Дірілдің жіктелуі

Локальді (қолға берілетін)	Жалпы (жұмыс орын бойынша)
Шығу көзі бойынша
1. Двигателі бар қол машиналы машинка немесе құралдардың қолмен қадағалау органы 2. Двигателсіз және тазалайтын детальдардың қол құрал-жабдықтар	1. Транспортты (трактор, ауыл шаруашылық машиналары, автокөліктері және т.б.) 2. Транспортты-технологиялық (өнеркәсіптік және құрылыстық крандар, таулы комбайндар, едендік өнеркәсіптік транспорт). 3. Технологиялық (металл, ағаш өңдейтін станционарды құралдар және өнеркәсіптің басқа салалары, желдеткіштер, сарғыш агрегаттар). а) өндірістің өнеркәсіптік тұрақты жұмыс орындары б) өндірістік өнеркәсіптік жұмыс орындарда машинаның жоқ болуына қарамастан дірілдің генирленуі в) ой жұмысының еңбек ететін мекемелерде

Енінің бағыты бойынша әсері

Z – ені, жақын жатқан күшке бағытталған Х – рукоятканы алатын енге параллель Y – Z және Х еніне перпендикуляр

Z – ені тігінен Х – көленеңнен ені (арқа-кеуде) Y – көлденең ені (иық жақтары)

Жиілік құрамы бойынша октавалық жиілігіне максимальды деңгейде Гц

8 және 16 (төмен жиілікте) 31,5 және 63 (орташа жиілікте) 125; 250, 500 одан ары (жоғары жиілікте)	1 және 4 8 және 16 31,5 және 63
Уақытша сипаттама бойынша
Тұрақты (бақылаған уақыты ішінде діріл жылдамдығының өлшемі 6 дб дейін өзгереді). Тұрақты емес (бақылаған уақыты ішінде діріл жылдамдығының өлшемі 6 дб дейін өзгереді). а) Тербелетін – діріл жылдамдығының деңгейі уақыт шексіз өзгереді. б) Үзілген – оператордың дірілмен қатынасы жұмыс кезінде үзіледі (интервалдардың ұзақтығы, дірілмен 1 с астам қатынасы кезінде орын алады.). в) Импульсті - бір немесе бірнеше әсер етулерден тұрады, әрқайсысының ұзақтығы 1с.

Дозалық бағалау әдісі тұрақты емес дірілдерде қолданылады және ал дірілдің бір сменадағы әсер ету уақытын есепке алады. Бұл әдіс жиілікті интегральді бағалаумен байланысты және ол бір сандылықты келесі әдістермен сипатталады:

1. Өлшену бойынша эквивалентті корректирлеушіні есепке алу (немесе есептелген) корректирленген мағына және хронометраж бойынша.

2. Эквивалентті корректирленгенді құралдармен өлшеу маңызы. Эквивалентті корректирленген деңгейі дірілдің уақыты тұрақты корректирленген деңгейін, ол да орташа квадратты маңызы бар, дірілді жылдамдықтың немесе дірілі тездеткіші, тұрақты емес дірілді жылдамдықтың немесе дірілі тездеткіші, тұрақты емес дірілді белгілі уақыт аралығында анықтайды.

Егер жұмысшылар дірілге шалдықса (жергілікті немесе жалпы) смена ағымы кезінде (8 сағ) және дірілі уақыт бойынша болып сипатталады. (дірілі жылдамдығы 6 дб-ға дейін уақыт ішінде өзгереді), гигиеналық бағалау үшін интегральді баға жиілігі және спектральді болады.

Егер жұмысшылар дірілге тұрақты емес шалдықса, ол 8 сағ ішінде құралдар мен жұмыс істегенде, дірілді-интегриленгенде параметрлері 6 дб өлшенеді немесе тұрақты құралдарды дірілді генерирлентті, тек сменалық жарты бөлігінде ғана, онда дірілідің әсер ету әдісі сипаттайтындозды бағалау немесе интегральді бағалау уақыты есепке алынады, яғни ШРЕК 8 сағатқа есептелінеді.

