Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
УМК ОМ каз. 2014-2015.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2.91 Mб
Скачать

7. Бақылау

7.1. Когнитивті (білім) құзыреттілікті бағалау:

7.1. Тақырыптың негізгі сұрақтары бойынша ауызша сұрау.

7.2. Тест бақылау – 10 сұрақтан 3 нұсқа.

    1. Тәжирбиелік дағды құзыреттілігін бағалау:

      1. Демографиялық факторларды атап өту және олардың популяцияның генетикалық құрылымын өзгерту әсерін түсіндіру.

      1. Элементарлы эволюциялық үрдістерді атап өту және олардың популяцияның генетикалық құрылымын өзгерту әсерін түсіндіру.

      1. Харди-Вайнберг заңының матиматикалық теңдеуінің сипатын жазу және дәлелдемелерін түсіндіру.

72.4. Популяцияның генетикалық құрылымын немесе жеке аллельдердің не генотиптер жиілігін анықтауға арналған есептер.

1-есеп. Жалпы альбинизм аутосомды рецессивті белгі ретінде тұқым қуалайды. Ауру 1 : 20 000 жиілікпен кездеседі. Бұл популяциядағы гетерозиготтардың жиілігін анықтаңыз.

2-есеп. Аутосомды-рецессивті белгімен адамдардың жиілігі 0,25 тең. Доминантты аллельді

гомозиготалы тасмалдаушылардың жиілігі қандай ?

3-есеп. Тея-Сакс ауруы аутосомдық рессессивтiк аллельге байланысты (бұл аурудың негiзгi белгiлерi: ақыл-ойдың жетiлмеуi, көздiң көрмеуi, төрт жас шамасында қайтыс болуы). Жаңа туған нәрестелерде арасында бұл аурудың кездесу жиiлiгi 10:10000 шамасын құрайды. Бұл популяциядағы гетерозиготтардың жиілігін анықтаңыз.

7.3. Бақылау сұрақтары:

7.3.1. Харди-Вайнберг заңы қандай популяцияны сипаттайды?

7.3.2. Популяцияның генетикалық динамикасына әсер ететін демографиялық факторлар.

7.3.3. Популяциядағы шағылысу (некелесу) типтері .

7.3.4. Аутбредті және инбредті некелесудің генетикалық зардаптары.

7.3.5. Популяцияның генетикалық құрылымына мутацияның әсері.

7.3.6. Популяцияның генетикалық құрылымына миграция және гендер дрейфінің әсері.

7.3.7. Популяцияның генетикалық жүгін қалыптастыратын патологиялық жағдайлар?

7.3.8. Популяцияда генетикалық жүктің қалыптасуына табиғи сұрыптаудың әсері.

Үш тілдегі түсіндірме сөздер:

Қазақ тілінде

Орыс тілінде

Ағылшын тілінде

Популяция - белгілі бір территорияны мекендейтін ортақ генофонды бар, бір түрге жататын даралардың жиынтығы

Популяция - совокупность особей одного вида, обладающих общим генофондом и занимающих определённую территорию

Population group of organisms of one species inhabited in definite region for a long time

Панмиксия - популяциядағы әртүрлі жынысты даралардың еркін некелесуі (будандасуы)

Панмикси́я - свободное скрещивание разнополых особей в популяции

Panmixy - free breeding of organisms in population

Оқшаулану - бір түрге жататын даралардың еркін будандасу (некелесу) мүмкіндігінің болмауы немесе қиындауы

Изоля́ция - исключение или затруднение свободного скрещивания между особями одного вида

Isolation - exclusion or difficulty of interbreeding

between individuals of the same species

Гендер дрейфі – кездейсоқ (стохастикалық) факторлардың әсері популяцияда гендер жиілігінің өзгеруіне, соның салдарынан популяцияда тұқым қуалайтын өзгергіштіктің азаюына алып келетін генетикалық-автоматикалық үдеріс

Дрейф генов - генетико- автоматические процессы, изменение частоты генов в популяции в ряду поколений под действием случайных (стохастических) факторов, приводящее, как правило, к снижению наследственной изменчивости популяций

Gene drift - changes of gene frequency by chance, usually observed in small (isolated) populations

Генетикалық жүк - табиғи сұрыпталу барысында бейімділігі төмен дараларды анықтайтын, олардың таңдамалы өліміне алып келетін популяциядағы тұқым қуалайтын өзгергіштіктің бір түрі

Генетический груз - часть наследственной изменчивости популяции, которая определяет появление менее приспособленных особей, подвергающихся избирательной гибели в процессе естественного отбора

Genetic load - part of genetic variability of population, characterized by forming of genotypes with decreased adaptation and death due to action of natural selection

Құрастырушы: оқыт. Қыдырбаева Ә.Қ.

5-тәжірибелік сабақ