Тақырып №9: Жылу реттелуі. Тер шығару.

Сабақтың мақсаты: Жылу реттелуі. Тер шығару физиологиясы бойынша білімдерін қалыптастыру.

Оқыту мақсаты:

1. Жылу реттелуі,тер шығару физиологиясының негіздерімен таныстыру.

2. Дене температурасының және тер шығаруды зерттеу әдістерінің мәнін ашу.

3. Студенттерді термометрия әдісіне үйрету.

Тақырыптың негізгі сұрақтар:

1. Жылу реттелу туралв түсінік

2. Жылу реттелуінің негізгі механизмдері.

3. Тер шығару және оның организм үшін маңызы.

Оқыту мен үйрету әдістері: аралас әдістер:

1. Мүмкін нұсқаулар: топтық пікірталас, тест, аралас сұрау, ауызша және жазбаша сұрау.

2. Жүргізілетін жұмыстарды талқылау және орындау, жұмыс хаттамасының толтырылуы:

Жұмыстар:

1. «Тер бөлінуін Минор әдісімен анықтау.

2. «Тері температурасын электротермометрмен және медициналық термометрмен өлшеу »

3. Тәжірибелік жұмыстарды жүргізуге мынадай заттар қолданылады:

Студенттерге арналған әдістемелік нұсқау, «Жалпы физиология», грелка, крахмал, Минор сұйықтығы, «Жылу реттелу және тер шығару физиологиясына» арналған стендтер, физиологиялық атлас.

4. Анимациялық роликтер мен видеофильмдер көрсету:

- дене температурасы және жылу реттелу

Әдебиет:

Негізгі:

1. Сәтбаева Х.К., Өтепбергенов Ә.А., Нілдібаева Ж.Б. Адам физиологиясы (Оқулық). – Алматы. Издательство «Дәуір», 2005, 366-374 бб.

2. Қалыпты физиология. Студенттерге арналған әдістемелік нұсқаулар. – Алматы, 2007, 3 жұмыс, 160-161, 3,4 жұмыс 183-184 бб.

Қосымша:

1. Рымжанов К.С., Төленбек И.М. Адам мен жануарлар физиологиясы. Алматы, 2000.

2. Физиология человека: Учебник /Под ред.В.М.Покровского, Г.Ф.Коротько. – М.:Медицина, 2003.

3. Агаджанян Н.А., Тель Л.З. Физиология человека. - М.:Медицинская книга,

Новгород, 2005.

4. Иванов К.П. Основы энергетики организма. Т.1. Общая энергетика, теплообмен, терморегуляция. – Л.:Наука, 1990.

5. Физиология человека. Пер. с англ./Под ред.Р.Шмидта и Г.Тевса. – М.:Мир. – 2005

6. Покровский А.А. Тағам туралы толғау. – Алматы.: Қайнар, 1990.

7. Шарманов Т.Ш. Национальная политика питания. – Алматы, 1998.

8. Коробков А.В., Чеснокова С.А. Атлас по нормальной физиологии. –

М.: Высшая школа, 1986.

9. Руководство к практическим занятиям по нормальной

физиологии /Под ред. К.В.Судакова, А.В.Котова, Т.Н.Лосевой. – М.: Медицина. 2002.

10. Нормальная физиология; Учеб.пособие /Под ред.В.А.Полянцева. – М.:Медицина, 1989.

11. Дүйсембин Қ, Абеуова Г, Алиакбарова З. Жасқа сай физиология және валеология:

Оқулық – Алматы, 2007.

Студент білімін бағалау:

БСЗБ және МБРҒН орталығының берген талаптарына сай: Бекітілген «ҚазҰМУ студенттерінің құзіреттілік деңгейлерін бағалау ережелері», берілген практикалық сабақ бағаланады:

1. Құзіреттілік «Білімі» - ауызша және жазбаша сұрау, тест (сұрақтар мен тест тізімі төменде көрсетілген)

2. Құзіреттілік «Практикалық дағдылар» - Дағдыны меңгергенін тексеру

1. Термометрия

Бақылау сұрақтары:

1. Жыру реттелу

2. Тер шығару

Тақырып № 10. Тіршілік негіздері және функциялардың нейрогуморалдық реттелуі бойынша аралық бақылау.

Мақсатты :

1.Студенттердің тәжірибелік жұмыстардың өткізу әдістерін игеруін бақылау

2.Студенттердің теориялық материалдарды игеруін бақылау.

Оқыту міндеттері: Студенттердің тәжірибелік және теориялық материалдарды игергенін бағалау.

Тақырып бойынша негізгі сұрақтар:

1.«Адреналиннің бақа көзінің қарашығына және жүрегінің қызметіне әсері» жұмысын жүргізу әдістемесі.

2.«Бақаның үлкен қан айналым шеңберінің тамырларының саңлауына адреналиннің әсері» жұмысын жүргізу әдістемесі.

3.«Адреналин мен питуитриннің бақа терісіне әсері» жұмысын жүргізу әдістемесі.

4.«Бақа жүрегінің қызметіне адреналиннің тура және жанама әсері» жұмысын жүргізу әдістемесі.

5.Тәуліктік тағам рационын құрастыру.

6.Кесте бойынша негізгі алмасуды анықтау әдісі.

7.Минор тәжірибесі.

8.Капилляроскапия.