Көрстеілген әдістер дірілідің өлшеу үшін аспаптармен қолданылады: шу дірілді интегратор логорифмделген (ШВИЛ-01). Тумен дірілді өлшейді (ВТВ-003-М2) шумомер – виброметр диагностикалық (ШПД-001), шумомер-вибромер интегрлейтін (ШВИ) «Брюль и Кьер» фирмасының аппаратурасы.

Дірілге өлшеу жүргізген кезде өлшенілетін жүйенің дейін және кейінгі комбировкасы немесе метериологиялық мекемелерде жылдық мемлекеттік тексеру.

Діріліді өлшеу методикасы.

Өлшеуді жүргізген кезде жалпы ережелерді сақтау ескеру керек, ол методиклық нұсқауларда және ұсынбаларда көрсетілген. Машиналар немесе құрал жабдықтар паспортты немесе типтік технологиялық режимде жылдамдығы, жүктемесі, орындалатын операциялар, өңделетін объект т.б. бойынша жұмыс істеуі керек.

Жалпы дірілді қадағаланған кезде барлық көздер жұмыс істейтін орнына берілетін діріл қосылып тұру керек.

Өлшеу нүктесі, яғни діріл датчиктерінің орналасу әсері, дірілдейтін жерлердің бетінде орналасуы керек, оператор денесінің қатынасы бойынша тағайындалған: 1)орындықта, жұмыс алаңында, оператордың аймағында еденде және қызмет ететін персоналдарда; 2) рукояткалармен жұмыс кезіндегі қолдық қатынаста болған жері және басқаратын рычагтар және т.б.

Дірілі көрсеткіші заводта көрсетілген инструкция бойынша біріктірілуі керек. Қатты жабындымен жабылған алаңдардың жалпы дірілін өлшеген кезде (асфальт, бетон, металикалық плиткалар және т.б.) немесе отыратын орындарда діріл көрсеткіші олардың резбісінің бетіне магнитке, пластиктерге бекітілуі керек. Діріл көрсеткіші резбаларға тура бекітілуі мүмкін (немесе магнит көмегімен) қатты құрыш дискке (диаметрі 200 мм және қалыңдығы 4 мм) бұл еден мен тұрғын адам аяғына немесе отырған және отырған адам корпусының арасында орналасады. Жергілікті дірілді өлшеген кезде қадағалынатын нүктеден көрсеткіштің резбасын қатайтады, тағы да қысқышты хомутты металдың элементінің көмегімен қосу рұқсатталады.

Әрбір адам қадағалау барысында діріл көрсеткішін түзу, майда алаңда 3 перпендикуляры бағыты (Z, X, Y ені) орналастырады. Максимальды дірілді бағытта өлшеу рұқсатталған (басу ендерден 12 дб дейін жоғарлауы) егер бірдей деңгейдегі ендер көрсетілген болса.

Діріл көрсеткішін орналастырғаннан кейін белгіленген нүктеден вибриометрді қосады. Есепті стрелканының орташа жатуы бойынша жасайды. Прибордың көрсеткіші (дірілдің орташа квадраттың мағынасы, өлшенген уақыт аралығындағы жиілігі 1, 3, 10, 30 сек) бірдей уақыт аралығында тұрақты виброметр өшіріледі.

Жалпы сандық есеп 3 жергілікті дірлден кем болмау керек, 6-жалпы технологиялық діріл өңдеуден өткеннен кейін қозғалыс кезінде).

Керекті нүктеден әртүрлі өлшемдерді өлшегеннен кейін дірілдің деңгейін анықтауға кіріседі. Ол үшін шу бойынша да есептелген формула бойынша шығарылады

L_оp = L_сум 10 lg n

Өлшенген деңгейді L₁ L₂ L₃ ...L_n , суммирлеиді, топтастырылып жүргізіледі және бір деңгейді. Басында 2 түрлі деңгейді L₁ L₂ L₃ және кесте 2 бойынша  L қосылыстың үлкендігін анықтады, үлкен деңгейге қосады, қорытындысында L_1,2 = L₁ +  L деңгейі шығады. L_1,2 деңгейлерін табады. L_сум толық бір санға домалақтағанды табл 2.

10 lg n деңгейі кесте 3 анықталады