1. Еңбекақы шоты бойынша операциялар есебі

2. Кассалық операциялар есебі

3. Есеп беретін тұлғалармен еңбекақы есебі

1. Кез-келген шаруащылық қызметі процесінде активтердің ең өтімді бөлігі ретінде ақша қаражаттарының алатын орны ерекше.

ҚР-да ақша қаражаттары –теңге – банк меншігінде ашылған еңбекақы шоттарында сақталады және ұйым қызмет көрсететін банкті өзі таңдайды.

Ал банктік шотта бос ақша қаражаттары мен әртүрлі түсімдер жинақталады: өнімді өткізуден, қызметтер көрсетуден түсетін түсім, аванстық төлемдер, банктен алынатын ссудалар, кассалық түсім және т.б.

Ал банктік шотта барлық төлем түрлері жүргізіледі: тауарлы –материалдық қорлар жеткізуге, мен қорларға жарналар, несиелерді қайтару, еңбекақы төлеу үшін қолма-қол ақша беру және т.б.

Төлемдерді рәсімдеу үшін конфигурацияға төмендегі төлем құжаттары енгізілген:

• төлем тапсырмасы

• валютаны аударуға арыз

• валютанысатуға арыз

• барлық төлем құжаттары «Төлем құжаттары» деп аталатын журналға топтастырылады (бағдарламаның бас менюінің «Журналдар» менюіндегі «Төлем тапсырмасы» пункті).

Аталған құжаттар ұйымның жағдайын өзгертпейді деген бухгалтерлік жазбаларды қалыптастырмайды және бухгалтерлік есеп шоттарда көрініс таппайды.

Ал банктік шотқа ақша қаражаттарын түсіру немесе есептен шығару туралы ақпаратты бухгалтерлік есеп шоттарда көрсету үшін типтік конфигурацияда « » пункті арналған.

Төлем тапсырмасы – ұйымның банкке өзінің ағамдағы шотынансәйкес соманы салушының ашқан шотына аудару туралы бұйрық. Ұйым – төлеуші банкке бекітілген үлгідегі бланкіге тапсырманы ұсынады.

Төлем тапсырмасында валютаның мерзімі,яғни төлемжасауы тиіс мерзім көрсетіледі. Бұл мерзім төлем тапсырмасын жазу мерзімін болады.

«Төлем тапсырмасы» құжатын төмендігі әдістер арқылы қалыптастыруға болады:

1. «Құжаттар» менюіндегі «Төлем тапсырмасы» пункті

2. «Құжаттар» менюіндегі «Төлем құжаттары» пунктінің «Жаңа» бұйрығы

Құжат нысанын төлемдегі тәртіппен толтыру керек:

1. Ақша қаражаттарын ұйым мен оның еңбекақы шотын таңдау. Ұйым туралы негізгі міндеттемелерді толтыру кезінде негізгі болып таңдалған еңбекақы шоты құжатпен (поумолчанию) қолданылады. Егер ақшаны екінші (үшінші және т.б) еңбекақы шотынан аудару керек болғанда, онда «ақша қаражаттары» ағымынан еңбекақы шотын таңдау қажет.

2. Төлем тапсырмасының номерін көрсету

3. Күнтізбекөмегімен төлем тапсырмасының датасын таңдау

4. «контрагент» ағымынан «Алушы»(получатель) деректемесін таңдау арқылы толтыру. Егер ақша алушы жоқ болса, онда ол туралы ақпаратты төлем тапсырмасын жазу барысында толтыруға болады.

5. Алушының «Еңбекақы шоты» және «негіз» (основание) деректемелері алушының негізі ретінде таңдалған мәндерімен толтырылады, бірақ оны өзгертуге де болады.

6. Аударылуы тиіс соманы көрсету («Сумма» деректемесі)

7. Егер қосылған құн салығы салынатын тауарлы-материалдық қорлар, жұмысшылар мен қызметкерлер үшінтөлем жасалып жатса, онда қосылған құн салығы мөлшерін көрсету қажет. қосылған құн салығысыз төлемдер үшін бұл дерекетемелер толық тез болуы керек. Қосылған құн салығы мөлшерін таңдағанда қосылған құн салығы еңбекақысы автоматты түрде есептеледі, бірақ оны өзгертуге болады.

