Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
УМК ОМ каз. 2014-2015.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2.91 Mб
Скачать

1. Тақырыбы: Прокариот және эукариот гендерінің транскрипциясы

2. Мақсаты: студенттерде прокариот және эукариоттардың транскрипция деңгейіндегі тұқым қуалау ақпаратының іске асырылуының молекулалық механизмі жайлы білімдерін қалыптастыру.

3. Оқытудың міндеттері:

- студенттерде транскрипцияның маңызы туралы білім қалыптастыру;

- транскрипцияның әр кезеңінің молекулалық механизмі мен маңызын оқыту;

- транскрипция үдерісіне қатысатын негізгі ферменттердің рөлін оқыту;

- прокариот және эукариот ағзаларындағы транскрипцияның ерекшелігін түсіну және оқыту;

- тірі ағзаның тіршілігін қамтамасыз етудегі транскрипция рөлін оқыту.

- эукариот организміндегі а-РНҚ-ң процессингі мен сплайсингының маңызын түсіну және үйрену;

- патологиялық үрдістерде (ауруларда) транскрипцияның бұзылуының маңызын түсіну және үйрену.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

4.1. Транскрипция, анықтамасы, кезеңдері.

4.2. а-РНҚ синтезделуіндегі матрицалық принцип, репликациядан транскрипцияның

айырмашылығы.

4.3. Транскрипция үдерісіне қатысатын ферменттер.

4.4. Прокариот және эукариот гендеріндегі транскрипцияның механизмі:

1) инициация

2) элонгация

3) терминация.

5. Оқыту әдістері: студенттердің сабақтың мәнін, мақсатын және міндеттерін; түсінгенін қысқа, анық, ойын жүйелі жеткізу және түсінген материалын сызба нұсқа, кесте, сурет түрінде көрсету; тест қателіктерімен топпен жұмыс; есептер шығаруды көрсету және түсіндіру, сызбалар толтыруға бағыттай отырып ауызша сұрау; тақырып бойынша бейнефильмдер көру, Интерактивті оқыту тәсілі - рөлдік ойын (сценариі 2-ші қосымшада).

6. Әдебиеттер:

Негізгі:

  1. Генетика. Под ред. Иванова В.И. М.: Академкнига, 2006. б. 54, 201-210.

  2. Гинтер Е.К. Медицинская генетика. М.: Медицина, 2003. б. 35-46.

  3. Мушкамбаров Н.Н., Кузнецов С.Л. Молекулярная биология. М., 2003. б. 85-148.

  4. Қуандықов Е.Ө., Аманжолова Л.Е. Молекулалық биология негіздері (дәрістер жинағы). Алматы: Эверо, 2008. б.40-62.

  5. Медициналық биология және генетика. Е.Ө. Қуандықовтың ред. Алматы, 2004. б. 30-43.

  6. Қуандықов Е.Ө., Нұралиева Ұ.Ә. Негізгі молекулалық-генетикалық терминдердің орысша-қазақша сөздігі. Алматы: Эверо, 2012.

Қосымша:

6.7. Коничев А.С., Севастьянова Г.А. Молекулярная биология. М., 2005. б. 243-295.

6.8. Жимулев И.Ф. Общая и молекулярная генетика. Новосибирск, Сиб.унив. изд-во, 2007. С. 123-126, 172-196.

6.9. Медицинская генетика: учеб. пособие/ Роберт Л.Ньюссбаум, Родерик Р. Мак-Иннес, Хантингтон Ф. Виллард: пер. с англ. А. Ш. Латыпова; под ред. акад. РАМН Н. П. Бочкова. М., ГЭОТАР-Медиа, 2010.

7. Бақылау

7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:

7.1.1. Тақырыптың сұрақтары бойынша ауызша сұрау.

7.1.2. Тест бақылау – 10 сұрақтан 3 нұсқа.

7.2. Тәжірибелік дағды құзыреттілігін бағалау:

7.2.1.Транскрипция үдерісінің кезеңдерінің сызбасын сызу және транскрипцияға қатысатын ферменттерді сипаттау.

7.2.2. Есеп шығару. РНҚ молекуласының нуклеотидтік қатары берілген. ДНҚ молекуласының матрицалық және кодтаушы тізбегін ажыратыңыз. ДНҚ мен РНҚ молекуласының 5'-3' ұшын табыңыз.

а-РНҚ 7 met- G-AUGUUUCUACACACGGUAGACGCCGGCUGGCGAUAG – (A)

7.2.3. Есеп шығару. ДНҚ молекуласының матрицалық тізбегінің нуклеотидтік қатары берілген, а-РНҚ молекуласының құрылысын анықтаңыз. РНҚ молекуласының 5'-3' ұшын көрсетіңіз.

ДНҚ 5' ATGGACGAAAATCCGGATCGCCAAGGTATTTTGA3'

7.2.4. Альтернативті сплайсингтің мүмкін болатын нұсқа қатарының сызбасын жасау (Қуандықов Е.Ө. , Аманжолова Л.Е. Молекулалық биология негіздері, б.60, сурет 36);

7.2.5. Суреттегі геннен А, В, С ақуызының мүмкін нұсқасын жасаңыз :

Э1

Э2

Э3

Э4

Э5

Э6

Э7

Т

7.2.6. а-РНК процессингінің механизмін сызу және түсіндіру.