шартты белгіленген). Атосомды доминантты Р геніде тура сондай қызмет атқарады. Осы гендердің біреуінің болмауы гемофилияға алып келеді. Аутосомды ХА, ХН және Р гендерінің өзара әрекеттесу түрін атаңыздар:
294. АВО жүйесіндегі адамның қан топтары екі доминатты IА,IВ және рецесивті Iо аллелдерімен анықталады. IV қан тобы бар адамның генотипін және аллелдердің әрекеттесу типін анықтаңыз:
295.Тауықтардың қауырсынының түсі екі доминантты аллельді емес гендердің өзара әсерлесуіне байланысты: С-гені пигменті синтездейді және I- гені пигменттің синтезін басып тастайды. Түрлі-түсті қауырсынды тауықтардың генотипін көрсетіңіз:
296. Тауықтардың қауырсынының түсі екі доминантты аллельді емес гендердің өзара әсерлесуіне байланысты: С-гені пигментін синтездейді және I- гені пигменттің синтезін басып тастайды . Ақ қауырсынды тауықтардың генотипін көрсетіңіз:
297.Толық тіркес тұқым қуалауда, АаВвСс және ааввсс генотиптері бар даралар қандай типті гаметалар түзеді:
298. Бір хромосомада орналасқан гендер құрайды:
299. «Бомбей феномені» аллельді емес гендердің әрекеттесуінің қандай типіне жатады:
300.«Бомбей феномені» гендер әрекеттесуінің нәтижесі:
301. Адамдарда интерферонның синтезделуі екі генмен бақыланады, оның біреуі 2 хромосомада, екіншісі 5 хромосомада орналасқан. Осы гендердің өзара әрекеттесу түрін көрсетіңіз:
302. Адамның қалыпты естуі екі аллельді емес доминантты (Д және Е) гендердің өзара әрекеттесуі нәтижесінде дамиды. Керең адамдардың генотипін көрсетіңіз:
303. АВО жүйесі бойынша адамдардың ІІ және III қан тобы генотипін анықтаңыздар:
304. Ата-аналарының қан тобы І. Балаларының қан топтары және генотиптері қандай болуы мүмкін:
305. Ата-анасы төртінші (АВ) қан тобы. Балалары қай қан тобы бола алады:
306. Ата-анасы екінші және үшінші қан тобы, гетерозиготалы. Балаларының қан топтары және генотиптері қандай болуы мүмкін:
307. Ата-анасы бірінші және төртінші қан тобы. Балаларының қан топтары және генотиптері қандай болуы мүмкін:
308. Тышқандардың терісінің жабайы (сұр) түсі аллельді емес екі доминанты (А және В) гендердің комплементарлы әреккеттесуі нәтижесінде көрінеді. Сұр түсті тышқандардың генотипін көрсетіңіз:
309. Тышқандардың терісінің қара түсі доминанты гені – А, в - рецессивті ген мен өзара әсерлесу нәтижесінде көрінеді. Терісі қара түсті тышқандардың генотипін көрсетіңіз:
310. Тышқандардың терісінің ақ түсі(альбинизм) рецессивті аллельді генге (а) байланысты, В-геніне тәуелсіз (доминанты немесе рецессивті). Альбинос тышқандардың генотипін анықтаңыз:
311. Доминантты эпистазда аллельді емес (I) геннің әсері, басқа доминанты, пигментті синтездейтін (А) генінің әсерін басып тастайды. Түрлі-түсті қауырсынды тауықтардың генотипін анықтаңыз:
312. Кейбір жағдайларда әкелікті дәлелдеу үшін қан топтарын анықтау АВО жүйесіне негізделеді. Баланың қан тобы екінші - А (II), ал анасының қан тобы-үшінші – В (III). Екеуі де гетерозиготалы. Осы аталған баланың әкесі болмау үшін, мүмкін болатын әкесінің қан тобы қандай болуы керек:
313. Ерлі-зайыптылардың қан топтары екінші А (II) және үшінші - B (III). Әйелі – гетерозиготалы, күйеуі– гомозиготалы. Балаларының мүмкін болатын қан топтарын көрсетіңіз:
314. Ерлі-зайыптылардың қан топтары бірінші – О (I) және төртінші – АВ (IV). Балаларының мүмкін болатын қан топтарын көрсетіңіз:
315. Ерлі-зайыптылардың қан топтары екінші топ- (II) А және гетерозиготалы. Олардың балаларының қан топтары қандай болуы мүмкін:
316. Ерлі-зайыптылардың қантоптары бірінші - О (I) және екінші A (IІ) гетерозиготалы. Балаларының қан топтары қандай болуы мүмкін:
317. Қан топтарының АВО жүйесі қандай әрекеттесуге мысал бола алады:
318. АВО жүйесі бойынша бірінші қан тобы сипатталады:
319. Аутосомды-доминантты тұқым қуалау сипаты:
320. Аутосомды-рецессивті тұқым қуалау сипаты:
321. Аутосомды-рецессивті тұқым қуалау кезінде:
322. АВО жүйесі бойынша адамның О (І) қан тобының генотипін, эритроциттерінің және қан сарысуының беткейіндегі антидене құрамын анықтаңыз:
323. АВО жүйесі бойынша гомозиготалы А (ІІ) қан тобының генотипінің құрамын, эритроциттердің және қан сарысуының беткейіндегі антидене құрамын анықтаңыз:
324. АВО жүйесі бойынша гетерозиготалы В (ІІІ) қан тобының генотипінің құрамын, эритроциттердің және қан сарысуының беткейіндегі антидене құрамын анықтаңыз:
325. АВО жүйесі бойынша АВ (ІV) қан тобының генотипінің құрамын, эритроциттердің және қан сарысуының беткейіндегі атидене құрамын анықтаңыз:
326. Қан топтарының АВО жүйесі бойынша универсалды донорлар және реципиент даралар арасындағы дұрыс үйлесімді табыңыздар:
327. Хромосомалық теорияның негізгі қағидалары:
328. Аутосомды тұқым қуалауға тән:
329. Аутосомды-доминантты тұқым қуалауға тән:
330. Аутосомды-рецессивті тұқым қуалауға тән:
331. Аутосомды-рецессивті тұқым қуалауға тән:
332. Популяциядағы доминантты мутацияға қарсы табиғи сұрыпталу сипатталады:
333. Мутациялар сипатталады және неге әкеледі:
334. Мутациялар әкеледі:
335. Элементарлы эволюциялық үрдістерге жататындар:
336. Популяциядағы генетикалық жүктің пайда болуы:
337. Популяциядағы генетикалық жүкті төмендететін шарттар:
338. Популяцияның генетикалық жүгі қалыптасады:
339. Популяциядағы табиғи сұрыпталу әсері әкеледі:
340. Миграция (популяция арасындағы гендер мен генотиптердің алмасуы) әкеледі:
341. Популяцияның гендер дрейфі (гендер жиілігінің кездейсоқ өзгерісі) байқалады және сипатталады:
342. Популяцияда мутациялардың жиілігі жоғары болғанда :
343. Популяцияның генетикалық жүгі қалыптасады:
344. Популяцияның генетикалық жүгіне жатады:
345. Популяцияны сипаттайтын демографиялық көрсеткіштер:
346. Популяцияның полиморфтығын, гетерогендігін жоғарлататын эволюциялық факторлар :
347. Популяцияның полиморфтығын, гетерогендігін төмендететін эволюциялық факторлар :
348. Популяциядағы гендер жиілігінің сақталуын қамтамасыз етеді:
349. Таңдамалы неке, белгілері ұқсас адамдардың жиірек некелесуі қалай аталады:
350. Харди-Вайнберг теңдеуінің орындалу шарттары:
351. Адам популяциясындағы панмиксияны төмендететін факторлар:
352. Популяциядағы қандас неке алып келеді:
353. Аутбридингтік некелерге жатады:
354. Популяцияның гетерогендігін жоғарлататын эволюциялық факторлар:
355. Популяциядағы даралардың бейімділік компоненттері болып саналады:
356. Рецессивті ауруларда табиғи сұрыпталудың әсерінен жүреді:
357. Доминантты аурулардың табиғи сұрыпталуы әкеледі :
358. Жаңа туылған балалардың гемолитикалық аурулары табиғи сұрыпталудың қандай әсеріне мысал болады:
359. Популяцияның типтері
360. Популяцияның генетикалық құрылымын анықтайтын демографиялық факторлар :
361. Популяциядағы генетикалық полиморфизмді жоғарылататын факторлар:
362. Гендер мен генотиптердің әртүрлілігін төмендетеді:
363. Популяцияның бейімділігін жоғарлататын факторлар:
364. Популяциялардың бейімділігі анықталады:
365. Рецессивті гендерге қарсы табиғи сұрыпталу:
366. Доминантты гендерге қарсы табиғи сұрыпталу:
367. Популяцияның элементарлы эволюциялық үрдістеріне жатады:
368. Популяцияда генетикалық патологиялардың жинақталуы нәтижесінде:
369. Популяцияның генетикалық жүгін төмендетеді:
370. Популяцияның генетикалық жүгінен қалыптасатын аурулар:
371. Популяцияның генетикалық жүгінің қалыптасуы байланысты:
372. Популяцияда табиғи сұрыпталу әсері алып келеді:
373. Миграция (популяциялар арасында гендердің алмасуы) нәтижесінде:
374. Гендер дрейфі (гендер жиілігінің кездейсоқ өзгеруі) нәтижесінде популяцияда:
375. Популяцияда мутация жиілігінің жоғарлауы алып келеді:
376. Популяцияда генетикалық жүктің пайда болуына әкелетін факторлар:
377. Популяциядағы генетикалық жүктің клиникалық көрінісіне жатады:
378. Популяцияның генетикалық құрылымына әсер ететін демографиялық факторлар:
379. Популяциядағы генетикалық полиморфизмді төмендететін факторлар:
380. Популяциядағы гендер жиілігінің тұрақтылығын сақтайтын шарттар:
381. Табиғи сұрыпталудың рецессивті ауруларға қарсы әсері әкеледі:
382. Табиғи сұрыпталудың доминантты мутацияларға қарсы әсері әкеледі:
383. Жаңа туылған сәбидің гемолитикалық ауруы кезінде табиғи сұрыпталудың әсері қай әрекетке мысал болады:
384. Популяция типтері:
385.Экогенетика – ғылыми бағыт, зерттейді:
386. Қоршаған ортаның ластануына тікелей байланысты «экологиялық» ауруларға жатады:
387. Қазақстандағы экологиялық қолайсыз аймақтарға жатады:
388. Экологиялық қолайсыз аймақтарда тұратын тұрғындар денсаулығына тән:
389. Иондаушы радиацияның халықтың генетикалық саулығына әсерінің көрсеткіші:
390. Қоршаған ортадағы ауыр металдардың тұздарының артуы алып келеді:
391. Қоршаған ортаны ластаушы компоненттердің жинақталуы әкеледі:
392. Адам ағзасына иондаушы радиацияның әсерінің көрсеткіші:
393. Экологиялық жүйелер дамудың келесі сатыларынан өтеді:
394. Мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау жүйесіне кіреді:
395. Мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық нормалау санитариялық-эпидемиологиялық қызметтің жұмысы болып табылады:
396. Санитариялық-эпидемиологиялық нормалаудың мемлекеттік жүйесінің құжаттары:
397. Гигиеналық норматив:
398. Санитарлы – эпидемиологиялық талаптар ұстанады:
399. Санитариялық-эпидемиологиялық талаптар:
400. Тамақ өнімдерін және адам денсаулығына зиянды әсер ететін, алғаш рет өндірілетін (дайындалатын) және алғаш рет әкелінетін (импортталатын) мемлекеттік тіркеуге алынатын өнімдер:
401. Экологиялық қолайсыз аймақтардың тұрғындарының денсаулығының сипаттамасы:
402. Тұрғындардың генетикалық денсаулығына радиация әсерінің көрсеткіштері :
403. Қоршаған ортадағы ауыр метал тұздарының концентрациясы жоғары болғанда неге әкеледі:
404. Қоршаған ортаның ластану бағасының көрсеткіші: (1)
405. Адам ағзасына радиация әсерінің көрсеткіштері: (1)
406. Фармакогенетика дәрілік препараттар әсерінің тиімділігінің тәуелділігін зерттейді :
407. Дәрілік препараттардың фармакокинетикалық әсері байланысты:
408. Дәрілік препараттарға ағзаның реакциясының генетикалық бақылануы жүзеге асырылады:
409. Туберкулезге қарсы изониазид препаратының ағзадан шығарылуына қарай (инактивация) адамдар тобына жіктеледі :
410. Псевдохолинэстераза генінің рецессивті аллелдері бойынша гомозиготалылар:
411. Ингаляциялық наркозды газ галотанның метоболизімі бақыланады:
412. Тұқым қуалайтын порфирия - бауыр ауруы дамиды:
413. Тұқым қуалайтын бауыр патологиясы - порфирия дәріні қабылдағанда гемоглобиннің (порфириндердің) ыдырау өнімдері бұзылып, ауру өршиді:
414. Қандай дәрілерді қабылдағанда тұқым қуалайтын метгемоглобинемияның асқынуы байқалады:
415. Қандай дәрі қабылдағаннан кейін тұқым қуалайтын сары ауру формалары өршиді:
416. Акаталазия – сирек кездесетін тұқым қуалайтын ауру. Генотипінде мутантты аллелі бар адамдарда көрініс береді:
417. Дәрі қабылдауда ағзаға әсерінің генетикалық бақылануы жүзеге асады:
418. Туберкулезге қарсы препарат-изониазидтің сіңірілу жылдамдығына байланысты адамдарды топқа бөледі (1)
419. Псевдохолинэстераза генінің рецессивті аллелі бойынша гомозиготалары:
420. Наркоздық ингаляциялық газ - галотан метаболизмі бақыланады:
421. Тұқым қуалайтын метгемоглобинемия – бұл:
422. Гемоглобиннің (порфириндердің) ыдырау өнімдерінің бұзылуынан туындайтын тұқым қуалайтын бауыр патологиясы - порфирия ауруы дәрі қабылдағанда қозады:
423. Метгемоглобинемиялық ұстаманы қоздыратын дәрілік препараттар :
424. Тұқым қуалайтын сары аурудың берілу типі:
425. Тұқым қуалайтын сары ауруды қоздыратын дәрілер:
426. Акаталазия – сирек кездесетін тұқым қуалайтын ауру, генотипінде мутантты аллелі бар дараларда қандай жағдайда көрінеді:
427. Акаталазия – сирек кездесетін тұқым қуалайтын ауру нені қабылдағанда клиникалық көрініс береді:
428. Медициналық генетиканың зерттеу әдістері:
429. Тұқым қуалайтын ауруларды диагноз қою әдістері:
430.Тұқым қуалайтын ауруларға диагноз қоюды іске асыратын әдістер:
431.Моногенді аурулардың этиологиясы болып табылатын мутация:
432. Моногенді аурулар түқым қуалау типтері бойынша жіктелінеді:
433. Тұқым қуалайтын ферментопатияға жатады:
434. Х-тіркескен рецессивті типті тұқым қуалау белгілеріне тән:
435. Аутосомды-доминантты тұқым қуалауға тән:
436. Аутосомды-рецессивті тұқым қуалауға тән:
437. Аутосомды-рецессивті тұқым қуалау типі сипатталады:
438. Моногенді аурулардың клиникалық-генетикалық белгілері:
439. Зат алмасудың бұзылуынан болатын тұқым қуалайтын аурулардың фенотиптік көрініс беруі сипатталады:
440. Гетерозиготалы ата-аналардан аутосомды- рецессивті патологиямен балалардың туылу мүмкіндігін анықтаңыз :
441. Гемофилия Х-хромосомасымен тiркес тұқым қуалайтын рецессивтi ауру. Егер анасы гемофилияны (ХН Хһ) тасымалдаушы болғанда гемофилияның ұлдарында көрiнiс беруi:
442. Гемофилия Х-хромосомасымен тiркес тұқым қуалайтын рецессивтi ауру. Егер анасы гемофилияны (ХН Хһ) тасымалдаушы болғанда қыздарында гемофилияның көрiнiс беруi:
443. Гемофилия Х-хромосомасымен тiркес тұқым қуалайтын рецессивтi ауру. Гемофилиямен ауру әйел адамның генотипін анықтаңыз:
444. Дальтонизм Х-хромосомасымен тiркес тұқым қуалайтын рецессивтi ауру. Егер анасы дальтонизмдi тасымалдаушы (XD Xd) болғанда ұл балаларында дальтонизмнің көрiнiс беруі:
445. Тұқым қуалау типіне қарай моногенді аурулар жіктеледі:
446. Науқастың бауыры, көкбауыры үлкейгендігі байқалған. Клиникалық-лабораторялық тексеруде қан құрамында церулоплазминнің төмен екендігі анықталды. Диагнозын анықтаңыз:
447. Ауру аутосомды-доминантты, толымсыз доминанттылықпен тұқым қуалайды. Гомозиготаларда ауру өте зілді, ал гетерозиготаларда ̶ субклиникалық формада өтеді. Қанды зерттегенде эритроциттердің пішіні өзгергені анықталды. Диагноз қойыңыз:
448. Биологиялық фактор әсеріне-безгек плазмодиясына тұқым қуалайтын тұрақтылық байқалады:
449. Кейбір адамдарда фермент тапшылығы бұршақ дақылдарынан дайындалған тағамдарды пайдаланғанда гемолитикалық қан аздылықты туғызады:
450. Тұқым қуалайтын аурулардың тұқым қуалау типтері:
451. Пробанд гипертониямен ауырады. Оның шешесі де гипертониямен, пробандтың шешесі жағынан: пробандтың атасы және оның ағасы, яғни ағайы да гипертониямен ауырады. Пробандтың әкесі сау, оның ата-анасы да, сибстары да сау. Пробандтың жұбайы да сау және сау отбасынан шыққан. Аурудың сипатын анықтаңыз:
452. Аутосомды-доминантты белгінің пенетранттылығы- 50 %. Егер ата-аналарының біреуі сау, ал екіншісі ауру гетерозиготалы болса ауру баланың туылу мүмкіндігі қандай:
453. Адамның қалыпты естуі екі доминанты (А и В) геннің комплементарлы әсерлесуінен дамиды. Саңырау адамдардың генотипін көрсетіңіз:
454. Адамның қалыпты естуі екі доминанты (А и В) геннің комплементарлы әсерлесуінен дамиды. Қалыпты еститін адамдардың генотипін көрсетіңіз:
455. Тұқым қуалайтын саңыраулықтың бір формасы рецессивті генмен анықталады. Қалыпты еститін ер адам мен саңырау әйелдің отбасында саңырау бала дүниеге келді. Сау баланың туылу мүмкіндігі қандай:
456. Аурудың клиникалық белгілері жоқ, фенилкетонурия гені бойынша гомозиготалы әйел, гетерозиготалы ер адаммен тұрмыс құрады. Осы отбасында ауру баланың туылу мүмкіндігі қандай:
457. Фенилкетонурия аутосомды-рецессивті жолмен тұқым қуалайды. Популяцияда жаңа туылған балаларда кездесу жиілігі 1:10000. Рецессивті генің популяциядағы жиілігі қанша:
458. Фенилкетонурия аутосомды-рецессивті жолмен тұқым қуалайды. Популяцияда жаңа туылған балаларда кездесу жиілігі 1:10000. Доминантты генің популяциядағы жиілігі қанша:
459. Аутосомды-доминантты тұқым қуалау типіне тән:
460. Аутосомды-рецессивті тұқым қуалау типіне тән:
461. Медициналық – генетикалық кеңеске гемофилиямен ауратын ұлы бар жүкті әйел келді. Баланың әкесі сау, жүкті әйелдің ағасы гемофилиямен ауру. Ұрықтың жынысы белгісіз. Аурудың генетикалық қаупін анықтаңыз:
462 . Медициналық – генетикалық кеңеске ерлі-зайыптылар келді. Күйеуі ахондроплазиямен ауру (аутосомды – доминантты) гетерозиготалы. Отбасындағы бірінші бала сау. Геннің пенетранттылығы 80%. Келесі туылатын баланың генетикалық қауіпі қандай:
463. Медициналық – генетикалық кеңеске тыныс алу мүшелерінің бірдей патологиясымен ауратын әртүрлі жынысты, екі ауру балалары бар әйел келді. Ата-аналары сау. Аурудың тұқым қуалау типін және тағы да ауру балалардың туылу мүмкіндігін анықтаңыз:
464. Медициналық – генетикалық кеңеске жаңадан үйленген, қандас некеде тұратын, балалары жоқ ерлі-зайыптылар келді. Ұрпақтарындағы генетикалық қауіпті бағалау: және медициналық – генетикалық кеңестің сипаты қандай болады:
465. Медициналық – генетикалық кеңеске Даун синдромымен ауру баласы бар әйел келді. Баланың кариотипі 46,t 13/21. Кеңесші қандай зерттеуді ұсынады:
466. Зат алмасудың бұзылуынан болатын тұқым қуалайтын ауруларға селективті (таңдамалы) скринингтен өткізу қандай топтардағы балаларға жүргізіледі:
467. Катарактаның кейбір формалары аутосомды-доминантты типте тұқым қуалайды. Геннің пеннентранттылығы 50%. Егер ата-аналардың біреуі осы патология бойынша гетерозиготалы, ал екіншісі сау болса, катарактамен ауру балаларда туылу мүмкіндігі қандай болмақ:
468. М медициналық-генетикалық кеңесте отбасын зерттеу барысында аутосомды-доминантты жолмен тұқым қуалайтын екі ауру балалар анықталды. Ағасы және әпкесі ауру, әкесінің дені сау. Геннің пенентранттылығы 80%. Келесі балаларында аурудың болу мүмкіндігі қандай:
469. Жаппай скрининг өткізу бағдарламасының бағыты:
470. Жаппай скрининг жүргізуді қажет ететін жағдайлар:
471. Тұқым қуалайтын зат алмасу ақаулықтарын анықтау үшін нәрестелерге жаппай скрининг жүргізу уақыты:
472. Менделденетін тұқым қуалайтын ауруларға жатады:
473. Бір геннің мутациясына байланысты тұқым қуалайтын ауруларға тән белгілер:
474. Адамның қалыпты естуі әртүрлі хромосомада орналасқан екі доминантты (Е және Д) гендермен бақыланады. Естімейтін адамның генотиптері мен гендерінің әрекеттесу типін көрсетіңіз:
475. Генетикалық қауіптілікті анықтау жолдары:
476. Теориялық қауіпті есептеуге болады:
477. Эмпирикалық қауіп есептелінеді:
478. Тұқым қуалайтын аурулардың негізгі белгілері болып саналады:
479. Аутосомды синдромдарға тән:
480. Хромосомалық ауруларға диагноз қоюда қолдалынатын әдістер:
481. Хромосомалық ауруларға әкелетін мутациялар типі:
482. Хромосомалар санының және құрылысының өзгеруінен болатын аурулар көрінісі:
483. Жыныс хромосомалар жүйесіндегі полисомия сипатталады:
484. Тұқым қуалайтын аурулардың пайда болу себебінің дұрыс ретін анықтаңыз:
485. Моногенді аурулардың пайда болуының дұрыс ретін анықтаңыз:
486. Менделденетін моногенді ауруларға жатады:
487. Тұқым қуалайтын ауруларды келесі клиникалық белгілеріне байланысты ажыратуға болады:
488. Адамның тұқым қуалайтын аурулары келесі ерекшеліктерімен сипатталады:
489. Моногендік аурулар сипатталады:
490. Тұқым қуалайтын аурулар бөлінеді:
491. Адамның тұқым қуалайтын ауруларына диагноз қою әдістері:
492. Моногенді ауруларды ажыратудың дұрыс шарттарын анықта:
493. Моногенді ауруладың тұқым қуалау типінің дұрыс үйлесімін анықта:
494. Моногендік аурулардың тұқым қуалау типтері:
495. Хромосомалық аурулары үшін келесі клиникалық белгілер үйлесімі тән:
496. Кляйнфельтер синдромы үшін келесі клиникалық белгілердің үйлесімдері тән:
497. Аутосомды синдромдар үшін келесі клиникалық белгілердің үйлесімдері тән:
498. Полигенді аурулар сипатталады:
499. Полигендік аурулар аталады:
500. Тұқым қуалауға бейім аурулардың клиникалық ағымы келесі ерекшеліктерімен сипатталады:
501. Менделденуші аурулар (белгілері) деп аталады (аурулар):
502. Дәстүрлі емес типпен тұқым қуалайтын ауруларға жатады:
503. Аутосомды тұқым қуалау сипатталады:
504. Полигенді аурулардың басқа атауы:
505. Тұқым қуалайтын бейімділік ауруларына жатады:
506. Полигендік ауруларға тән:
507. Мультифакторлық ауруларға жатады:
508. Полигенді аурулардың дамуына қатысады:
509. Полигенді ауруларға тән:
510. Қандай ауруда клиникалық белгілерінің көрінуінің алдын-алуға болады:
511. Генеалогиялық әдіс көмегімен анықтауға болады:
512. Пренатальды диагностиканың тікелей әдісі:
513. Скрининг–программасы бөлінеді:
514. Медициналық – генетикалық кеңес жүргізіледі:
515. Пренатальды диагностиканың инвазивті емес әдісіне жатады:
516. Тұқым қуалайтын ауруларды туғанға дейін тікелей емес диагностикалау әдістеріне жатады:
517. Медициналық -генетикалық кеңес – бұл :
518. Медициналық -генетикалық кеңес беретін көрсеткіштер:
519. Проспективтік кеңес:
520. Имплантацияға дейінгі диагностика:
521.Ретроспективтік кеңес:
522. Проспективті медициналық-генетикалық кеңес жүргізіледі:
523. Дәрігерлік құпия:
524. Жеке тұлғалардың (пациенттердің) денсаулық жағдайы туралы мәлімет беріледі:
525. Жеке тұлғалардың (пациенттердің) денсаулық жағдайы туралы мәлімет берілмейді:
526. Дәрігерлік құпияны құрайтын мәліметтерді азаматтың немесе оның заңды өкілінің келісімінсіз беруге болады:
527. Дәрігерлік құпияны құрайтын мәліметтерді азаматтың немесе оның заңды өкілінің келісімінсіз беруге болады:
528. Дәрігерлік құпияны сақтау шарты:
529. ҚР азаматтарына мемлекет кепілдік береді:
530. Әйел адам хұқылы:
531. Азаматтардың ана болуды қорғау құқығы:
532. Жүкті әйелдер:
533. Пренатальды диагностиканың инвазивті әдістеріне жатады:
534. Скрининг–бағдарламаны жүргізу мерзімі және түрі:
535. Медициналық -генетикалық кеңес беріледі:
536. Медициналық -генетикалық кеңес – бұл:
537. Медициналық -генетикалық кеңесті жүргізу көрсеткіштері:
538. Проспективті кеңес жүргізіледі егер:
539. Медициналық -генетикалық кеңес сатылары:
540. Проспектиті медициналық - генетикалық кеңес беріледі:
541. Пробанд гипертониямен аурады. Оның анасыда гипертониямен аурады, пробандтың анасы жағынан белгілі: пробандтың атасы және оның бауыры аурады, яғни пробандтың нағашы ағасы да гипертониямен аурады. Пробандтың әкесі сау, оның ата-аналары және сибстар да сау. Пробандтың жұбайы сау және сау жанұядан шыққан. Аурудың сипатын табыңыз:
542. Медициналық – генетикалық кеңеске баласында оқшауланған жырық ерінді ақауы бар жүкті әйел келеді. Осы аталған даму ақауы тұқым қуалайтын патологияның қай типі болуы мүмкін және қайтадан ауру баланың туылу қауіпі қандай:
543. Медициналық – генетикалық кеңеске гемофилиямен ауратын баласы бар жүкті әйел келеді. Баланың әкесі сау, жүкті әйелдің бауыры гемофилиямен аурады. Құрсақтағы баланың жынысы белгісіз. Аурудың генетикалық қаупін анықтаңыз:
544. Медициналық – генетикалық кеңеске ерлі-зайыптылар келеді. Ері ахондроплазиямен аурады (аутосомды – доминантты ауру) және гетерозиготты. Отбасында бірінші баласы сау. Геннің пенетранттылығы 80%. Анаса сау болған жағдайда келесі бала үшін генетикалық қауіптілік қандай:
545. Медициналық – генетикалық кеңеске тыныс алу жолдарында бірдей патологиясы бар әр түрлі жыныстағы екі ауру балалары бар ана келеді. Ата-аналары сау. Тұқым қуалау типін және қайта ауру балардың туылу қаупін анықтаңыз:
546. Медициналық – генетикалық кеңеске қандас туыстық некеде тұратын, балары жоқ жас ерлі-зайыптылар келеді. Медициналық-генетикалық кеңестің сипаты қандай және ұрпақтың генетикалық қаупін бағалау::
547. Медициналық – генетикалық кеңеске өздігінен қайталамалы түсік тастауына байланысты әйел келеді. Жүктіліктің түсіп қалуының мүмкін болатын себептерін анықтаңыз:
548. Катарактаның кейбір түрлері аутосомды-доминантты типпен тұқым қуалайды. Генің пенетранттылығы 50%. Осы патология бойынша ата-аналарының біреуі гетерозиготты, ал екіншісі сау жанұяда баланың катарактамен туылу мүмкіндігін анықтаңыз:
549. Жаппай скринг бағдарламасының жүргізілу бағыты:
550. Жаппай скринг бағдарламасын жүргізудің шарттары:
551. Генетикалық қауіп түсінігі:
553. Теориялық қауіптілік саналады:
554.Эмпирикалық қауіптілік саналады:
555. Тұқым қуалайтын аурулардың негізгі белгілері:
ІІІ. Тәжірибелік дағдыларды бағалауға арналған сұрақтар тізімі
