Объектілі-бағыттылған парадигма.

ОБП идеясы негізінен осы деректерді өңдейтін процедураларды бір бүтін - обьектіге байланыстыру үшін жасалған. ОБП маңызды үш принцип негізінде құрылған, олар обьектілерге жаңа қасиеттер береді. Бұл принциптар ретінде инкапсуляция, мұрагерлену және полиморфизм алынады.

Инкапсуляция

Java-да инкапсуляцияның негізін класс құрайды. Класс белгілі бір обьекттің кодын және оның мағлұматтарын сақтайды.Оюьект кластың экземпляры болып табылады.Демек,класс - бұл логикалық конструкция,ал обьект - физикалық ақиқат.

Класс құрардың алдында код пен мәліметтердің өзгешіліктерін анықтау керек.Бұл элементтерді кластың мүшелері деп атайды.

Кластың мақсаты - қиындық инкапсуляциясы.Бұл үшін кластың ішінде модификатор ұлықсаты болады(public,private).

Инкапсуляция бұл,обьекттің мәліметтері оның клиенттеріне қол жеткіліксіз екенін білдіреді.Инкасуляция обекттің мағлұматтарын сыртқы әсерлерден сақтайды.Ал модификаторлар осыны іске асырады.

Модификатор доступа	Область доступа
public	Шектеусіз
private	Тек осы кластан
protected	Осы кластан және мұрагерлеріне
Модификатор жоқ	Осы пакеттегі барлық класқа

Полиморфизм

Полиморфизмнің негізі ол біз (наследников) мұрагер класты ата-ана(родители)ретінде қолдануымыз. Егер мұрагер класта қандай да бір әдіс анықталған болса,онда сол әдіс шақырылады. Мысал қарастырайық.Бізде shape(фигура)деген класс болсын,бұл класта тек бір әдіс бар ол сурет салу.Shape деген класта ештене істемейтіні белгілі,өйткені қандай фигура салатынымыз белгісіз:

public class Shape {     public void draw() {             } }

Осыдан кейін мұрагер - кластар құрамыз: Square (квадрат), Сircle (круг) и Triangle:

public class Square extends Shape {     public void draw() {         System.out.println("Квадрат");     } } public class Сircle extends Shape {     public void draw() {         System.out.println("Круг");     } } public class Triangle extends Shape {     public void draw() {   System.out.println("Треугольник");     } }

Байқағаныныздай класта белгілі әдіс draw бар. Енді полиморфизмнің қандай мүмкіндігі бар екенін көреміз:

Shape[] a = new Shape[]{new Shape(), new Triangle(), new Square(), new Сircle()}; for(int i = 0; i < a.length; i++) {     a[i].draw(); }

Жауабы: Треугольник Квадрат Круг Демек,әр мұрагер класс тек өзінің draw әдісін шақырды.

Абстракт класстар

Өздігінен нысан құруға негіз бола алмайтын класстар абстракталы деп аталады.Келесі жолда бұндай класстар абстракталы болмауы мүмкін,солардың негізінде нысан құрып,сәйкестендіруге болады.Калассты абстракталы классқа айналдыру үшін оның алдына abstract модификаторын енгізу қажет.

Абстракталы әдістер

Абстракталы әдіс деп осы класста жүзеге асырылмаған әдістерді айтамыз.Дөңгелек жақшалардан кейін ,оның дәледдері жазылған жерге фигуралы жақша ал әдіс сипаттамалар блогын бастау үшін нүктелі үтір қойылады.Яғни абстракталы әдістің сипаттамасы болмай қалады.Әдістің алдында abstract модификаторы көрсетіледі.

Әдісті жүзеге асырусыз етіп жасаудың қандай мағынасы бар? Оны қолдану да мүмкін емес .Әрине әдістер суреттелген нысандардағы класстарды қолдануға болмайды,бірақ класстардың түпнегізін анықтап әдістердің суреттелуін қоятын болсақ ,бұл нысанды шақыруға болады және сол класстарды жүзеге асырылатын қылып жұмыс жасауға болады.

Абстракталы әдістердің мүмкіндігін жою үшін JAVA-ға келесі талап етулерді енгізу қажет:бір абстракталы классқа ие абстаркталы әдіс абстракталы класс болуға міндетті

Интерфейс

Интерфейс әдістер мен ережелер жиынтығы.Басқаша айтқанда,интерфейс элементтердің бір-бірімен ара-қатынасын зерттейді.Интерфейстің класстан айырмашылығы онда әдіс жариялауға болады,бірақ оны іске асыра алу мүмкін емес. Ал әдістер туынды кластарда орындалады. Интерфейсті толық класс деп айта алмаймыз. Интерфейсті сипаттағанда алдына «interface» деген сөз жазылады.Интерфейстің кластан өзгеше өзіне тән ерекшеліктері бар.Бұл әртүрлі класта бір интерфейсті қолдануға мүмкіндік береді.Итерфейстің негізгі пайдасы осында.

