Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Қазақ әдеби тіл тарихы 27.rtf
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
7.46 Mб
Скачать

43 Алтын Орда ќўрамында болєан халыќтарєа ортаќ поэзияєа тјн їзіктер ќандай

Тїсі суыќ шым болат

Есігіѕді ўшыменен ачмасам

Жігіт жаќсы бола алмас

Алєаны жаман болєан-ау

Балдаєы алтын аќ болат

Салайын десем ќында жоќ

Аламанєа жел бердік

Аса жўртты теѕгердік

44 «Жамиєат-тауарих» ескерткішін зерттеген ќазаќ єалымы?

Р.Сыздыќова Т.Ќордабаев Б.Јбілќасымов Ќ.Ґміралиев

45 Махамбетте «туысќан, бауырлас» сґзі ќандай сґзбен беріледі?

Ќарындас Алаш. Аламан Азамат

46 Ќазаќ тіліндегі кґптеген араб-парсы сґздерін шыєармаларында шектеген, азайтып, ќазаќша баламаларын ќолданєан кімдер?

А.Байтўрсынўлы, М.Дулатўлы М.Жўмабаев, С.Сейфуллин

С.Кґбеев, М.Сералин Ј.Бґкейханов, Ш.Уалиханов

47 Махабеттегі бўрын ќолданылмаєан тіркесті табыѕыз?

Ќара ќазаќ баласын

Хан ўлына теѕгердік.

Арєымаќ дейтін жыєылар

Найза бойы жар келсе

Аруана мая кїѕіренер

Бауырынан ґлсе баласы.

Беркініп садаќ асынєан

Біртіндеп жауды ќашырєан

48 Ауызша тараєан јдеби тіл тіл ўєымын енгізген єалым?

Р.Сыздыќова Б.Јбілќасымов С.Исаев Ќ.Ґміралиев

49 Ауызша тараєан јдеби тіл ќай єасырєа дейін ґмір сїрді?

ХХ є ХЇІІІ є ХІХ є. ХІХє І жартысына дейін.

50 Ќазаќ јдеби тілініѕ даму тарихын їш дјуірге бґлген єалым?

Н.Сауранбаев. Р.Сыздыќова Ј.Ќўрышжанов М.Балаќаев

51 Ќадырєали Ќосымўлы шежіресініѕ бірінші бґлігін Р.Сыздыќова ќалай атайды?

«Мадаќ сґз». Шыѕєыс хан шежіресі. «Урус хан». Аллатаєала жјрдемі

52 “Жами ат-тауарих”шежіресіндегі маѕєол сґздері?

кїрен, тїмен ќисм, машраќ тўєды, їкїш чапты, йаќа

53 Бїгінде “сґз” сґзі кґне тїркі тіліне ќалай келген?

саб сас сарає сїсї

54 Кґне тїркі тілінде сґз басында кездеспейтін дыбыстар? г, є п, р т, є а, о

55 “Ќазаќтыѕ јдеби тілін Абайдан басталады дейтін тілшілерге дау айтамыз” деген кім?

М.Јуезов С.Сейфуллин С.Мўќанов Ј.Марєўлан

56 Ќазаќ жазба јдеби тілініѕ ўлттыќ кезеѕіне дейін ќандай стильдер болады?

Ресми іс ќаєаздар стилі, эпистолярлыќ стиль. Єылыми јдебиет стилі, ауызекі сґйлеу стилі. Публицистикалыќ стиль, ресми іс ќаєаздары Єылыми јдебиет, ресми іс ќаєаздары, эпистолярлыќ стилдер

57 Ы.Алтынсаринніѕ еѕбегі ?

«Начальное руководство к изучению киргизов русскому языку». Краткая грамматика казах-киргизского языка Материалы к изучению киргизского наречия. Избранное сочение.

58 Араб-парсы сґздерін екі жаєдайда актив ќолдануды ўсынєан єалым?

Ы.Алтынсарин А.Байтўрсынов М.Дулатов Ш.Уалиханов

59 Абай шыєармаларыныѕ тілін зерттеген ќазаќ єалымы?

Р.Сыздыќова. С.Хасанова С.Исаев Жанпейісов.

60 Ќазаќ жазуы їшін орыс графикасын тўѕєыш ќолданєан єалым?

Н.И.Ильминский (1861) В.В.Катаринский (1897) В.В.Радлов П.И.Мелиоранский (1891)

61 Араб графикасында жоќ јріптер енгізіп, оны ќазаќ тіліне лайыќтаєан єалым?.

А.Байтўрсынов. Ж.Досмўхамедўлы. М.Дулатов Е.Омарўлы

62 ХІЇє. ІІ жартысында ќандай стиль пайда болды?

