1990 Жылы н.Ф.Реймерс қауіпті экологиялық факторларды жіктеуді ұсынды. Қайсысы әсер ету дәрежесі бойынша экологиялық факторларға жатады?
Қауіпті
- тератогенді
Биогенді
Комплексті
Термиялық
?.
Табиғи экожүйелерден қажет өнімдерді уақыт өте өндіру үшін оның бірлігіне үлкен энергияны жоюды талап етеді.Осы көзқарас қандай заңмен сәйкес келеді?
- табиғи ресурстардың энергетикалық тиімділігінің төмендеу заңы
Оптимальдылық заңы
«баттерфляй эффектісі»
Ақпараттардың жетіспеушілік принципі
Түрлердің ұсақталу ережелері
?.
Г.И.Румянцева денсаулыққа әсер ететін қоршаған ортаның әртүрлі факторларын анықтаған.Өндірістік факторларға қайдай көрсеткіш жатады?
- шу
Жынысы
Темекі шегу
Жас
Отбасы жағдайы
?.
Дәрі-дәрмек өндіретін химиялық зауытта төтенше жағдай болды; нәтижесінде осы аймақта тұратын адамдарда химиялық улану белгілірі байқалды.Медико-экологиялық салдарлардың қандай типіне жатқызамыз?.
- тікелей
Шамалы
Алшақтатылған
Жедел
Созылмалы
?.
Су экожүйесінде аққұтандар, су балдырлары, аққайраңдар, плотва мекендейді. Су балдырларының саны көбейген, ал аққұтандар сана азайған жағдайда экожүйеде қандай өзгерістер болады?.
- Су балдырларымен қоректенетін плотва саны және аққайраң саны көбейеді, өйткені ол плотвамен қоректенеді және жауы азаяды (аққұтан)
- Су балдырларымен қоректенетін плотва саны азаяды, қорегі (плотва) азайғандықтан аққайраңдар саны да азаяды
- Су балдырларымен қоректенетін аққайраңдар саны көбейгендіктен плотва саны азаяды
Су балдырларымен қоректенетін плотва саны азаяды, аққұтандар су балдырларымен қоректенетіндіктен аққайраңдар саны көбейеді
Аққайраңдар су балдырларымен қоректенетіндікен плотва саны көбейеді
?.
Экожүйеде продуценттер, консументтер және редуценттер қоректік тізбек құрамына кіреді, консументтер тамақтану тізбегінің бірінші желісі болып табылады, олар фотосинтезге қабілетсіз, редуценттер коцументтер мен продуценттер жинақтаған энергияның босауына ықпал етеді, оттегі фотосинтездің жарық фазасында бөлінеді. Аталған түсініктердің қателігі неде?
Экожүйеде продуценттер, консументтер және редуценттер қоректік тізбек құрамына кіреді
- консументтер тамақтану тізбегінің бірінші желісі болып табылады
Косументтер фотосинтезге қабілетсіз;
Редуценттер коцументтер мен продуценттер жинақтаған энергияның босауына ықпал етеді.
- оттегі фотосинтездің жарық фазасында бөлінеді.
?.
Табиғатты түрлендіру бойынша акцияларды жүргізгенде мұндай түрлендірулердің барлық нәтижелері жайлы пікір таластыру үшін ақпараттар жеткіліксіз болады.Қандай қағида осы пікір таластыру туралы мазмұндайды?
- ақпараттардың жетіспеушілік принципі
Ішкі-динамикалық тепетеңдік туралы заң
Табиғатты «жұмсақ»басқару принципі
Табиғи ресурстардың энергетикалық тиімділігінің төмендеу заңы
«баттерфляй эффекті»
?.
Табиғатты «жұмсақ»басқару принципі табиғатты өздігімен реттелу механизмдерін қолдануды болжайды. Қандай қағида осы пікір таластыру туралы мазмұндайды?
- табиғатты «жұмсақ»басқару принципі
Ақпараттардың жетіспеушілік принципі
Оптимальдылық заңы
Биосфераның алмастырылмайтын заңы
Ішкі-динамикалық тепетеңдік туралы заң
?.
Экологияда «баттерфляй эффектісі» түсінігі бар.Осы заңның түсінігі неде?
- табиғи ресурстарды басқарғанда тізбектік реакциялар ережелері
Барлығы барлығымен байланысты
Табиғатпенқолдануды жұмсақ басқару
Ақпараттардың жетіспеушілік принципі
Биосфера біздің жалпы үй
?.
Топырақ ортасы үшін температураның аз ғана ауытқуы, тығыз орналасуы, қуыстарында бос судың және ауаның болуы, оттегінің аз мөлшері тән.
Топырақтың химиялық және физико химиялық қасиеті қандай
Механикалық тірек
- заттар мен микроорганизмдер сорбциясы
Биогеоценоз «жадысы»
Зат пен энергия аккумуляциясы мен трансформациясы
Санитарлық қызмет
?.
Атмосфералық ылғалдылығы төмен аймақтарда ауылшаруашылық дақылдарының өсімі төмен. Топырақты қоысмша ылғалдандыру мақсатында жасанды суландыру қолданылады, соның салдарынан грунт суларының деңгейі жоғарылады, топырақтың тұздануы туындады.
Топырақтың екінші реттік тұздану себебі қандай?
Жерді қарқынды қопсыту
Жеткіліксіз суару
Грунт сулары деңгейінің төмендеуі
Су булануының төмендеуі
- дұрыс емес артық суландыру
?.
