Кесте 1.3. - Домна шлагының физика-механикалық қасиеттері

Реттік №	Қасиеттері	Өлшем бірлігі	Мәні
1	Орташа тығыздығы	кг/м3	2600
2	Сығуға беріктігі	МПа	40-50
3	Иілуге беріктігі	МПа	15-20
4	Су жұтқыштары	%	3-5
5	Аязға төзімділігі	цикл	50
6	ТКЛР	град-1	80
7	Кеуектілгі	%	10-15
8	Қуыстылығы	%	38-40
9	Әктік қосылыстар		жоқ
10	Силикаттың әртүрлілікке тұрақтылығы		тұрақты

Орташа статикалық мәліметтер бойынша басты оксидтердің орташа жылдық өрнектілігі келесі мас. %: СаО - 44…47, SiO₂ – 38….42, Al₂O₃ - 8….11, MgO -5….8.

Қабылданған технологиялық сұлбаға сәйкес Қарағанды металлургиялық комплексінде шлак балқыманы суда тез суытып түйіршектеу арқылы алынады. Шлактың барлық көлемінің кішкентай бөлігі ғана жай сууға ұшырайды. Соған сәйкес ол кристалдық құрамды құрайды. Домналы түйіршектелген шлак 90-2% стеклофазаны, және 8-10% кристалдық фазаны қосады.

Шлактарды зерттеу оның химиялық құрамын анықтаудан балқымада минералдардың байланыстығына және одан кристалдық фазаның бөліну кеуектілігінен басталды. Осылайша домна шлактарын зерттегенде В.И.Лапин 30 түрлі оксидтер мен әртүрлі элементтерін анықтаған. Шлакта басты кейіпте орта, мета және алюмосиликаттар құрайды. Сонымен қатар әртүрлі шпинельдер алюминаттар кролиттер, диориттер және басалары бар. Кейде әжептеуір көлемде титан, корунд, β-глинозем, хром оксиді, градиент кристоболит кездеседі. Бірақ кең тарағаны топырақты шлактарда мантимеллит кристалданады.

Стеклокристалдық материалдар және құрылыс керамикасының физика-механикалық, химиялық қасиеттері негізгі қасиеттері күйдіргенде пайда болатындықтан, күйдіргенде қолданылатын шикізат материалдарының физика – химиялық процесі зерттелген.

ГДШ темографиялық зерттеулері стеклокристалл материалдарға тән ДТА қисығында энотермиялық эфекті 780⁰С пайда болған. Ол стеклофаза және экзотермиялық эффекті 910⁰С жұмсаруына байланысты. Бұл тұрақсыз аморфты жағдайдан кристалдық жағдайға өткенге байланысты (1.2 сурет).

Бастапқы домна шлагының рентгендік фазалық анализі аз көлемде волостанит және мелимит 8%-10% бар екендігін көрсетеді 900⁰ термоөңделген ГДШ РФА стеклофазаның 20% тен 25% және мелемиттің 75%-тен 80% дейін бар екендігін көрсетеді.

Күйдірудің температурасын ұлғайтқан сайын мелилит рефлекісінің интенсивтігінің төмендігін көрсетеді. Бұл күйдірілген шлактың ең көп минералы болып табылады. Рентгендік фазалық және термиялық анализдердің мәндерін салыстыра отырып шлактың кристализациясы мелимиттің пайда болуынан пайда болатындығын көреміз.

Галло куәландырғандай бастапқы шлак рентгенді аморфты. Галлоның шлактың рентгенограмм арасындағы орналасуын рентгеногаммаларды фазаны негізінен кремнезем көрсетеді. Бұл химиялық анализбен сәйкес келеді.

Керамикалық композиция құрамын өңдегенде қажетті қасиеттердің бірі болып сызықты кеңею коэффициенті қабылданады (ТКЛР). ТКЛР мәнін анықтау үшін ГДШ-ны электрлі силиттік пеште 1400-1420⁰С температурада балқытады. Содан кейін балқыманы фермаларға құйып бояу муфелді пеште суытады. ТКЛР-ның дилатометриялық берілгендері бойынша ГДШ (85-90) 10^-6град^-1 құрайды.