63. Т.Жароков поэзиясындағы эпикалық баян. Акма

Тарлан ақын Тайыр Жароков 1908 жылдың 26 қыркүйегінде Орал облысының Орда ауданында дүниеге келді. Ақынның алғашқы «Аэроплан» өлеңі өз ауылындағы сауат ашу мектебін 1927 жылы бітіген жылы жазылды.Аталмыш мектеп орыс-қазақ балаларының сауатын ашатын бастауыш оқу орыны болатын.Зерек Тайыр бұл жерде өзінің білім-ілімге деген алғырлығын танытып,шәкірттердің арасында өзгеше дарынымен ерекшеленді.Ауыл үстінен арқырай ұшып өткен аэропланға» жыр арнаған Тайырдың шығармашылық жолы осылайша буырқанған тау бұлағының бастауындай қуатпен арна салды.Өзге де жырлары туды... Тайырдың әдебиетіміздің классигі Мұхтар Әуезов қайтыс болғанда ет жүрегі езіліп,шын қайғырып жазған жыры көпке дейін халық есінде жүрді.Оның осы бір өлеңінде айырықша адалдығы,пендешіліктен таза парқы,жас сәбидің жүрегіндей кіршіксіз жады айқын көрінді

Тайыр Жароковтың өмір жолы үнемі оқу-тоқудан,білімі мен өмірлік мұраттарын шыңдаудан тұратынын байқау қиын емес.Әлгінде айтқанымыздай,Орынбордағы халық ағатру институтынан соң,Қазақтың Абай атындағы педагогикалық институтын бітіріп,одан іле 1931-35 жылдарда Ленинградтағы тарих,философия және әдебиет институтының аспирантурасында әлемдік танымға қанған Тайыр сол жылдардағы қазақ ақындарының арасындағы шоқтығы биіктердің сапында болды.  Тарлан ақын Тайыр Жароковтың қазақ әдебиетінің классикалық үлгіде қалыптасуына қосқан өзіндік үлесінің Һәм ықпалының мол болғандығын оның Қазақстан Жазушылары Одағының хатшысы,Қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет баспасының редакторы, «Қазақ әдебиеті» газеті бас редакторының орынбасары болған жылдарындағы сүбелі еңбектері куә.Ақынның осы дәуірдегі және одан кейінгі жылдардағы «Нефтьстан», «Мотор жыры», «Күн тіл қатты» , «Мұз тұтқыны», «Тасқын», «Отан дауысы», «Нарын» секілді кесек туындылары қазақтың кәсіби тұрғыдан кемелдене бастаған әдебиетінің ірге тасын қалады десек,ақиқаттан алыс кетпеспіз.Ақынның әйгілі «Мұз тұтқыны» қаһарман челюскиншілердің ерлік рухтарын,оларды құтқаруға барған жандардың жанкешті қадамдарын жырлап,адамдық асқақ сезімдерді сыр етсе,өмірді көтеріңкі леппен,романтикалық қуатпен жырлаған « «Мотор үні» , «Миллион толқын» , «Күн тіл қатты» поэмалары оқырманын жасампаз еңбекке,рух беріктігі мен отаншылдыққа шақырды.Ол өзінің «Тасқын» поэмасында Қайсар мен Жамал сынды кейіпкерлерінің іс-әрекеттері арқылы туған өлкенің игілігіне қажымай еңбек жасап, халықтың асыл мұраттарын ту етудің өнегесін жырына қосты. Ақын поэзиясының өрлеу кезеңі ретінде өткен ғасырдың алпысыншы жылдарын атасақ ләзім.Бұл мерзім жалғыз Тайыр Жароков шығармашылығында ғана емес,жалпы кеңестік,оның ішінде қазақ совет әдебиетінің осы жылдарындағы ренесанстық мезгіл болатын. Ақынның аталған дәуірдегі әдеби сыннан жақсы бағасын алған «Соғыстан соң», «Жеткіншек» , «Жапанды орман жаңғыртты» , «Қырда туған құрыш» , «Тау жырлайды» , « Теңіз баласы» секілді поэтикалық кітаптары Тайырдың кемелденген қаламгерлікке аяқ басқанын,қаламының шеберлікке нық ауысқанын аңғартты.Өмірінің соңғы жылында жазған «Тасқынға-тосқын» поэмасымен Тайыр Жароков инженер-геолог кейіпкері Арманның тіршіліктің ұстаным-әрекеттері арқылы қазақ азаматының мұқалмас рухын,терең білімдарлығын жырлады. Оның бейнесі негізінде қазақ ұлтының кемелдене бастаған болмысы мен қандай да қиындыққа төтеп берер қайратын,жасампаздыққа бейім жанын оқырманына өнеге етіп ұсына алды.