Өзен-көлдерді жыртқыш балықтармен қатар су өсімдіктерімен қоректенетін балықтар, ұсақ жәндіктер, планктон, деатомеяларда мекендейді. Өзенде жыртқыш балықтар саны азайған жағдайда өзен экожүйесінде қандай өзгерістер туындайды?
- су өсімдіктерімен қоректенетін организмдер саны көбейеді
Өсімдіктер саны көбейеді
Сырқаттану көрсеткіштері азаяды
Өзенде оттегі мөлшері азаяды
Өзеннің ластануы күшейеді
?.
Қандай фактор экожүйеде қасқырлар санының реттелуін қамтамасыз етеді?.
Үнемі оң температура; паразиттік және ауру тудырғыш организмдер саны, түрішілік бәсекелестік және адамның қасқырларды жоюы
Қорек базасының (өсімдік тектес жануарлар саны) жайы, паразиттік және ауру тудырғыш организмдер саны, түраралық бәсекелестік және адамның қасқырларды өсіруі
- қорек базасының (өсімдік тектес жануарлар саны) жайы, паразиттік және Ауру тудырғыш организмдер саны, түрішілік бәсекелестік және адамның Қасқырларды қыруы
Шөпқоректі жануарлардың санының, паразит және ауру туғызатын ағзалар санының азаюы; түрішілік бақталастық және адамдардың қасқырлар санын көбейтуі
Қорек базасының (өсімдік тектес жануарлар саны) жайы, популяцияны вакцинациялау, түрішілік бәсекелестік және адамның қасқырларды қыруы
?.
Суретте көпжылдық өсімдіктің өмір сүру қисық сызығы берілген. Ағза тірі қалатын, бірақ тыныштық жағдайына көшетін өте қолайсыз фактор мәнін қандай аймақ көрсетеді?
- тыныштық аймағы
Пессимум аймағы
Оптимум аймағы
Өмір аймағы
Өмір сүру әрекеті аймағы
?.
Жарық сүйгіш шөп шырша астында өседі. Өзара қатынастың қандай түрі туралы айтылып тұр?
Нейтрализм
- аменсализм
Комменсализм
Мутуализм
Паразитизм
?.
Жіпшілер (жгутиконосцы) термиттің ішегінде өмір сүреді. Симбиоздың қандай түрі туралы айтылып тұр?
Нейтрализм
Аменсализм
- комменсализм
Мутуализм
Паразитизм
?.
Жоғары палеолит заманында әртүрлі географиялық аудандарда орта жағдайына бейімделу сипатына ие негізгі қандай нәсілдік-диагностикалық түр-тұрпат қалыптасты?
Қарым-қатынас тілі
Төзімділік
- шаштың түрі
Физиологиялық реакция
Тамақтану сипаты
?.
Жоғары палеолит заманында әртүрлі географиялық аудандарда орта жағдайына бейімделу сипатына ие негізгі қандай нәсілдік-диагностикалық түр-тұрпат қалыптасты?
Қарым-қатынас тілі
Төзімділік
- Еріннің Шырышты Қабықшасының Дамуы
Физиологиялық реакция
Тамақтану сипаты
?.
Әрбір аймақтың әртүрлі геоклиматтық жағдайына бейімделу барысында адамдарда ұқсас адаптивті белгілер қалыптасты.Арктикалық түр белгілерінің қалыптасуына неғұрлым не әсер етті?
Салқын климат
Ауада оттегінің мөлшерінің төмен болуы
- рационда көмірсулардың төмен болуы
Рационда жануар ақуыздарының басым болуы
Қанда холестерин мөлшерінің жоғары болуы
?.
Әрбір аймақтың әртүрлі геоклиматтық жағдайына бейімделу барысында адамдарда ұқсас адаптивті белгілер қалыптасты. Тропикалық адаптивті түрдің түзілуінде қандай экологиялық басым факторлар әсер етеді?
Төмен температура
- жоғары ылғалдылық
Салқын климат
Майларға бай жануар текті тағам
Ақуыздарға бай жануар текті тағам
?.
Өмір сүру барысында ағзалар тұрақты химиялық байланыс түзуге қабілетті неғұрлым қолайлы атомдарды пайдаланады. Биосфераның биохимиялық концепциясы неде?
Тірі табиғатты ұйымдастыру мен реттеу қағидаларын игеруде;
- химиялық энергияның есебінен тірі ағзалардағы күрделі айналымдарда;
Адамның табиғаттан өзінің тіршілігіне керек заттарды алуы;
Биосфераның биогеоценоздарға бөлінуі;
Биосфераның экожүйеге айналуы
?.
3,5 млрд. Жыл бұрын пайда болған хлорофиллоносты заттар тіршілікке қажетті органикалық заттарды синтездеу үшін күн радиациясын пайдалануға қабілетті бола бастады. Бұл үшін қандай элементтер пайдаланылды?
Көмірқышқыл газ, су, оттегі
Оттегі, сутегі, су
Минеральды элементтер, оттегі, сутегі
- көмірқышқыл газ, су, минеральды элементтер
Минеральды элементтер, су, сутегі
?.
Қарағанды металлургиялық зауытынан 1 км қашықтықта Теміртау қаласының тұрғын үйлері орналасқан. Тұрғындар саны 25 000 адам. 2009 ж. Бірде бір рет ауырмаған балалар саны – 750. Денсаулықтың тікелей көрсеткішін есептеу үшін қандай ақпарат жеткіліксіз?