Пайдаланушының графикалық интерфейсі (GUI)

Пайдаланушының графикалық интерфейсі (ПГИ) (ағылшынша

Graphical user interface, GUI; сленг. ГУИ) – Пайдаланушыға дисплейде

графикалық сурет түрінде көрсетілген элементтердің( мәзір, пернелер,

белгілер, тізімдер т.б.) алуан түрлілігі. Басшылық жолдың интерфейсіне

қарағанда ПИ барлық экрандық объектілерге кіру мүмкіндігін береді ( еңгізу

құрылғылары арқылы – пернетақта, тышқан, джойстик және т.б). және

олармен тығыз қатынаста болып, олармен айла-шарғы жасатқызады.

Көбінесе ПИ – дегі элементтер интерфейсі метафоралар негізінде құралған

және олардың белгілері мен ерекшеліктерін көрсетіп тұрады. Сондықтан

қарапайым дайындықсыз пайдаланушының түсінуін оңайлатады. Тарихы

60 –шы жылдарда Даг Энгельбартомның Стэнфорд зертханалық

институтындағы жұмыстары нәтижесінде ПГИ(пайдаланушының графикалық

интерфейсі) ойлап табылды. Одан кейін 70-шы жылдарда ПГИ концепциясы

ғалымдардың шешуімен Xerox PARC зертханасында да қабылданды. 1973

жылы Xerox PARC зертханасында барлық жас ғалымдарды жинап, зерттеу

еркіндігін берді. Нәтижесінде WIMP(Windows, Icons, Menus, Point-n-Click)

графикалық интерфейс концепциясы жарық көреді. Осы концепция

шеңберінде Alto компьютерлері үниеге келеді. 1979 жылы Alto-ға ұқсас

жұмыс істейтін PERQ станцисын ойлап табады. 1981 жылы Xerox PARC Alto-

ның жалғасы Star-ды шығарады. ПГИ концепциясы Apple Computer

корпорациясының өнімдерінде коммерциялы түрде іске асты десе болады.

AmigaOS операциялық жүйесінде ПГИ өзінің көптапсырыстылығымен 1985

жылы қолданылды. Қазіргі таңда ПГИ нарықта қолданылып жүрген

операциондық жүйелер мен қосымшалардың негізгі құрамдас бөлігі болып

табылады. ПГИ қолданатын жүйелер : Mac OS, Solaris, GNU/Linux, Microsoft

Windows, NeXTSTEP, OS/2, BeOS. ПГИ – дің көп қолданыста болуына

қарамастан кейбір бағдарламалар ПГИ – ге аналог болып есептеледі.

Операциондық жүйеге кіру алдыңдағы BIOS Setup баптуларын мысал ретінде

келтірсе болады. ОЖ қажет етпейтін ПГИ – лер де баршылық.

• ПГИ – дің төмендегі түрлерін айқындап өтсек болады:

1. Қарапайым: ПГИ – дің өз жүйесімен қамтамасыздандыырылатын типтік

экрандық формалар және стандарты интерфейс элементтері;

2. Шынайы-графикалық, екі қалыпты: өзіндік әдістермен немесе

қосымша кітапхнаалармен іске асқан оригинал метафоралар мен

стандартты емес интерфейс элементтері;

3. Үш қалыпты: қазіргі кезде өте аз классификацияланған.

Қорытынды

Өндірістік тәжірибе барысында біз берілген есептерді Java бағдарламалау тілін қолданып есеп шығардық.Есепті орындау барысында олардың типтерінің берілуін, енгізу, шығару операторларын қолдануды, процедура, файл, графиктік компоненттерді терең меңгердім.Бұл тіл мені оқуға,мамандығыма деген қызығушылымды бұрынғыдан қарағанда арттырды. Программалау тілінде кездесетін мәліметтер типтерін нақтылап, қолданылатын тілдің мүмкіндіктерін пайдаланып, программа есептеуді жүргіздік. Java тілінің функцияларын жетік меңгеру мақсатында жан-жақты мәліметтер іздестіріп, оларды нақты практика жүзінде қолдандым.Болашақта осы өндірістік тәжірибеде алған білімім жақсы жұмыс орнына орналасуына жақсы көмектеседі деп сенемін.