6.2. Жұмыс орындарындағы шудың өлшеуі

Шудың өлшеуі I немесе II дәлдік класпен шумамермен ГОСТ сәйкес «Шумомеры. Общие технические требования и методы испытаний» өлшенеді. Керек кезінде басқа приборлар пайдаланады: осциллограф, магнитофон, деңгейі өздігінен жазатын аспап және б. (1 кесте).

Шудың сипаттама үшін кәзіргі құрастарда А, С, «сызықтық» сипаттамалар бар, олар төмен жиілікті құрамылардің әртүрлі азаюімен сипатталады. Өндіріс гигиеналық зерттеуде А және С сипаттамалары қолданады. Тұраксыз шудың орташа істегенде шумомерінде уақытша көрсеткіштер бар: ««медленно», «быстро», «импульс», «пик», бір-бірінен тұрақты уақытпен ерекшеледі.

1 кесте. Физикалық факторларды өлшеуге үшін әртүрлі аспаптардың негізгі сипаттамасы.

Құралдардың атаулары, құрылым	Қысқа техникалық сипаттамасы		Тағайындау
	өлшеу тізімі, өлшеу бірлігі	масса, кг
Шумомер малогабарит-ный (ВШМ-201)	25-130 дБ	0,5	Дыбыс деңгейі өлшеу
Шумовиброинтегратор логарифмирующий (ШВИЛ-01)	20-170дБ	1,5	Тұрақсыз шудың және локальды дірілдің эквивалентті деңгейі өлшеу
Измеритель шума и виб-рации (ВШВ-003-М2)	22-140дБ		Шу, инфрадыбыс, жалпы және локальды дірілді өлшеу
Шумомер-виброметр диагностический (ШВД-001)	30-140дБ	5,0	Шудың және дірілдің деңгейі өлшеу
Шумомер-виброметр интегрирующий (ШВИ)	30-140дБ	4,0	Шудың және дірілдің корректирілген және эквивалентті деңгейі өлшеу
Аппаратура фирмы «Брюль и Кьер»	7-150дБ		Шу, инфра-, ультрадыбыс, жалпы және локальды дірілді өлшеу

Шуды тұрақты жұмыс орындарында анықтайды, тұрақты нақталған жұмыс орны болмаса – жұмыс зонасында жұмысшылардың жиі болатын нүктелерде анықталады.

Микрофонды еденнен 1,5 м биіктікте немесе жұмыс отырып істелінсе жұмысшы басының деңгейінде немесе басқа жағдайда микрофон шу көзіне бағытталып және өлшеуші оператордан 0,5 м қашықтықта болу керек. Зерттеу жүргізу алдында құралды электрлік калибровкадан өткізеді.

Октава деңгейіндегі тұрақты шуды өлшегенде уақытша сипатты шумомер қосқышын «медленно» жағдайына, жиілікті болса – «фильтр». Дыбыс деңгейін децибелл А мен өлшегенде – «медленно» және «А» жағдайына қойылады.

Тұрақты шуды міндетті түрде әр нүктеде 3 реттен кем емес жүргізеді.

Тұрақсыз шуды (импульстіден басқа) өлшеу үшін қосқышты «медленно», жиілікті – «А» жағдайына, дыбыстың максимальді деңгейін анықтау үшін – сол «медленно» жағдайында, бірақ дыбыс деңгейін тілшенің максимальді ауытқуында алады.

Импульсті шуды өлшегенде эквивалентті деңгейі децибеллмен А өлшенген дыбысқа қосымша дыбыстың максимальді деңгейі анықталады: ол үшін уақытша сипатты қосқышты «импульс» жағдайына қойып, тілшенің максимальді ауытқуы кезінде көрсеткіштерді алады.

Үзіктілік шуға өлшеу ұзақтығы толық технологиялық цикл болу керек: уақыт бойынша тербелісті 10 минуттан 3 циклға бөлінген – 30 мин, импульстіге – жалпы саны 360 болғанда 30 мин.

Өлшеу нәтижелерін протокол (334у) түрінде өткізеді. Дыбыстың орташа деңгейі, тұрақты шудың дыбыс қысымының орташа октавалық деңгейі, дыбыстың эквивалентті деңгейілерін келесі әдістермен есептейді.

Орташа көрсеткіші өлшеу үшін пайдалатын формула: Lср = Lсумм - 10 Ig n

Есептеу өлшеу деңгейлері L₁, L₂, L₃ ... L_n , екі-екіден және жүйелілік істейді. Басында әртүрлі 2 деңгейден L₁, L₂ және 2 кестеден қосымша мөлшерінің L анықтайды, жоғары деңгейіне қосады, қортынды L_1,2, ⁼ L₁ + L. Деңгей L _1,2 есептеді тұра солай L₃ . Содан L_1,2,3 деңгейі алады. L_сумм көрсеткішті толық санға жинақталады.

Қортынды нәтижені 2 кестеден көмекпен анықтайды.