Балалардың жалпы сырқаттанушылығы
- балалар саны
Сырқаттанушылық құрылымы
Қариялардың жалпы саны
Табиғи өсім саны
?.
Алматы қ. Шілде айында күн шуақ, ыстық және желсыз ауа райы болады. Атмосферада температураның инверсиялық таралуы байқалады. Ауа массаларының алмасуы күрт төмендейді және қала атмосферасының инверсиялық қабатында зиянды қоспалардың (газдар мен қатты бөлшектердің) жинақталуы жүреді. Көкшіл сұр тұман түзіліп, көз көру нашарлайды, адамдардың тамағының қышуы, көздің, мұрынның шырышты қабаттының тітіркенуі байқалады. Атмосфераның жер беті қабатында келесі заттардың жоғары концентрациясы анықталды: СО – 6,0мг/м3 (ШРЕК – 3,0; қауіптілік класы – 4), NO2 – 0,4 мг/м3 (ШРЕК – 0,04; қауіптілік класы – 2). Атмосфераға шығарылатын газ тәрізді зиянды заттарға не жатады?
Күйе
- көміртегі тотығы
Органикалық шаң
Органикалық емес шаң
Қорғасын
?.
Хиросима және Нагасакидағы ( 1945жылы ) жарылыс болғалы бірнеше жылдар өткеннен кейін әйелдерде түсіктер жиі болады.Медико-экологиялық жағдайдың салдары қандай типке тән?
Тікелей
Шамалы
- алшақтатылған
Жедел
Созылмалы
?.
Г.И.Румянцева денсаулыққа әсер ететін қоршаған ортаның әртүрлі факторларын анықтаған.Әлеуметтік факторларға қайдай көрсеткіш жатады?
- білім алу
Тұратын аудан
Шу
Темекі шегу
Жас
?.
Фотосинтез жылдамдығы жарық, көмір қышқыл газының концентрациясы, температура сияқты лимиттеуші (шектеуші) факторларға байланысты болады. Фотосинтез реакциясы үшін жарық неге лимиттеуші фактор болып табылады?
- фотосинтез реакциясы үшін қажетті жағдай, жеткіліксіз болғанда фотосинтез қарқындылығы төмендейді
Глюкоза синтезі үшін қажет, жеткіліксіз болғанда синтез төмендейді
Өсімдіктер өсуін қамтамасыз ететін энергия көзі болып табылады
Фотосинтез реакциясы белсенділігі температураға тәуелді ферменттер қатысуымен жүреді
Энергия пайдаланумен жүретін органикалық заттар синтезінің биохимиялық реакциялары үшін қажет
?.
Фотосинтез жылдамдығы жарық, көмір қышқыл газының концентрациясы, температура сияқты лимиттеуші (шектеуші) факторларға байланысты болады. Фотосинтез реакциясы үшін көмір қышқыл газы неге лимиттеуші фактор болып табылады?
Фотосинтез реакциясы үшін қажетті жағдай, жеткіліксіз болғанда фотосинтез қарқындылығы төмендейді
- глюкоза синтезі үшін қажет, жеткіліксіз болғанда синтез төмендейді
Өсімдіктер өсуін қамтамасыз ететін энергия көзі болып табылады
Фотосинтез реакциясы белсенділігі температураға тәуелді ферменттер қатысуымен жүреді
Энергия пайдаланумен жүретін органикалық заттар синтезінің биохимиялық реакциялары үшін қажет
?.
Тропикалық ормандардағы шөптесін өсімдіктер тіршілігін экологиялық факторлардың қайсысы лимиттейді?
Атмосфералық ауа құрамы
- Күн сәулесі
Атмосфералық жауын-шашын
Жел
Тірі организмдер қауымдастығының түрлік құрамы
?.
Тропикалық ормандар түрлілігі басқа аймақтағы ормандарға қарағанда бай. Неге?
Тропикалық ормандарда түрішілік бақталастық болмайды
Тропикалық ормандарда қатал түрішілік бақталастық болмайды
- тропикалық ормандарда антропогенді әсерге әзірге аз денгейге ұшыраған.
Тропикалық ормандарда абиотикалық факторлардың қолайлы бірлестігі ба йқалады
Тропикалық ормандарда жыртқыштар болмайды
?.
Ағзаның қоршаған ортаның қолайсыз жағдайына бейімделуінің үш негізгі әдісі бар: бағыну, қарсыласу және бұл жағдайлардан қашу. Берілген мысалдардың қайсысы қолайсыз факторлардан қашуды көрсетеді?
- күзде жыл құстарының солтүстіктен онтүстік аудандарға қыстауға ұшуы
Аюлардың қысқы ұйқысы
Минус 40гр.С температурада поляр үкілерінің белсенді өмірі
Төменгі температурада бактериялардың спора жағдайына өтуі
80 гр.С шөл дала ыстығына кактустардың өмір сүруі
?.
Ағзаның қоршаған ортаның қолайсыз жағдайына бейімделуінің үш негізгі әдісі бар: бағыну, қарсыласу және бұл жағдайлардан қашу. Берілген мысалдардың қайсысы қолайсыз факторларға бағынуды көрсетеді?
Күзде жыл құстарының солтүстіктен онтүстік аудандарға қыстауға ұшуы
- аюлардың қысқы ұйқысы
Минус 40гр.С температурада поляр үкілерінің белсенді өмірі
Төменгі температурада бактериялардың спора жағдайына өтуі
80 гр.С шөл дала ыстығына кактустардың өмір сүруі
?.