8. Төлемдердің мақсатын (назначение) көрсету қажет. «Төлем мақсаты » (назначение платежа) өрісінде не үшін жәнеқандай құжаттар негізінде төлем жасалып жатқаны туралы ақпарат жазылады. Дереектерді тазарту үшін енгізу өрісінің оң жағында орналасқан «Х» түймесін басу қажет.

9. Сәйкес ақпараттан төлем мақсатының кодын таңдау.

10. Егер төлем бюджетке жасалып жатса, сәйкес ақпараттан бюджеттегі жіктеме кодын таңдау.

11. ?

12. Тауарды (қызметті) ашу үшін мерзімін көрсету.

13. Егер төлем делдал-банк арқылы жүргізілсе, делдал- банкті көсету.

14. Төлем тапсырмасын валютаның мерзімін көрсету.

15. Егер құжатта 1 параққа сыйуы міндетті 2 данада шығару керек болса, «1 парақ,2 бет» белгісін орналастыру керек.

Енгізу нысанын толтырғаннан кейін төлем тапсырмасын басып шығару(«Банк» түймесі), анықтау ( ОК түймесі)

Алғашқы банктік шот бойынша. Қызмет көрсететін банктегі ұйымның ақша қаражатарының қорғанысы мен қалдығы туралы есеп үшін «1С:Бухгалтерия» төмендегі баланстық шоттар қолданылады:1010, 1020, 1030, 1040, 1050, 1060.

Алғашқы банк шот бойынша ақша қаражаттарының түсімі немесе есептен шығуы бойынша операцияларды бухгалтерлік есепте көрсету үшін типтік конфигурацияда « » қызметі арналған.

Құжатты төмендегі әдістер арқылы шығаруға болады:

• «Құжаттар» менюіндегі «Алғашқы банк шоттан көшірме» пункті.

• «Журналдар» менюіндегі «банк» пунктінің «Жаңа» бұйрығы

Енгізу нысанының жоғарғы жағында көшірменің номері мен датаны көрсетеді.

По умолчанию пункт ұйым туралы мәліметтерді енгізгенде болып таңдалған еңбекақы шотын пайдаланады. «Төлем құжаттары бойынша іріктеу» қызметін пайдаланып, сілтеме жасаған ыңғайырақ. Ол «Төлем құжаты» журналын ашады. Таңдалған құжат негізінде көшірме қатары толтырылады.

Көшірме көрсеткіштерге еңбекақы шоты бойынша ақша қаражаттарын және немесе есептен шығару бойынша еңбекақы шоты бойынша әобір оперция немесе қаржы құжаттарының кестелік бөлігінде және қатар ретінде көрініс табады. Кестелік бөліктің дерекетемелерін қарастырады.

«Қозғалыс түрі» деректемелерінің мәні сәйкес анықтамалықтан таңдалады және корреспонденттік топты по умолчанию аланады, сондай-ақ өңделіп жатқан еңбекақы шотының карточкада көрсетліген анықталатын есеп шоттың объективтілігі таңдалады.

Егер таңдалған анықтамалақтың элементі үшін шот көрсетілген болса, онда ол автоматты түрде «корреспонденттік шот» дерекетемсіне түседі. Құжат болған жағдайда толтырылған мәнді өзгертуге болады.

«Төлем мақсаты (назначения)» деректемсі- бұл көшірме қатары бойынша қалыптасатын бухгалтерлік проводканың мазмұны.

«Корреспонденттік шот» деректемесі корреспонденттік шотты енгізуге арналған.

«Субконто 1», «Субконто2», «Субконто 3» дерекетемсі таңдалған корреспонденттік шот бойынша аналитикалық есеп жүргізетін субконто түрлерінің атауын автоматты түрде толтыру. Бұл деректемелерді енгізгеннен кейін өзгертуге болады.

«Кіріс» және «Шығыс» деректемелері – бұл алынатын немесе төленетін енгізуге арналған. Көшірменің әрбір қатары үшін бұл дерекетемінің тең біреуі толтырылады.

Көшірме нысанының төменгі жағында анықтама түрінде еңбекақы шотының Дебет (түскені) және Кредит (есептен шығарылған) бойынша айналымдар көрсетіледі.

2. Кассалық операциялар деп – қолма-қол ақшаларды қабылдау, анықтау және жұмсауына байланысты оперцияларды айтамыз.

Қолма –қол ақшамен еңбекақы жүзеге асыру үшін әрбір ұйымның кассасы және белгіленген нысанда кассалық кітабы жүргізілуі тиіс.

