3,4. Шламдың астындағы тоттану

Шламдың астындағы тоттану темір-оксидті шламдардың экрандық құбырларда және жылу көздері құрылғыларында жиынтықталуы байқалады. Құрылғы жұмыс істеу бары- сында шламның жылу өткізгіштігінің төмендігіне қарай және үзіліс уақыты үрдісінде жылу және салмақ ауысымы нашарлап, ал оксидті қорғаныш қабаты зақымданады. Тот- тану нүктелерінде ойықтар пайда болып, металл өздігінен тоттанады. Металл көміртексізденіп, озіндік механикалық құрылымын жоғалтып және омырьшғыш келеді.

Жылу көздерінің ішкі тоттанудан завдмдануьГад^ язваның туындануына, тесіктердің ұлғаюына әкеледі. лар қүбырдың жаппай периметрімен жайылады. Олар _Кеь тізбектеліп, қанаттарды жалғастырады. Тізбектелген язва. лар әдетте құбыр жасалған прокатты кеспеге параллель бо- лады. Тоттана зақымданудьщ күшті бөлігі су ағымыныц гидроүдерістің өзгерісіне немесе металл құрылымыньщ макроөзгерісіне байланысты емес, мысалға дэнекерлік бітістерге және құбырлардың тура аумақтарында туындайда. Оттегінің қылаң беруімен болатын жылу көздерінің жұмысы және көмірқышқылының жоғарғы құрамы құбыр металында тұрақтты тоттануды қылаң берген және оттегінщ «жұмыс» істеу кезінде ғана емес, «қылаң» беруден соң да туындатуымен қиындайды. Тоттана зақымдану язваларын- да өскіндер шығьга, одан қышқыл реакцияға ие болып, тіпті жылу көздері суындағы сілтілік орта, техникалық қалыптау талаптарьгаа сэйкеседі.

Болаттың жылу көздеріндегі ыстық судағы қышқылды тоттану үрдісі язваға апарады. Кұбырлар ішкі жағынан да шламдық тотануға ұрынады (1.5 сурет). - г

Шламдың астындағы язвалық тоттану металдың банла- нысымен, оның бетінде темір оксидттері қалдықтарымен түсіндіріледі.

Құбырдың металды бетіндегі қайнау, атомарлық және сутегі солекулярлық тоттанудың дендеуі тоттану үрдісінене, мысалға Шиккор реакциясы нэтижесінде түзіледі. Таза бетк¹ қабатта түзілген сутегі металға бірқалылты сіңеді. Сутегі қайнауының болуынан металға тұрақты нүктелерден енеді- Нәтнжесінде темір карбидті сутегі реакциясы метан түзеДІ- Метан металл зеренінің шекараларында бөлінеді де, метаЛ бұзыла бастайды және осыдан жарықтар пайда болады

және ұзаққа бармай,

үлкейіп және тоттанулық үрдісте ингибитордың үлкен кон- центрациясы қажет етіледі. Тығыз оксидтік қабықтың мини- малды қалыңдығы 0,2 мкм; кейде одан да жоғары болады.

4.5. Ыстық су жүйесіндегі тоттану

Ыстық су жүйесінде жабық жағдайда тұтынушылар суық ауыз суды жегілікті бойлерлік құрылғыларда қыздырады. Ауыз су деаэрланбаған, оттегінің көп мөлшері бар. Ережеге сай бұл суда бикорбанат иондары НС0₃"(карбонатты қатты) бойлерлік құрылғының температурансының көтерілуінен көмірқышқылдың С0₂ бөлінуі еркін жайылады.

Су көрсеткіштері қатарына сәйкес оның тоттануғыштығы және қақ тұрғыштығы көрінеді.

.

1