Жерорта теңізінде өсетін инжирдіғң тозаңдануы насекомның бір ақ түрі Blastophaga presents-ке байланысты. Бұл факторды экологиялық фактор ретінде қалай белгілеуге болады?
- лимиттеуші
Климаттық
Топырақтық
Географиялық
Атмосфералық
?.
Болашақта халық санына байланысты мәселелері туралы бірнеше концепциялар бар.Ғарышқа орналастыру мен ғарышта шаруашылықты дамыту арқылы мәселені шешуді қандай концепция ұсынады?
Демографиялық фатализм
Демографиялық биологизм
- демографиялық утопизм
Демографиялық максимализм
Демографиялық детерминизм
?.
Әрбір аймақтың әртүрлі геоклиматтық жағдайына бейімделу барысында адамдарда ұқсас адаптивті белгілер қалыптасты. Тропикалық адаптивті түрлер үшін қандай морфологиялық белгілер тән?
- тер бездерінің жоғары болуына байланысты неғұрлым жоғары тер бөліну
Қанда эритроциттердің жоғары болуы
Сүйек кемігі салмағының жоғры болуы
Кеуде клеткасының цилиндрлі түрі
Дененің барынша тығыздығы
?.
Әрбір аймақтың әртүрлі геоклиматтық жағдайына бейімделу барысында адамдарда ұқсас адаптивті белгілер қалыптасты. Тропикалық адаптивті түрлер үшін қандай морфологиялық белгілер тән?
Сүйек кемігі салмағының өсуі
- аяқ-қолдың ұзаруы есебінен дененің салмағының салыстырмалы азаюы
Дененің барынша тығыздығы
Қанда эритроциттердің төмен болуы
Кеуде клеткасының цилиндрлі түрі
?.
Ұзақ уақыт бойы қоршаған ортаның басым экологиялық факторлары болып табылды: жоғары температура мен ылғалдылық, рационда көмірсулардың басым болуы мен жануар ақуызының жетіспеушілігі, әртүрлі эпидемиялық аурулармен жоғары сырқаттану. Берілген жағдайда бейімделудің қандай түрлері байқалуы мүмкін?
Арктикалық
Жоғары таулық
- тропикалық
Оңтүстік
Аралас
?.
Адамдар тобы мекен ету ортасын өзгертіп, биік таулы жерге көшті. Алғашқы уақытта олардың бастары ауырды, шаршау мен назарларының жойылуы байқалды. Кішкене ауырлық түскеннен тамыр соғысы жиілейтін болды. Белгілі бір уақыт өткеннен кейін олардың жағдайы жақсарып, мүшелердің жұмысының көрсеткіштері қалыпты денгейге оралды. Берілген жағдайда бейімделудің қандай түрі байқалады?
- жеке
Топты
Ұжымды
Аймақтық
- экологиялық
?.
«Малинка» балалар үйінде 120 бала бар. В декабре 2010 ж. Желтоқсан айында жоспарлы түрде медициналық тексеріс жүргізілді, зерттеулер нәтижесінде осы күнтізбе жылында 12 бала ешқандай сырқат түрімен ауырмағандығы анықталды. Бала ағзасы қоршаған ортаның қандай факторына тәуелсіз өсіп дами алады?
- гомеостаз
Атмосфералық ауаның жағдайы
Ауыз судың құрамы
Әлеуметтік жағдайы
Тамақтану
?.
Жер шарындағы кейбір тірі ағзалар өзінің тіршілігі үшін күн сәулесін керек етпейді, бірақ жер биосферасы міндетті түрде күн сәулесі түскен жағдайда ғана тіршілік ете алады.Осы феноменді қандай заң айқындайды?
«барлығы немесе ештеңе» (Х. Боулич)
«барлығы бір-бірімен байланысты» (Б. Коммонер)
- «барлығы бір жаққа кету керек» (Б. Коммонер)
Толеранттылық (В. Шелфорд)
Шектеуші фактор (Ю. Либих)
?.
Кейбір заңдылықтарды ескерсе де табиғатқа адамның кезкелген техногендік әсер етуі, қоршаған ортаға әлбетте кері әсер етеді.Экологияның қандай заңы осы мәліметті түсіндіреді?
«барлығы немесе ештеңе» (Х. Боулич)
«барлығы бір-бірімен байланысты» (Б. Коммонер)
«барлығы бір жаққа кету керек» (Б. Коммонер)
Толеранттылық (В. Шелфорд)
- шектеуші фактор (Ю. Либих)
?.
Атмосферада көмір қышқыл газының жинақталуы жылдан жылға өсуде. Бұл планетада қандай жаһандық өзгеріске әкеледі және қандай механизм арқылы? Тізбекті реакия қандай?
- парник эффектісі түзіледі, орташа жылдық температура жоғарылайды,
Мұздықтар ериді
Озон тесіктері пайда болады, орташа жылдық температура жоғарылайды, мұздықтар ериді
Фотохимиялық тұман және температуралық инверсия түзіледі, мұздывқтар ериді
Көмір қышқылы пайда болады, озон тесіктері түзіледі, қысқа толқынды УК-сәулелердің ену дәрежесі өседі
Парник қабаты түзіледі, озон тесіктері пайда болады, қышқыл жауындар жауады
?.
