1 Бөлім. Ситуациялық есептер

1.1 Ерітіндідегі еріген заттың массалық үлесі (проценттік концентрация) Типтік есептерді шығару үлгілері

1 мысал. Судың (тығыздығы 1 г/мл) 250 мл көлемінде 50 г қант еріген. Ерітіндідегі қанттың массалық үлесін есептеңіздер.

Шешуі:

Алдымен еріткіштің массасын тауып аламыз:

m(H₂O) = V(H₂O)·ρ(H₂O) = 220 мл · 1 г/мл = 220 г.

Ерітіндінің жалпы массасын табамыз:

m _ерт = m(H₂O) + m(қант) = 220 г + 30 г = 250 г.

Қанттың ерітіндідегі массалық үлесін формула бойынша есептейміз:

немесе

12%

2 мысал. Ас тұзының 12%-тік ерітіндісінің 800 грамында қанша еріген тұз және қанша су бар?

Шешуі:

Формула бойынша:

Демек:

Бұдан:

m(H₂O) = 800 – 96 ) = 704 г.

Есеп шартының негізгі түрлерінің үлгілері

1. Судың (тығыздығы 1 г/мл) 340 мл көлемінде 60 г қант еріген. Ерітіндідегі қанттың массалық үлесін есептеңіздер.

2. Судың 470 мл мөлшерінде 40 г мыс купоросын CuSO₄·5H₂O еріткен. Ерітіндідегі мыс купоросының және сусыз мыс сульфатының массалық үлестерін табыңыздар.

3. Ас тұзының 10%-тік ерітіндісінің 600 грамында қанша еріген тұз және қанша су бар?

4. Ащы тұздың (MgSO₄·7H₂O) 100 грамынан магний сульфатының (MgSO₄) 3%-тік ерітіндісінің қанша грамын дайындауға болады.

5. Берілген заттың 15%-тік ертіндісін дайындау үшін оның 200 грамын судың қандай мөлшерінде еріту керек?

6. Сусыз тұз бойынша 5%-тік ертінді дайындау үшін ащы тұздың (MgSO₄·7H₂O) 100 грамын судың қандай мөлшерінде еріту керек?

7. Мырыш сульфаты кристаллогидратының ZnSO₄·х H₂O 5,38 грамын 92 см³ суда еріткенде мырыш сульфатының массалық үлесі w(ZnSO₄)=0.0331 ерітіндісі түзіледі. Кристаллогидраттың формуласын табыңыздар.

1.2 Еріген заттың молярлық концентрациясы Есеп шартының негізгі түрлерінің үлгілері

1. 600 мл ерітіндіде 1,260 г азот қышқылы бар. Осы ерітіндінің молярлық концентрациясын анықтаңыздар.

2. 150 мл 20% тұз қышқылының ерітіндісін (ρ = 1,1 г/мл) 900 мл дейін сұйылтты. Алынған ерітіндінің молярлық концентрациясын анықтаңыздар.

3. Массасы 11,2 г калий гидроксидін суда ерітіп, ерітіндінің көлемін 220 мл-ге жеткізілді. Алынған ерітіндінің молярлық концентрациясын анықтаңыздар.

4. 15%-тік Н₂SО₄ ерітіндісінің молярлық концетрациясын есептеңіздер.

5. 36,2%-тік НСl ерітіндісінің молярлық концетрациясы қандай болады? (ρ = 1,18г/мл)

6. 40%-тік НNO₃ ерітіндісінің тызыздығы 1,25 г/мл. тең. Осы ерітіндінің молярлық концетрациясы қандай болады?

7. 1 кг суға 666 г КОН ерітілді, ерітіндінің тығыздығы 1,395 г/мл. Табу керек: а) КОН массалық үлесін; b) молярлық концетрациясын.

8. 15%-тік Н₂SО₄ ерітінді тызыздығы 1,105 г/мл. Осы ерітіндінің молярлық концетрациясы қандай болады?

9. 9%-тік сахароза ерітіндісің тығыздығы 1,035 г/мл. Осы ерітіндінің молярлық концетрациясы қандай болады?

10. 100 мл 96%-тік Н₂SО₄ (тызыздығы 1,84 г/мл) ерітіндісіне 400 мл су қосылған. Нәтижесінде тызыздығы 1,220 г/мл болатын ерітінді түзілді. Осы ерітіндінің массалық үлесін, молярлық концентрациясын табу қажет.