ќоєамдыќ-публицистикалыќ стиль. эпистолярлыќ стиль єылыми стиль. кґркем јдебиет.

63 Ислам дінін уаєыздайтын дастан

Кербаланыѕ шґлінде. Шјкір-шјкірат Бозжігіт. Шахнаме.

64 М.Ґтемісўлыныѕ “Ќу толаєай бастанбай” ґлеѕ жолдарындаєы “толаєай” сґзініѕ маєынасы?

жалаѕаш тґбе тобылєы аєашы. жалаѕаш ќўм ойпат, сай.

65 “Аќсўѕќар ќўстыѕ сойы едім” жолындаєы “сой” сґзініѕ маєынасы?

тўќым мыќт кїшті асыл

66 Бўрын поэзияда болмаєан “жїрегі лїпілдеп”, “жїрегі балќу”, “жїрегі елжіреу”, “асыл жїрек”, “жылы жїрек” тіркестері ќай аќында кездеседі? Абай Шортанбай Дулат Ыбырай

67 Поэзияєа адам портретін сипаттауды енгізген аќын? Маєжан Міржаќып Ыбырай Абай

68 А б а б суретті шалыс ўйќас 6,7,8,9 тармаќты жаѕа шумаќ їлгілерін тўѕєыш ќолданєан аќын ?

Абай Махамбет Маєжан Сўлтанмахмўт

69 “Мґѕіреп жўртќа ой ќайтты,

Бўзауы ґлген сиырдай” жолдары кімдікі ? Дулат Абай Маєжан Шортанбай

70 Аударма орыс сґздерін ќазаќ јдеби тілі їлгісінде лайыќтап бейнелі аударма жасаєан аќын?

Абай Сјкен Ыбырай Міржаќып

71 Ш.Ујлиханов ноєайлы-ќазаќ дјуірінде туєан аќындар деп кімдерді кґрсетеді?

Жиренше, Асанќайєы, Јз Жјнібек Сыпыра, Шјлгез, Аќтамберді Шалгез, Бўхар, Ќазтуєан Доспамбет,Ќазтуєан, Шобан

72 “Портрет пен образдыѕ шебері” Р.Сыздыќованыѕ сґзінше ќай жырау ? Ќазтуєан Жиембет Шобан Шалгез

73 “Шора” сґзі ќай єасыр јдеби тіліне тјн норма ? ХЇ-ХЇІІІ ХЇІІІ є ХЇІ-ХІХ ХЇ-ХЇІІ

74 “Жўрт сґзі ќай кезеѕде “халыќ сґзініѕ орнында ќолданєан”? ХЇ-ХЇІІ ХЇІІІ ХІХ ХХ

75 ХЇІІІ-ХІХ єасырлардаєы нўсќауларда ўшырамайтын ќару аты ?

ала балта ай балта аќ балта ќара балта

76 Жебеніѕ адырнаєа тірелетін жері ќалай аталєан ? тобыршыќ масаќ тўтам ысќырма

77 Бїгінде тїсініксіз кґне ќалдыќтар ќай єасырда жиі кездеседі? ХЇ-ХЇІІє ХІХ-ХХ ХЇІІ-ХЇІ ХЇІІІ-ХІХ

78 Ауызша тараєан јдеби тіл нормасына келмейтін кґне ќалдыќты табыѕыз?

ўным ќыршын. ќылшан толємалы.

79 “Ауыр” сґзініѕ бўрынєы маєынасы ќандай?

кїшті, мыќты. кґрінбес, байлы јлсіз, нашар. айбынды, безгісіз

80 Бўрын “белгілі бір этникалыќ-территориялыќ бірлікті” білдірген сґз

байтаќ салуалы. жазы кеѕ.

81 Бўрынєы “Ару” сґзініѕ маєынасы ? мінсіз таза пјк батыл

82 Бїгінде тїсініксіз ХЇ-ХЇІІ єасырларда кездесетін ќару аты? саќ етер бос мойын кїрлем ќозы жаурын

83 ХЇ-ХЇІІ єасырларда есімшеніѕ ауыспалы шаєы ќалай келеді ? тўєын сана єан мыш

84 ХЇ-ХЇІІ єасырдаєы ауызша тараєан јдеби тілдегі басты стилистикалыќ тјсіл? ќайталамалар

ќўрмаластыру тјсілі їнемдеу тјсілі ќарасґз їлгілері

85 ХЇ-ХЇІІ єасырларда -ќыз,-єыз формалары етіс тўлєалары кейде аффикспен келеді?

-кер -єой -дїр -ман

86 Ќ.Ґміралиев ќай толєауды Бўхардікі емес дейді?