«А»қаласында мектеп жасындағы балаларда созылмалы бронхит, астма ауруларының күрт өсуі байқалды. Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау Министрлігінің атмосфералық ауаны қорғау саласындағы негізгі қызметі қандай?
Атмосферадағы зиянды заттар мөлшерінің экологиялық нормативтерін бекіту
- атмосфералық ауада ластанулар мөлшерінің гигиеналық нормативтерін
Бекіту
Атмосфералық ауада ластанулардың ШРЕШ бекіту
Ауаны ластаушы көздерді экологиялық бағалау
Адамдар тұратын жерден тыс ауа жағдайын бақылау
?.
Адам ағзасына мышьяктың әсері тері ауруларын ісігіне әкеледі. Мышьякпен. Ластану көзі қандай?
- уланған дән
Тұрғын орта
Үй жануарлары
Жабайы жануарлар
Тау жыныстары
?.
Адам ағзасына мышьяктың әсері тері ауруларын ісігіне әкеледі. Мышьякпен. Ластану көзін анықтаңыз?
- топырақтың ластануы
Тұрғын орта
Үй жануарлары
Жабайы жануарлар
Тау жыныстары
?.
Топырақ горизонттарының және топырақ сапасының патологиялық күйіне жатпайтын көрсеткіш қандай?
Топырақ эрозиясы
Су эрозиясы эрозия;
Ауалық эрозия
Құрылымсыз және қайта тығыздалған горизонттардың пайда болуы
- топырақтың екніші реттік қышқылдануы
?.
Тұрғын үй аймағынан алынған топырақ сынамасында анықталды: сынап концентрациясы ШРЕК –дан 1,5 есе, кобальт – 2 есе, мыс – 2 есе, никель – 2 есе артық. Интегралдық көрсеткіш бойынша топырақтың химиялық ластану деңгейі қалай бағаланады?
- 12 (рұқсат етілген)
66 (қауіпті)
25 (орташа қауіпті)
10 (орташа қауіпті)
60 (қауіпті)
?.
Египет тырнасы Африка бегемоты жеуге жарамды тамырларды іздеп қазып қопсытқан топырақтан құрттар мен насекомдарды теріп жеп, онымен қатар жүреді. Өзара қатынастың қандай түрі туралы айтылып тұр?
Нейтрализм
Аменсализм
- комменсализм
Мутуализм
Паразитизм
?.
Лишайлар денесі балдырлар мен саңырауқұлақтардан тұратын симбиоздық ағзалар. Саңырауқұлақ жіпшелері балдырларды сумен және минералды заттармен қамтамасыз етеді, ал балдырлардың жасушалары фотосинтезді іске асырады, сондықтан саңырақұлақтарды органикалық заттармен қамтамасыз етеді. Берілген мысалды түраралық өзара қатынастың қандай түріне жатқызуға болады?
Нейтрализм
Аменсализм
Комменсализм
- мутуализм
Паразитизм
?.
Барлық ағзалар тамақтану әдісі бойынша әртүрлі топтарға бөлінеді: автотрофтар мен гетеротрофтар. Санмен берілген ағза түрлерінің әріппен берілген оған тән тамақтанумен қалай сәйкес келеді?
1. Фотоавтотрофтар.
2. Хемоавтотрофтар.
3. Гетеротрофтар.
А. Басқа ағзалармен түзілетін органикалық заттарды қолданады.
В. Органикалық емес заттардың тотығу энергиясын қолданады
С. Энергия көзі ретінде күн жарығын қолданады /
1А, 2В, 3С
- 1С, 2В, 3А
1В, 2А, 3С
1С, 2А, 3В
1А, 2С, 3В
?.
Топырақта пестицид–гордонның шектеліп-рұқсат етілген концентрациясын (ШРЕК) анықтау кезінде экперимент түрінде шектік және табалдырық асты концентрациялары анықталды: зияндылықтың жалпы сантарлық көрсеткіш бойынша –5,0 мг/кг, миграциялық-ауалық – 10,0мг/кг, миграциялық-сулық – 20,0мг/кг, органолептикалық – 1,5мг/кг, транслокациялық – 2,0мг/кг, санитарлық-токсикологиялық – 2,8мг/кг. Гордонның ШРЕК-ы нешеге тең?
- 1,5 мг/кг
2,0 мг/кг
2,8 мг/кг
10,0 мг/кг
20,0 мг/кг
?.
Топырақта пестицид–гептахлордың шектеліп-рұқсат етілген концентрациясын (ШРЕК) анықтау кезінде экперимент түрінде шектік және табалдырық асты концентрациялары анықталды: зияндылықтың жалпы сантарлық көрсеткіш бойынша –1,5мг/кг, миграциялық-ауалық – 0,1мг/кг, миграциялық-сулық – 0,5мг/кг, органолептикалық – 0,05мг/кг, транслокациялық – 0,06мг/кг, санитарлық-токсикологиялық – 0,01мг/кг. Гептахлордың ШРЕК нешеге тең?
1,5 мг/кг
0,5 мг/кг
0,1 мг/кг
0,05 мг/кг
- 0,01 мг/кг
?.
Суда мыстың шектеліп-рұқсат етілген концентрациясын (ШРЕК) анықтау кезінде суда шектік және табалдырық асты концентрациялары анықталды: органолептикалық көрсеткіш бойынша – 1,0 мг/л, жалпы санитарлық –2,5мг/л, санитарлық-токсикологиялық – 1,8 мг/кг. Судағы мыстың ШРЕК нешеге тең?