9.ІСБ-нің морфологиялық-функциональдық ерекшеліктері

10.ІСБ –рінің функцияларың зерттеу әдістері

11.Гормондардың жалпы қасиеттері.

12.4.Гормондардың жіктелуі, Аденогипофиз гормондарының секреция реттелуіндегі функционалдық маңызы

12. Гормондардың әсер ету типтері

13. Гормондардың әсер ету жолдары

14. Бүйрек үсті бездеріс гормондарының маңызы

15. Гипоталамус-гипофизарлы-адренал жүйесі. Гипофиздің аралық бөлігінің организмдегі маңызы. Адено- және нейрогипофиздің с гипоталамуспен байланысы. Релизинг фактор. Гипоталамус-гипофиз жүйесінің организмнің күйзеліс(стрес) әсері

16. АПУД жүйесі, тіндік гормондар

17. Адамның репродуктивтік жүйесі

18. Зат алмасуы, оның кезеңдері.

19. Белок алмасуы, оның реттелуі

20. Май алмасуы, оның реттелуі

21. Көмірсу алмасуы, оның реттелуі

22. Негізгі алмасу.Энергия алмасу.

23. Негізгі алмасуды анықтау әдістері (тікелей және жанама калориметрия).

24. Тамақтанудың физиологиялық негізі

25. Физикалық жылу реттелу оның механизмі

26. Химиялық жылу реттелу оның механизмі

27. Тер шығару

28. Белок, май, көмірсу алмасуының физиологиялық нормалары.

29. Азоттық баланс туралы ұғым, белок алмасуы.

30. Май алмасуы оның реттелуі.

31. Көмірсу алмасуы оның реттелуі.

32. Су-тұз алмасуы.

33. Судың организм үшін маңызы.

34. Организм қызметі үшін макро және микроэлементтердің қызметі (натрий, кальций, магний, хлор, йод, селен жәнет.б.)

Оқыту әдістемелері: ауызша және жазбаша сұрау, тест жүргізу.нар.

Әдебиетер:

Негізгі

1. Адам физиологиясы. Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов Ә.А., Нілдібаева Ж.Б. (Оқулық). - Алматы. «Білім» баспасы, 1995.

2. Адам физиологиясы. Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов Ә.А., Нілдібаева Ж.Б. (Оқулық). - Алматы. «Дәуір» баспасы, 2005.

3. Қалыпты физиология: студенттерге арналған әдістемелік нұсқаулар. – Алматы, 2007. –

4. Қалыпты физиологияның лабораториялық жұмыстары. - Шымкент, 1993.

Қосымша :

1. Косицкий Г.И. «Физиология человека», М., Медицина, 1985,

2. Покровский В.М., Коротько Т.Ф. «Физиология человека», М., «Медицина» 1998, -т.1-

3. Методическое указание для студентов «Общая физиология», КазНМУ, 2006г.

Студент білімін бағалау:

БСЗ және МБРҒН орталығының берген талаптарына сай: Бекітілген «ҚазҰМУ студенттерінің құзіреттілік деңгейлерін бағалау ережелері», берілген практикалық сабақ бағаланады:

1. Құзіреттілік «Білімі» - ауызша және жазбаша сұрау, тест (сұрақтар мен тест тізімі төменде көрсетілген)

Тақырыбы №11. Көру және сомато-сенсорлық талдағыштары.

Мақсаты:

1. Көру талдағышының физиологиялық ерекшеліктері жайында білімдерін қалыптастыру..

2. Сомато-сенсорлы талдағышының физиологиялық ерекшеліктері жайында білімдерін қалыптастыру..

Оқыту міндеттері:

1. Студенттерді көру және сомато-сенсорлы талдағышының құрылымдық-қызметтік ерекшеліктерімен таныстыру.

2. Көру және тері бейімділігінің механизмін ашу.

3. Көру және тері талдағышының зерттеу әдістерінің мәнін ашу.

4. Көру өткірлігін, көру аймағын, түрлі-түстіні көруді, жанасу табалдырығын анықтауды үйрену.

Тақырып бойынша негізгі сұрақтар:

1. Көру және сомато-сенсорлы талдағышының, оның бөлімдерінің сипаттамасы.

2. Торлы қабаттың (соқыр және сары дақ) құрылымы және функциялық маңызы.

3. Көру аймағы, оны анықтаудың әдістері.

4. Көз рефракциясы, рефракция аномалиялары.

5. Көру адаптациясының механизмі.

6. Көру өткірлігі, көру аймағын анықтау.

7. Түсті ажыратудың үш компонентті теориясы.

8. Эстезиометрия

Үйрету және оқыту әдістері: аралас әдістер:

1. Мүмкін нұсқаулар: топтық пікірталас, тест, аралас сұрау, ауызша және жазбаша сұрау.

2. Жүргізілетін жұмыстарды талқылау және орындау, жұмыс хаттамасының толтырылуы:

Жұмыстар:

1. Сивцев кестесі бойынша көру өткірлігін анықтау (3,4 әдеб.)

2. Форстер периметрімен көру аймағын анықтау (3,4 әдеб.)

3. Рабкин кестелерінің көмегімен түсті ажыратуды анықтау (жұмыстың сипаттамасын

кафедрадан алу керек)

4. Мариот тәжірибесі

5. Эстезиометрия