Қолма-қол ақшамен касалық оперциялар есебі үшін «1С: Бухгалтерия» бағдарламасында 1010 «Кассадағы ақша қаражаттары» шоты қолданылады.

Кіріс кассалық ордері. Шот кассасына қолма-қол ақшаны қабылдау бас бухгалтердің немесе ұйым басшысының жазбаша бұйрығымен бекітілген өкілетті тұлғаның қолы қойған кіріс кассалық ордері арқылы жүргізіледі.

Ұйым кассасына қолма-қол ақша қаражаттары келіп түсуі операцияның автоматты түрде рәсімдеу үшін «1С: Бухгалтерия» бағдарламасында «Кіріс кассалық ордері» құжаты арналған.

Кассалық оперцияларды жүргізу тәртібіне сәйкес кіріс кассалық ордері юухгалтерия бөлімінде толтырылуы және кассаға қолма-қол ақша қаражаттары қайтару үшін беріледі. Осы себептен кіріс кассалық ордері құжатын 2 рет іс-әрекет жасалады: біріншісі, оны толтырып сақтап, баспаға шығарады, содан кейін жұмыс күнінің соңында және келесі күн басында кассир есебін алғаннан кейін ол бойынша бухгалтер жазбаларында қабылданады.

Құжатты 2 әдіспен ашуға болады:

• «Құжаттар » менюіндегі «Кіріс кассалық орлер» пункті

• «Журналдар» менюіндегі «Касса» пунктінің «Жаңа» бұйрығы

Кіріс кассалық ордер көшірмесі үшін құжаттың экрандық нысаны толтырылады.

Ең алдымен операция жасалатын касса орнату қажет.

«Қорғаныс түрі деректемесі анықтамалықтан таңдалған ақша қаражаттары қозғаласының түрімен толтырылады. «Қозғалыс түрі» деректемесін таңдағанда құжаттың басқа деректемелері анықтамалықтағы мәндермен автоматты түрде толтырылады.

«Корреспонденттік шот» деректемелер тобында шоттар жоспарын таңдаған шот және таңдалған объектісі (субконта) көрсетілу қажет, онда дебеті бойынша 1010 шоты корреспонделеді.

«Қабылданды» (принято от) дерекетмесінде ақша қаражаттары қабылданып жатқан тұлғаның деректемесі көрсетіледі.

«Негіз» (основания) текстілік деректемелігінде кассаға ақшаны кірістірудің негізі көрсетіледі, мысалы «8 бойынша жөнелтілген тауарлар үшін төлем».

«Сомасы» (сумма) деректемесінде кассаға кірістеліп жатқан ақша қаражаттары еңбекақысы көрсетіледі.

«Қосылған құн салығы мөлшері» және «Қосылған құн салығы» деректемесі құжаттың баспалық нысанында қосылған құн салығы есептеп көрсетуге арналған. Қосылған құн салығы сомасы құжаттың баспалық нысанында «тескт ҚҚС көрсету» √ белгісі қосулы тұрғанда ғана көрсетіледі. Қосылған құн салығы бойынша бухгалтерлік проводкалар қалыптаспайды.

Енгізу нысанының деректемесін толтырғаннан кейін «баспаға» түймесін басады, кіріс кассалық ордер болып шығарып, оның жасалу дұрыстығын тексеру керек. Құжатты қалыптастыру негізінде автоматты түрде 1010 шотының Дебеті және құжат нысанында таңдалған шот Кредиті бойынша операция мен оның бухгалтерлік жазба қалыптасады.

Шығыс кассалық ордері. Ұйым кассасынан қолма-қол ақшаларды беру шығыс кассалық және басқа да талапқа сай толтырылған құжаттар (төлем ведомосы, еңбекақы төлем ведомосы, ақша беруге арыз, шот және т.б) негізінде беріледі және шығыс кассалық ордері деректемелерін ауыстыратын арнайыштаты қойылады.

Құжатты төмендегі әдістермен қалыптастыруға болады:

• «Құжаттар » менюіндегі «шығыс кассалық ордер» пункті

• «Журналдар» менюіндегі «Касса» пунктінің «Жаңа» бұйрығы

Шығыс кассалық рәсімдеу үшін құжаттың экрандық нысанын төмендегі тәртіппен толтыру керек:

1. Операция орныдалуы тиіс кассаны орнату керек;

2. «Қорғаныс түрі деректемесі анықтамалықтан таңдалған ақша қаражаттары қозғаласының түрімен толтырылады. «Қозғалыс түрі» деректемесін таңдағанда құжаттың басқа деректемелері анықтамалықтағы мәндермен автоматты түрде толтырылады.