- 1,00 мг/л
1,8 мг/л
2,5 мг/л
3,5 мг/л
3,8 мг/л
?.
Суда сынаптың шектеліп-рұқсат етілген концентрациясын (ШРЕК) анықтау кезінде суда шектік және табалдырық асты концентрациялары анықталды: органолептикалық көрсеткіш бойынша – 0,3015 мг/л, жалпы сантарлық – 0,001мг/л, санитарлық-токсикологиялық – 0,0005 мг/кг. Судағы сынаптың ШРЕК нешеге тең?
0,3015 мг/л
0,1507 мг/л
0,3001 мг/л
0,0010 мг/л
- 0,0005 мг/л
?.
Қарағанды қ. №98 мектебінде 1200 бала оқиды. 2010ж. Қаңтарында жоспарлы медициналық байқау нәтижесінде анықталды: тексеру алдындағы күнтізбелік жылда бірде бір рет ауырмаған бала саны – 600. Мектептегі денсаулық индексі қандай?
10
20
- 50
60
100
?.
Ақтау поселкесінде 4000 адам тұрады, 2010 жылы 40 тұмау тіркелген. Поселкедегі тұмау ауруының 1000 адамға шаққандағы көрсеткіші қандай?
0,1
1,0
- 10
100
160
?.
«Жұлдыз» бала бақшасына баратын баланың барлық саны 450. 2010 ж. Қараша айында жүргізілген кезекті медициналық тексеріс кезінде осы жыл бойына бір де бір рет ауырмаған балалар саны 45. «Денсаулық индексін» анықтауға қандай мәлімет қажет?
Медициналық тексеріс нәтижелері бойынша зерттелген ұжымдағы дені сау балалардың меншікті салмағы
Зерттеу кезеңіне сай зерттелген ұжымдағы дені сау балалардың меншікті салмағы
Осы жылы зерттелген ұжымда медициналық көмекке қаралмаған дені сау балалардың меншікті салмағы
- медициналық тексеріс жүргізілген кезде және сол жылы зерттелген ұжым
Арасында бірде бір рет ауырмаған балалардың меншікті салмағы
Анкета жүргізу арқылы зерттелетін ұжым арасында анықталған дені сау балалардың меншікті салмағы
?.
Табиғаттағы босаған экологиялық қуыстарды соларға ұқсас басқа бір түрлер тез арада жайлап алдады.Осы ережені дәлелдейтін мысал келтіріңіз?
Бір түр кетіп орнына басқа бір жаңа түрдің пайда болуы
Жаңа түрдің пайда болуынан бір түрлердің жойылуы
- бар ауруларды тиімді емдеу арқасында жаңа бір инфекциялық аурулардың
Пайда болуы
Кейбір түрлердің популяциясының санының өсуі олардың бәсекеге қабілеттіліктері жоғары болуынан
Кейбір түрлердің популяциясының санының азаюы олардың бәсекеге қабілеттіліктері төмен болуынан
?.
Оңтүстік Қазахстанда көптеген жылдар бойы Арал теңізіне құылатын Сырдария өзенінің бойында шаруашылық іс әрекеттер белсенді жүріп жатқан.Бірақ ХХ ғасырдың екінші жартысында, бірнеше жылдың ішінде Арал теңізінің екіден үш бөлігі азайып, экологиялық катастрофаға әкелді.Осы экожүйені пайдалану кезінде экологияның қандай жүйесінің принципі бұзылды?
Экологиялық экожүйелерді пайдалануға болмайды
Бірнеше жыл бойы бір экожүйені пайдалануға болмайды
- Экологиялық жүйелердің өзін ұстау қасиеттерінің қабілеттілігін бұзуға
Болмайды
Экологиялық экожүйелерді біртіндеп пайдалану қажет
Шығарыстағы табиғи ресурстарды толықтырып отыру керек
?.
Алматы қ. Шілде айында күн шуақ, ыстық және желсыз ауа райы болады. Атмосферада температураның инверсиялық таралуы байқалады. Ауа массаларының алмасуы күрт төмендейді және қала атмосферасының инверсиялық қабатында зиянды қоспалардың (газдар мен қатты бөлшектердің) жинақталуы жүреді. Көкшіл сұр тұман түзіліп, көз көру нашарлайды, адамдардың тамағының қышуы, көздің, мұрынның шырышты қабаттының тітіркенуі байқалады. Атмосфераның жер беті қабатында келесі заттардың жоғары концентрациясы анықталды: СО – 6,0мг/м3 (ШРЕК – 3,0; қауіптілік класы – 4), NO2 – 0,4 мг/м3 (ШРЕК – 0,04; қауіптілік класы – 2). Атомсфералық ластанудың қауіптілік деңгейі бойынша үшінші класс қауіптілігі қалай сипатталады?
Аса қауіпті
Жоғары қауіпті
- орташа қауіпті
Аз қауіпті
Зиянсыз
?.
Алматы қ. Шілде айында күн шуақ, ыстық және желсыз ауа райы болады. Атмосферада температураның инверсиялық таралуы байқалады. Ауа массаларының алмасуы күрт төмендейді және қала атмосферасының инверсиялық қабатында зиянды қоспалардың (газдар мен қатты бөлшектердің) жинақталуы жүреді. Көкшіл сұр тұман түзіліп, көз көру нашарлайды, адамдардың тамағының қышуы, көздің, мұрынның шырышты қабаттының тітіркенуі байқалады. Атмосфераның жер беті қабатында келесі заттардың жоғары концентрациясы анықталды: СО – 6,0мг/м3 (ШРЕК – 3,0; қауіптілік класы – 4), NO2 – 0,4 мг/м3 (ШРЕК – 0,04; қауіптілік класы – 2). Атмосфераға азот оксиді қандай жағдайда түседі?
