4.8.4. Тоттанған ортаның әсері

Тоттануған орта қорытпаның зақымдану жылдамдығьша эсер етеді.

Ылғал 60 % болған жағдайда жарық пайда болып жэне олардың дамуы судың қатты булануынан қуыстардаконден- сатталады. Осы белғілер неғізінде қауіпті жағдайдың өсім нүктелері жарық түрінде 20° С төменгі температурадабола- тыны тұжырымдалды.Ауаның осындай ылғалды жағдайда қорытпаның тот- тана жарылуына мүкіндік ашу әсері кесімдер түрімен беріледі. Бұл болаттың ЭП257С кезінде көрінді. Осындай ылғалдылық жағдайында кесімдердің болмауы бұл болат үшін 80% тең. Бұл көрсеткіш ауада жалпы тоттану үшін қауіп төнбей, жоғары сапалы берік болаттың жайменен зақымдануы жүреді. Бастапқы ошақтар болып кішкене пит- тингтер саналады. Олар өз кезегінде қысым концентраци- ясына айналады; жарықтың ашылуынан су буы тамшылау күші әсерінен қуысқа жиынтықталып металдың анодтты үрдісі жүреді.

Гидро тәжірибе жүргізуге байланысты, сондай-ақ, беріктігі жоғары болаттың тоттана жарылу жағдайына бейімділігін анықтау әдістерін жасауды тездету үшін, түрлі электролиттер беріктігі жоғары болатқа қалайша әсер ететіндігі білудің маңызы зор; мұны ЭП65, ЭП257 жэне СП28 болаттары мысалдарымен үйлестіруге болады. Ортаның әсері өте қауіпті.

Кейде болат тоттана жарылуға жоғары дәрежеде • бейімділік танытуы мүмкін. Ал, басқа ортада тоттанудың бұл түріне берік болып жатады. Мысалға, ЭП65 болаты үшін Құрамында сұрғылт ангедриді бар атмосфера қатты сезіледі. ЭП257 болаты үшін осы атмосфера 96-98 % ылғалдылықпен жұмсақ сезіледі. Барлық болаттар үшін ең қатты қалың тұманды атмосферасы. Басқа орталарды болат тоттана

жарылуга берік келеді.

1 Тарау.

Энергетикалық жабдық металының тоттану теориясының негіздері

1.1. Тоттану үдерістерін жіктеу

Жалпы жағдайда тоттану - металл мен қоршаған ортаның арасында жүретін реакцияның нәтижесінде, қоршаган ортаның әсерінен металдың жемірілуі болып табылады.

Металдьщ тоттануы туралы заманауи ілім - болуы ықти- мал екі түрлі: гомогендік-электрохимиялық және гетероген- дік-электрохимиялық жолдармен иондық жагдайга ауысу түсінігінен барып туьшдайды.

Олардың алгашқысы біртекті беттің үлгісі ретінде қызмет ететін, әрі ерекше таза қатты металга жуықтыгымен белгілі сүйық металга қатысты. Бүл металдардың беті біртекті еместігінің мөлшері шамалы болуы бойынша, ал электро- литтің электр өткізгіштігі мейлінше жогары болганда, өзі- нің барлық нүктелерінде негізінен алганда тек бір гана по- тенциалы болады. Металдың ерігіштігі, олардың катодтары мен анодтары қатарласып, ягни олар бір гана нүктеде түрган тәрізді болгандықтан, микроэлементтердің қызметі есебінен жүреді.

Екінші үгымга сәйкес анодтық және катодтық реакция- лар учаскелері кеңістікте бөлінген және тоттану жүру үшін металдагы электрондар мен электролиттегі иондардың ағыны болуы қажет. Коррозия гетерогендік үдеріс болган- дықтан, металл - жүмысшы дене шекарасында жүреді, эрі кристалдық тордың ішінара немесе толықтай бүлінуіне, яғни, металл қасиетінің өзгеруіне апарып соғады.