3. «Корреспонденттік шот» деректемелер тобында шоттар жоспарын таңдаған шот ждәне объектісін көрсету қажет, онда кредиті бойынша 1010 шоты корреспонделеі.

4. «берілсің» (выдать) деректемесінің мәнін толтыру

5. «негіз» (основание) текстілік дерекетемсінде кассадан ақша қаражат қандай негізде беріліп жатқандығы көрсетіледі.

6. егер құжатта құжаттар болса, « » ( ) дерекетмесін таңдау

7. «құжат бойынша» (по документу) деректемесін толтыру. Өрісте ақша қаражаттарын алушының жеке куәлік немесе куәландаратын құжат мәліметтерін көрсету керек.

8. кассадан берілетін ақша қаражаттары көрсету.

«Шығыс кассалық ордері» құжатын қалыптастыру негізінде бухгалтерлік проводка беру керек. Сонымен бірге егер кассалық шығыстар бойынша бұл проводкалар басқа құжаттар негізінде немесе қолмен енгізілген болса, онда ол бойынша жазбаша қалаптастырмайды.

Енгізу нысанының деректемесінтолтырғаннан кейін «Баспа » түймесін басып, шығыс кассалық ордер басып шығыраып, оның жасалу дұрыстығын тексеру керек.

Кассалық кітап. Ұйымның барлық қолма-қол ақшасының кіріс мен шығысы кассалық кітабын есепке алынады.

Жұмыс күнінің соңында кассир касса есебін 2 данада жасайды, оның 1 датасын кіріс кассалық ордері және шығыс кассалық ордері мен жәнеқұжаттармен бірге бухгалтерге өткізеді, ал екіншісіне қол қойғаннан кейін өзіне қалдырады. Есепті кезең ішінде жасалған кассир есептері берілген тәртіппен енгізіледі.

Кассир есебін құжаттау үшін типтік конфигурацияда «Кассалық кітап» құжаты арналған.

Есеп беруді құжаттау үшін «есеп берулер»(отчеты) менюіндегі «Кассалық кітап» пунктін таңдап, енгізу нысананда есеп беруді қалыптастыру есепті кезеңін көрсету қажет.

Типтік конфигурацияда кассалық есеп беру ақпараттың базаға енгізілуі. «кіріс кассалық ордер», «шығыс кассалық ордер», «еңбекақыны төлеу» құжаты негізінде қалыптасады. Кассалық кітап осы құжаттар бойынша жасалған проводкалар, сондай-ақ қолмен енгізлген немесе басқа да құжаттар негізінде жасалған бухгалтерлік жазбалар арқылы құрылады.

Белгіленген тәртіп бойынша әрбір кассалық күн үшін кассаның кітаптарының жеке () парағы рәсімделеді.

3. Есеп беретін тұлға болып – ұйымның алдағы әкімшілі- шаруашылық іс-сапар шығыны авнспен қолма-қол ақша алған жұмысшылары саналады. Сонымен бірге есеп беретін тұлғалар ұйымдармен еңбек қатысушылары болуы тиіс.

«1С:Бухгалтерия» бағдарламасында есеп беретін тұлғалармен есеп айырысу есебі мынадай баланстың шоттарында жүргізіледі:

1251; «Есеп беретін тұлғаның қысқа мерзімді қарызы»

2151; «Есеп беретін тұлғаның ұзақ мерзімді қарызы»

Кассадан қолма-қол ақшаларын беру бойынша операцияларды немесе есепте көрсету үшін немесе артық шығыстардың орнын толтыруға типтік конфигурацияда «шығыс кассалық ордері» құжаты қолданылады. Шығыстың мұқтаждықтарына немесе іс-сапар шығындарына алынған есеп беретін салалар бойынша қызметтердің пайдаланылмаған ақша қаражаттарын қайтару «Кіріс кассалық ордері» құжаты арқылы жүргізіледі.