Көміртек тектес заттар жанғанда
Күкірт кендері жанеуғанда және өңдегенде
- азотты тыңайтқыштарды өндіруде
Бояулар, эмальдар өндіруде
Жасанды талшықтар дайындауда
?.
.Зауыт территориясынан алынған топырақ сынамасында никель концентрациясы – 8 мг/кг (ШРЕК – 4), кобальт – 10 мг/кг (ШРЕК – 5), мышьяк – 8 мг/кг (ШРЕК – 2). Интегралдық көрсеткіш бойынша топырақтың химиялық ластану деңгейі қалай бағаланады?
- 8 (рұқсат етілген)
66 (қауіпті)
20 (орташа қауіпті)
10 (орташа қауіпті)
60 (қауіпті)
?.
Тұрғындар аймағынан алынған топырақ сынамасында анықталды: қорғасын концентрациясы ШРЕК –дан 1,5 есе, мырыш – 2 есе, мыс – 3 есе, никель – 1,5 есе артық. Интегралдық көрсеткіш бойынша топырақтың химиялық ластану деңгейі қалай бағаланады?
- 8 (рұқсат етілген)
66 (қауіпті)
20 (орташа қауіпті)
10 (орташа қауіпті)
60 (қауіпті)
?.
Орманда масалар мен ұсақ жәндіктерді жою мақсатында ағаштарды улы химикаттармен өңдеу жүргізілген. Бұл шарадан кейін орман биогеоценозында қандай өзгерістер жүреді?
Қан сорғыш жәндіктер саны азайды
Жәндіктерді жою жәндіктермен қоректенетін құсатар санының өсуін туындатты
- Қан сорғыш жәндіктермен қоса өсімдіктерді тозаңдатушы жәндіктер саны
Азайды, соның салдарынан өсімдіктер саны азайды және жәндіктерді жою
Құстар санының азаюын туындатты
Қан сорғыш жәндіктер саны азайды, ал өсімдіктерді тозаңдатушы жәндіктер саны көбейді
Қан сорғыш жәндіктер саны азайған жоқ, өсімдіктерді тозаңдатушы жәндіктер саны көбейді, жәндіктерді жою жәндіктермен қоректенетін құстар санының азаюын туындатты
?.
В.И. Вернадский бойынша тірі заттар – тіршілік етуші тірі организмдер жиынтығы, олардың саны салмағы мен химиялық құрамымен анықталған; тірі заттар бүкіл атмосфераны, гидросфераның және литосфераның бөлігіне енеді; тірі заттар биосферада газдық және концентрациялық қызмет етеді; эволюция барысында тірі заттар қыметі өзгеріске ұшырамаған; тірі заттар биоценозға ұйымдасқан – экожүйенің тірі компонеттері. Берілген анықтамаларда қандай қателік барын табыңыз?
В.И. Вернадский бойынша тірі заттар – тіршілік етуші тірі организмдер жиынтығы, олардың саны салмағы мен химиялық құрамымен анықталған
- тірі заттар бүкіл атмосфераны, гидросфераның және литосфераның бөлігіне
Енеді
Тірі заттар биосферада газдық және концентрациялық қызмет етеді
Эволюция барысында тірі заттар қыметі өзгеріске ұшырамаған
Тірі заттар биоценозға ұйымдасқан – экожүйенің тірі компонеттері
?.
В.И. Вернадский бойынша тірі заттар – тіршілік етуші тірі организмдер жиынтығы, олардың саны салмағы мен химиялық құрамымен анықталған; тірі заттар бүкіл атмосфераны, гидросфераның және литосфераның бөлігіне енеді; тірі заттар биосферада газдық және концентрациялық қызмет етеді; тірі заттардың молекулярлық азот, элементтердің валенттілігінің ауысумен жүретін тотығу және тоықсыздану сияқты қызметтерін өсімдіктер ғана атқара алады; тірі заттар биоценозға ұйымдасқан – экожүйенің тірі компонеттері. Берілген анықтамаларда қандай қателік бар?
В.И. Вернадский бойынша тірі заттар – тіршілік етуші тірі организмдер жиынтығы, олардың саны салмағы мен химиялық құрамымен анықталған
Тірі заттар бүкіл атмосфераны, гидросфераның және литосфераның бөлігіне енеді
Тірі заттар биосферада газдық және концентрациялық қызмет етеді
- тірі заттардың молекулярлық азот, элементтердің валенттілігінің ауысумен
Жүретін тотығу және тоықсыздану сияқты қызметтерін өсімдіктер ғана
Атқара алады
Тірі заттар биоценозға ұйымдасқан – экожүйенің тірі компонеттері
?.
Күйіс қайырушы сүтқоректілердің асқазаны мен ішегінде ашу процесін туғызатын бактериялар өмір сүреді. Берілген мысалды түраралық өзара қатынастың қандай түріне жатқызуға болады?
Паразитизм
Пәтершілік
Жыртқыщтық
- симбиоз
Бақталастық
?.
