21. Трансформаторлардың номиналды қуатын таңдау принциптері

Өнеркәсіп әртүрлі типті трансформаторларды шығарады, олардың әр қайсысы – номиналды қуат қатарына. Осы трансформаторлардың кез келгені номиналдыдан үлкен немесе кіші қуатты беруі мүмкін. Бірінші жағдайда онда қуатты жоғалту , соған сай орам температурасы жоғарылайды, ал екіншісінде қуат жоғалту және орам температурасы төмендейді.

Орам температурасының жоғарылауы оның оқшаулауында материалдың қайтымсыз процесіне әкеледі, бұл оқшаулаудың ескіруі немесе тозуы деп аталады. Мұнда трансформатордың қызмет мерзімі төмендейді. Бұдан басқа, жүктеменің кенет жоғарылауы беткей қабаттарда майдың температурасының қауіпті көтерілуіне әкеледі. Стандартқа сай күш трансформаторлары мен автотрансформаторлардың жүктемелік қасиетінде жоғарғы қабаттарда майдың ең жоғары температурасы 95 және 140⁰С тан аспауы тиіс.

22.Трансформатор оқшауламасының шығыны (ескіруі)

Өндіріс әртүрлі типтегі трансформаторды шығарады, және әр типті – номиналды қуатына қарай. Осы трансформатордың әр біреу үлкен және кіші номиналда қуат бере алады. Бірінші жағдайда қуат жоғалтулары өсіп, осыған сәйкес орам температурасы да, екінші жағдайда қуат жоғалтулары және орам температурасы азаяды.

Орам температурасының өсуі – оқшаулағыштың тозуы деп аталатын оқшаулағыш материалында қайтпайтын үрдістерге әкеледі. Осы кезде трансформатордың қызмет ету мерзімі азаяды. Сонымен қатар тез жүктеменің өсуі жоғары қабаттағы майдың температурасының жанып кету температурасына дейінгі қауіпті өсуіне әкелуі мүмкін.

Күштік трансформаторының және автотрансформаторының жүктемелік стандарты бойынша өтпелі тәуліктік жылу үрдісі мерзімінде, жоғары қабаттағы майдың температурасы және орамдағы едәуір жылуланған нүктесіндегі температурасы 95⁰ және 140⁰ С шамасынан артық болмауы тиіс.

Жылыту және салқындату. Трансформатордың орамдарындағы энергия жоғалтулары оның бойымен өтетін ток арқылы. Ал магниттік өткізгіште – магнит ағынының пульсациясымен келтіріледі. Бұл энергия жоғалтулары жылуға айналып және қоршаған орта температурасына сәйкес трансформатор температурасы өседі.

23. Айнымалы тоқ желісіндегі сымдар мен рельстердің кедергісі

24. Айнымалы тоқтың тартылым торабының параметрлері. Тартылым тораптың құрама кедергісі

Тартылым торабының негізгі параметрлеріне салыстырмалы (1 км ұзындыққа) активті кедергі R, индуктивтілік L және сыйымдылық С жатады. R және L мәндері негізінен байланыс торабы, рельстік желі және тартылым торабына кіретін басқа да элементтердің саны мен сипатына байланысты. Рельстерде тоқтың, интенсивтіліктің кемуі салдарынан R және L параметрлері тартылым торабының ұзындығы бойынша тұрақты болады: қосалқы станциялар мен ЭҚС (электрлік қосалқы станциялар) маңында олардың мәні участок ортасындағыға қарағанда біршама жоғары.Айнымалы тоқта электрлегенде көрсетілген параметрлер рельспе өтіп жатқан тоқтың түшіне байланысты, өйткені рельс болаттарының электр магниттік сипаттары сызықтық емес. Сымдардың саны мен маркасына байланысты салыстырмалы активті кедергі R тұрақты тоқта 0,04-0,07 Ом/км, ал өндірістік жиіліктің айнымалы тоғында 0,14-0,20 Ом/км құрайды. Индуктивтілік L 0,9-0,15 мГн/км. Салыстырмалы сыйымдылық С 17-20нФ/км құрайды.

Тартылым тораптың құрама кедергісі

Мұнда құрама кедергі болып табылады.