Аванстық есеп беру ақнықтамалықтардың базаға аванстық есеп беруді енгізу үшін «Аванстық есеп беру» құжаты арналған. Құжат бойынша бухгалтерлік проводка қалыптасады және оның белгіленген үлгідегі нысаны бар.

Құжатты төмендегі әдістер арқылы қалыптастыруға болады:

• «Құжаттар » менюіндегі «Аванстық есеп беру» пункті

• «Журналдар» менюіндегі «Аванстық есеп беру» пунктінің «Жаңа» бұйрығы

«Аванстық есеп беру» құжаты екі (екі бетте) толтырылады. Бірінші , «Жалпы» закладкасында аванстық есеп берудің лицевая бетіндегі ақпарат көрсетіледі. Екінші , «Шетегі» бөлігінде , аванстық есеп берудің артқы бетіндегі сәйкес ақпаратпен толтырылады. «Қызметкер» деректемесі «Қызметкерлер» анықтамалығынан талдау арқылы толтырылады.

Егер аванстық есеп беру алынған анықтамалығының шығыстауы туралы болса, онда «Аванстық мақсаты» дерекетрінде аванс қандай мақсатқа жұмсалғаны көрсетіледі.

«Жалпы» закладкасында, сондай-ақ берілген аванс сомасы мен аванстық есеп беруге тіркелген дәлелдеуші ( ) құжаттар саны көрсетіледі. Егер есеп беретін тұлғамен бұрыңғы аванстық есеп беру бойынша есеп аударулар толық аяқталмаса, онда бұрынғы авнстық есеп беру бойынша қарыз немесе артық шығын сомасы көрсетіледі. Оны қолмен немесе «Көрсету»(показать) түймесі арқылы енгізуге болады.

«Кесте бөлігі» закладкасы құжаттың кестелік бөлігіне мәліметтерді енгізуге мүмкіндік береді.

Онда төмендегілер көрсетілуі қажет:

- мерзім немесе шығындардың жасау мерзімінің интервалын;

- корреспонденттік шот пен аналитикалық есеп объектілерін таңдау;

- көрсетілген мақсатқа ұсынылған айқындауыш құжаттар немесе еңбекақы (тәуліктік) бойынша шығындардың жалпы есебін көрсету.

- шығындардың мақсаты (кімге, не үшін және қандай құжат бойынша)

Аванстық есеп беруді басып шығыру үшін құжат нысананда «Басып» (печать) түймесі басылады. Толтырылған нысанды сақтап, ол бойынша жазбаларды қалыптастыру керек («ОК») түймесі. Құжатты қалыптастырғанда, кестелік бөлігінің әрбір қатары бойынша 1251 және 2151 шотының кредиті және шығындар есептен шығатын сәйкестігіне дебеті бойынша бухгалтерлік жазу беріледі.

Лекция 8. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтердің есебі

1. Сатып алынған негізгі құралдардың және материалдық емес активтердің есебі

2. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді есептен шығару және ауыстыру

3. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді қайта бағалау

4. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сату

5. Амортизация есептеу

1. Ұйымның шаруашылық қызметінде негізгі құралдардың және материалдық емес активтердің алатын ролі жоғары. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтер салық төлеушінің бухгалтерлік балансында негізгі құралдар және материалдық емес активтер ретінде есепке алынады және жылдық жиынтық табыс алу үшін пайдаланылады.

Бухгалтерлік есеп процесінде негізгі құралдардың және материалдық емес активтер өзіндік мәні, құжат толтырылуы және нормативтік реттеуі бар бірнеше кезеңдерін бөліп көрсетуге болады. Осындай кезеңге:

1. Келіп түскен негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді көрсету және оны ұйымның балансына тіркеу

2. Амортизация есептеу

3. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді ауыстыру

4. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді қайта бағалау

5. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді беру және есептен шығару

Шоттар жоспарына сәйкеснегізгі құралдар бойынша мәліметтерді жинақтау үшін типтік конфигурацияда төмендегі шоттар қарастырылған:

Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді ақшаға сатып алуы ұйымға Негізгі құралдардың және материалдық емес активтердің келіп түсуінің кең тараған түрі болып табылады. Ұйымда негізгі құралдарды жеке объект ретінде келіп түсуін тіркеу «1С: Бухгалтерияда» “Негізгі құралдардың және материалдық емес активтердің келіп түсуі” құжаты пайдаланылады. Құжатты былайша қалыптастырамыз:

• менюдан “Құжаттар/тіркелетін құжаттар есебі” -“ Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді ң келіп түсуі” пункті;

• менюдан “Құжаттар/тіркелетін құжаттар есебі” -“ Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді ң келіп түсуі” пункті; “Жаңа” командасы.