Ер адамдарды антропометриялық және функциональды зерттегенде келесі морфо-функциональды белгілер нықталды: дененің ұзаруы, салмақтың салыстырмалы азаюна байланысты сүйектің ұзаруы, негізгі алмасу көрсеткіштері мен қанда холестерин мөлшерінің төмен болуы. Бұл адам қандай адаптивті түрге жатады?
Арктикалық
- тропикалық
Субтропикалық
Жоғары таулық
Қалыпты климат
?.
Бізді қоршаған биосфераның тірі ағзалары құрылымы мен денгейі әртүрлі биологиялық жүйелер жиынтығы болып табылады. Санмен берілген тіршілік денгейіне әріппен берілген процестер қалай сәйкес келеді?.
1.Биосфералық.
2. Популяциялық-түрлік.
3. Молекулярлық.
А. Бұл денгейге ұрпақтағы тұрақты құрылым тән.
В. Бұл денгейде элементерлы эволюциялық өзгерістер өтеді.
С. Бұл денгейде заттар мен энергиялардың барлық жаһандық айналымы іске асырылады.
1А, 2В, 3С
- 1С, 2В, 3А
1В, 2А, 3С
1С, 2А, 3В
1В, 2С, 3А
?.
Ақтау поселкесінің 3000 тұрғыны бар, 2010 ж. Тұмау бойынша 30 жағдай тіркелді. Поселкадағы тұмау сырқаты бойынша сырқаттанушылық көрсеткіші қандай (1000 тұрғынға шаққанда)?
0,1
1,0
- 10
100
160
?.
Топырақта пестицид–гептахлордың шектеліп-рұқсат етілген концентрациясын (ШРЕК) анықтау кезінде экперимент түрінде шектік және табалдырық асты концентрациялары анықталды: зияндылықтың жалпы сантарлық көрсеткіш бойынша –1,5мг/кг, миграциялық-ауалық – 0,1мг/кг, миграциялық-сулық – 0,5мг/кг, органолептикалық – 0,05мг/кг, транслокациялық – 0,06мг/кг, санитарлық-токсикологиялық – 0,01мг/кг. Гептахлордың зияндылығының лимиттік көрсеткіші қандай?
Жалпы санитарлық
Миграциялық
Транслокациялық
Органолептикалық
- Санитарлық-токсикологиялық
?..
Топырақта пестицид–дилордың шектеліп-рұқсат етілген концентрациясын (ШРЕК) анықтау кезінде экперимент түрінде шектік және табалдырық асты концентрациялары анықталды: зияндылықтың жалпы сантарлық көрсеткіш бойынша –10,0мг/кг, миграциялық-ауалық – 50,0мг/кг, миграциялық-сулық –10,0мг/кг, органолептикалық – 0,5мг/кг, транслокациялық – 1,5мг/кг, санитарлық-токсикологиялық – 2,0мг/кг. Дилордың зияндылығының лимиттік көрсеткіші қандай?
Жалпы санитарлық
Миграциялық
Транслокациялық
- Органолептикалық
Санитарлық-токсикологиялық
?.
Суда мырыштың шектеліп-рұқсат етілген концентрациясын (ШРЕК) анықтау кезінде суда шектік және табалдырық асты концентрациялары анықталды: органолептикалық көрсеткіш бойынша – 1,8 мг/л, жалпы сантарлық – 1,0 мг/л, санитарлық-токсикологиялық – 1,4 мг/кг. Судағы мырыштың ШРЕК нешеге тең?
- 1,0 мг/л
1,4 мг/л
1,8 мг/л
2,4 мг/л
4,8 мг/л
?.
Нұра өзенінің суында нитриттер мөлшері 0,5 ШРЕК, қорғасын – 0,3 ШРЕК, кадмий – 0,4 ШРЕК құрайды. Барлық заттар 2-ші қауіптілік класына жатады және зияндылықтың санитарлық-токсикологиялық көрсеткіштері болып табылады. Аталған заттардың осы концентрацияларда су құрамында болуы рұқсат етіледі ме?
Барлық заттар бойынша рұқсат етіледі
Нитриттердің мөлшері бойынша рұқсат етілмейді
Қорғасынның мөлшері бойынша рұқсат етілмейді
Кадмийдің мөлшері бойынша рұқсат етілмейді
- Заттардың қосынды мөлшері бойынша рұқсат етілмейді
?.
Ауадағы шаңның, күкіртті ангидрид пен азот қос тотығының нақты концентрациясының ШРЕК 3-қауіптілік класына келтірілген қатынастарының квадраттық қосындысы 36-ға тең. Атмосфералық ауаның ластану деңгейі қандай? (0-14 – әлсіз деңгейі, 14-50 – шамалы деңгейі, 50-ден жоғары – күшті ластану деңгейі).
- Әлсіз ластану деңгейі
Шамалы ластану деңгейі
Күшті ластану деңгейі
Өте күшті ластану деңгейі
Ластану жоқ
?.
Ауадағы шаңның, күкіртті ангидрид пен азот қос тотығының нақты концентрациясының ШРЕК 3-қауіптілік класына келтірілген қатынастарының квадраттық қосындысы 16-ға тең. Атмосфералық ауаның ластану деңгейі қандай? (0-14 – әлсіз деңгейі, 14-50 – шамалы деңгейі, 50-ден жоғары – күшті ластану деңгейі).
- Әлсіз ластану деңгейі
Шамалы ластану деңгейі
Күшті ластану деңгейі
Өте күшті ластану деңгейі
Ластану жоқ
?