Біріншіден кредиторлық қарыз шотын таңдап, активтерді кіріске алуда 3310 – Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу шоты қойылады.

Жабдықтаушы реквизитінде негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сатып алған контрагент көрсетіледі. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтердің келіп түсуінің негізіне “Негізі” реквизиті көрсетіледі. “Негізі” анықтамасынан біреуі таңдап алынады.

Бөлімше реквизитінде негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді кіріске алатын бөлімшені көрсету қажет ҚҚС дұрыс жатқызу және әрі қарай ҚҚС декларациясын қалыптастыру үшін “Айналым түрін” /жалпы, босатылған, салынатын айналым/ және “Есепке алынатын ҚҚС түрін” көрсету қажет. Кесте бөлімін есептеу тәсілі үшін “Салықтарды есептеу варианты” реквизиті қарастырылған. Құжаттың кесте бөлімі негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді тізімі оның құны көрсетіліп толтырылады/ таңдап алынған салықты есептеу вариантына байланысты сомасы және салық сомасыз/ ҚҚС сомасы және ставкасы автоматты түрде қойылып есепелінеді.

Құжатта қосымша сервисті мүмкіндіктер қатары қарастырылған:

- Жабдықтаушының счет фактурасын тіркеу. Алынған шот - фактураны тіркеу үшін құжатта “шот - фактура” түймесі пайдаланылады.

“Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді қабылдау-тапсыру актісі” жабдықтаушыдан келіп түскен, жөндеудең соң және монтаждан соң пайдаланылуға жіберу үшін операцияларды қалыптастыруда пайдаланылады.

Құжатты қалаптастыру төмендегіше:

• менюден “Құжаттар”/”негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді есебі бойынша жалпы журнал” пункті “Жаңа” командасы.

• Құжаттан “ негізгі құралдардың және материалдық емес активтердің келіп түсуі”- “Қабылдау-тапсыру актісі”

2. “Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді ауыстыру” құжаты негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді өз ішінде ауыстуру бойынша операцияларды қалыптастыру үшін арналған.

Құжатты қалыптастыру мүмкін:

• менюдан “Құжаттар/ негізгі құралдардың және материалдық емес активтер есебі”, - “ негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді ауыстыру” пункті

• менюдан “Құжаттар/ негізгі құралдардың және материалдық емес активтер есебі”, - “ негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді өз ішінде ауыстыру” пункті, “Жаңа” командасы

Құжатта ауыстыру бойынша операцияларды қалыптастыру үшін негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді қай бөлімшеден қандай бөлімшеге ауыстыратын таңдау қажет. Құжаттың кесте бөлімінде ауысатын негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді көрсетеді.

Негізгі құралдарды физикалық және моральдық жағынан тозуына байланысты есептен шығару кезінде, сонымен қатар төтенше жағдайларға байланысты жою кезінде “негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді есептен шығару” құжаты пайдаланылады.

Құжаттың қалыптасуы:

• менюдан “Құжаттар”/негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді есебі, “негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді есептен шығару” пункті

• менюдан “Құжаттар”/негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді есебі, “негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді есептен шығару” пункті, “Жаңа” командасы

• “негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сату”құжатынан /”Есептен шығару актісі” түймесі/

3.“Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді қайта бағалау бойынша операцияларды қалыптастыру үшін ”Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді қайта бағалау” құжаты пайдаланылады.

Құжатты қалыптастыру мүмкін:

• менюдан “Құжаттар/ Негізгі құралдардың және материалдық емес активтер есебі” пункті “Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді қайта бағалау”

• менюдан “Журналдар/ Негізгі құралдардың және материалдық емес активтер есебі”, “Негізгі құралдардың және материалдық емес активтер бойынша жалпы журнал”пункті, “Жаңа” команда

Негізгі құралдардың және материалдық емес активтер құжатының кесте бөлігінде активтің құнын және тозуын қайта бағалау бойынша құжат қалыптасады. Құжаттың кесте бөлігі “Толтыру” түймесі арқылы толтырылады Осыған байланысты “Жалпы” парағында қосымша активтердің түрлері, топтары, бөлімшелері толтырылады.

4. “Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сату ”құжаты сатып алушыларға негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сату бойынша құжаттарды қалыптастыруға арналған.

Құжатты қалыптастыруы мүмкін:

• менюдан ”Құжаттар/ Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді негізгі құралдардың және материалдық емес активтер есебі” -“ Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сату” пункті

• менюдан ”Құжаттар/ Негізгі құралдардың және материалдық емес активтер есебі” -“Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сату” пуннкті “Жаңа” командасы

Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сату бойынша операцияларды қалыптастыру үшін “Жалпы” парағына келесі реквизиттерді кою керек:

1. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сату бойынша табысты жатқызатын бөлімшені көрсету;

2. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сатып алушының дебиторлық қарызы есебі шотын таңдау;

3. “Контрагент” және “Жалпы” реквизиттерін толтыру

4. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерді сатуда табысқа жіберілетін кызмет түрін көрсету;

5. ҚҚС бойынша декларацияны қалыптастыру үшін сәйкес классификатордан “Сату түрін” таңдау;

6. Құжаттың кесте бөлігін толтыру үшін “Салықтар есебінің варианты” реквизитін таңдау қажет

7. Тауарларды алуға сенім хат мәліметтерін баспа түрінде көрсету үшін “сенім хат №” “күні”, “кім арқылы” реквизиттерін толтыру қажет.

5. Негізгі құралдардың және материалдық емес активтер объектісі бойынша амортизациясын есептеу айдың 1 күнінен басталады және осы объектінің құны толық өтелгенше немесе есептен шығару кезіне дейін амортизация есептелінеді.

Әр ай сайын амортизация есептеу үшін “Амортизация есептеу” құжаты пайдаланылады.

Құжатты қалыптастыру:

• менюден “Құжаттар/Регламенттік құжаттар”-“ Негізгі құралдардың және материалдық емес активтерге амортизация есептеу”;

• менюден “Журналдар/Регламенттік құжаттар”- “Жаңа” командасы

Бұл құжат “Амортизацияны есептеу” бекітілген белгісімен негізгі құралдардың және материалдық емес активтер бойынша амортизацияны есептеу үшін колданылады. Әрбір негізгі құралдардың және материалдық емес активтер үшін амортизацияның алгоритм есебі анықтамадағы “Аморизацияны есептеу тәсілі”реквизитімен анықталады.

Амортизацияны есептеу үшін “ОК” түймесін басамыз.

Құжатты қалыптастыру кезінде бухгалтерлік жазуды және соманы қалыптастырады. Құжат кейіннен қайта қалыптастырады. Осыған байланысты жаңа құжаттағы проводкалар алынып тасталады және жаңасы пайда болады.

Негізгі құралдардың және материалдық емес активтер бухгалтерлік есепте топтарға бөлінеді. Сондықтанда активтерді жеке топтары бойынша амортизация есептеуге болады.

Лекция 9. Материалдар есебі.

1. Материалдардың келіп түсуі.

2. Материалдардың ішкі қозғалысы.

3. Материалдарды сыртқа жөнелту.

4. Материалдарды есептен шығару.

1. «1С: Бухгалтерия» бағдарламасында материалдардың бухгалтерлік есебі бойынша өзіндік мәні құжаттың рәсімделуі және нормативтік реттелуі бар бірнеше сатына бөліп қарастыруға болады:

1) материалдардың келіп түсуі;

2) материалдардың ішкі қозғалысы;

3) материалдарды өндіріске босату;

4) материалдарды сыртқа сату.

Материалдардың ұйымға келіп түсуін «Материалдардың келіп түсуі» құжатымен рәсімдейміз. Құжатты мына әдіспен қалыптастырады:

1) Құжаттар/ Материалдар есебі менюіндегі «Материалдардың келіп түсуі» пункті.

2) Журналдар/ Материалдар есебі менюіндегі «Материалдардың келіп түсуі» пунктінің жаңа бұйрығы.

Материалдардың келіп түсуін рәсімдеу үшін құжаттық «Жалпы» парақтарда мына деректемелерді толтыру қажет:

1. Материалдар кіріске алынатын қойманы көрсету.

2. Материалдар кіріске алынатын кредиторлық қарыздар есебінің шотынтаңдау.

3. «Контрагенттер» және «Негіз» деректемелерін сәйкес анықтамалықтарға жеткізушілер және олармен есеп айырысу түрін көрсету.

4. ҚҚС дұрыс есептеу мақсатында «Айналым түрі» және «Есептелуі тиіс ҚҚС түрі» пунктін толтыру.

5. Егер кредиторлық қарыздар шоты валюталық болса онда валюта түрі мен бағамын көрсету.

Құжаттың кестелік бөлігі саны мен бағасы көрсетілген материалдар тізімімен толтырылады. Материалдар тізімімен толтырылады. «Сомасы», «Салықсыз сомасы», «ҚҚС деректері автоматты турде есептелінеді»

Жеткізішілерден материалдар алынғанда мынадай негізгі шоттар корреспонленциясы қалыптасады.

1. Жеткізушілерден материалдар алынды Дт 1310 Кт 3310

2. ҚҚС сомасына 12% Дт 1420 Кт 3310

3. Жеткізушілердің қарызы ағаымдағы шотынан төленді Дт3310 Кт1030

2. Материалдардың қозғалысы бойынша операцияларды рәсімдеуде «Материалдардың қозғалысы» құжаты пайдаланылады. Құжатты екі әдіспен қалыптастырады:

1) Құжаттар/ Материалдар есебі – Материалдар қозғалысы

2) Журналдар/ Материалдар есебі – Материалдар қозғалысы – жаңа

Материалдардың ішкі қозғалысын рәсімдеу негізінде материалдардың қай қоймадан босатылып қайсысына кірістелетіне көрсету қажет. Құжаттың кестелік бөлігін толтытыруда материалдардың тұһүрі мен санын таңдау қажет: «Таңдау» түймесі көмегімен «Босатылатын» қоймадағы материалдардың қалдықтары кестеге автоматты түрде түседі. Егер кестені тазарту қажет болғанда «Тазарту» түймесін пайдаланады.

Материалдардың ішкі қозғалысы кезінде мынадай бухгалтерлік жазу беріледі: Дт 1310 (цех) Кт 1310 (қойма)

Құжаттың диалогтық терезесінде мынадай түймелер орналасады:

1. Қалыптасу

2. Баспа

3. Ок

4. Жабу

5. Іс әрекеттер

6. Таңдау

7. Тазарту

3. Егер кәсіпорын өз қызмет түрін өзгертсе немесе өнім өндірісін тоқтатса осы мақсатқа сатып алынып бірақ пайдаланылмаған материалдарды сатады. Құжатты екі әдіспен қалыптастырады:

1) Құжаттар/ Материалдар есебі – Материалдарды өткізу

2) Журналдар/ Материалдар есебі – Материалдарды өткізу – Жаңа

Материалдарды өткізу кезінде құжаттың «Жалпы» парағында мына деректемелерді толтыру қажет:

1. Материалдар босатылатын қойманы және өткізуден түскен кірістітің қай бөлімге кірістелетінін көрсету.

2. Материалдарды сатып алушылардың дебиторлық қарыздар есебінен шотынтаңдау (1210).

3. «Контрагенттер» және «Негіз» деректемелерін толтыру

4. «Материалдарды өткізуден түскен түсімнің» қандай қызмет түріне жататынын көрсету

5. «Өткізу түрі» деректемесін толтыру арқылы жіктемені таңдау

6. Құжаттың баспалық нысанында көрініс табуы үшін сенімхаттың номерін, қашан және кім арқылы алынғаны туралы деректемені толтыру

4. «Материалдар есептен шығару» құжаты материалдарды шығынға есептен шығару бойынша операцияларды рәсімдеуге арналған. Құжатты мына әдіспен қалыптастырады:

1) Құжаттар/Материалдар есебі – Материалдарды есептен шығару

2) Журналдар/Материалдар есебі – Материалдарды есептен шығару – Жаңа

Құжат материалдарды өндірістік, әкімшілік және басқа да шығындарға есептен шығаруға арналған. Құжат бойынша операцияларды рәсімдеу үшін материалдардың қай қоймадан есептен шығарылғанын көрсету қажет.

«Комиссия» түймесі құжатта комиссия мүшелерінің аты-жөнін және қол қоюы үшін толтыруға арналған. Материалдарды есептен шығару кезінде мынадай шоттар корреспондент бөлінеді. Дт 8110 Кт 1310

Лекция 10. Тауарлар есебі.