Бўл, бўл їйрек, бўл їйрек Жаулыќ жолын сїймеѕіз Ханєа жауап айтпасаѕ. Ай не болар кїннен соѕ

87 Бўхар енгізген бўрын болмаєан сґз їлгілері ?

алтын тўєыр, асыл сґз ќоєалы кґлдер, ќом сулар жапалаќ ўшпас жасыл тау Аќ ала орда

88 Ўлт атауы ретіндегі “ќазаќ” сґзі ќай жырауда бірінші кездеседі? Бўхар Шалгез Ќазтуєан Махамбет

89 ХЇІІІ єасырдаєы ресми ќаєаздар тілінде “баєынышты” (подданный) сґзі ќай сґзбен беріледі?

раєайат ясады сархад астрахат

90 Кґсемшеніѕ «деп» тўлєасы ресми іс ќаєаздарында ќалай келген?

дайу дан дегу дїр

91 Махамбетте кездесетін орыс сґзі ќандай ?

срок старшын майыр сот

92 Дулат енгізген бўрын болмаєан тіркес ќандай?

жырмен жуыну жас жїрек жайып саусаєын ќырдан ќиќу тґгілу секіріп шыєу

93 Шортанбайда кездесетін жаѕа тіркес малды ќаєаздату

абайламай айырылдым жетімдіктіѕ белі параны кґздеу

94 Жарыспалылыќ ХІХ єасырда ќай тўлєаларда жиі кездеседі? -арєа мен –уєа -дїр мен -деп -маќ пен -ге -ман мен -мыш

95 ХІХ єасырдаєы “діни” лексика жиі кездесетін аќын? Шортанбай Јбубјкір Дулат Шґже

96 Ќазаќ ґлеѕініѕ шоєырларєа (тирада) бґлінуі ќай аќыннан басталады?

Дулат Абай Махамбет Шортанбай

97 ХІХ є. ќиссалардыѕ “кітаби тілінде” “нјма біту” деген не сґз?

хат жазу есінен айырылу жїріп кету талќандау

98 ХІХ єасырда шыќќан газет ?

Дала уалаяты Ауыл уалаяты Аќмола уалаяты Торєай уалаяты

99 ХІХ єасырдаєы ќазаќ јдеби тілі стилдерін зерттеген ќазаќ єалымы? С.Исаев Ќ. Жўбанов І.Кеѕесбаев Б.Јбілќасымов

100 Абай дјстїрін жалєастырєан аќын ?

Маєжан Ќасым Ілияс Тайыр

101 Кеѕес дјуірініѕ алєашќы кезеѕінде кґркем јдебиет стилін романдарында дамытќан жазушы?

Ж.Аймауытов С.Кґбеев І.Есенберлин М.Јуезов

102 Латын алфабиті ќай жылы енгізілді? 1929 ж. 1930 ж. 1931 ж. 1928 ж.

103 “Орган” сґзініѕ (мыс “Партия органы”) орнына 1920 жылдары ќай сґз ќолданылєан? тіл мїше ортаќ їн

104 “Јдеби тіл еѕ јуелі жазуєа сїйенеді. Жазу стилінсіз јдеби тіл болмаќ емес” деген кімніѕ пікірі ?

М.Балаќаев Є.Мўсабаев Р.Сыздыќова Т.Ќордабаев

105 “Абайєа дейін де ќазаќ јдеби тілініѕ ўрыєы себілген болатын… олар жаѕа туа бастаєан жазба јдебиеттніѕ кейбір ујкілдерініѕ шыєармаларынан табылады” деген пікірді айтќан кім?

І.Кеѕесбаев М.Јуезов С.Мўќанов М.Томанов

106 “Абайдыѕ алдында ґткен Шортанбай, Базар, Бўхар жыраулар жазба јдебиет ґкілдері, Абайдыѕ ірі аќын болуына себепкер-осы бай јдебиет” деген жолдардыѕ авторы ? С.Мўќанов Н.Сауранбаев Е.Жанпейісов Є.Айдаров

107 Ќазаќ јдеби тілініѕ тарихы ертеден, кґне тїркі дјуірінен, хундар мемлекеті кезінен басталады деп пікір айтќан єалшымдар? Є.Мўсабаев, Ј.Марєўлан, Б.Кенжебаев Ќ.Жўмалиев, М.Балаќаев Ќ.Жўбанов, Н.Сауранбаев, С.Аманжолов Т.Ќордабаев

108 Ќазаќ јдеби тілініѕ басталар тўсы жайындаєы Р.Сыздыќованыѕ кґзќарасы ќай топтастыруєа жатады ? Ќазаќтыѕ тґл јдеби тілі ауызша дамыєан авторлы поэзия тїрінде оныѕ халыќ болып ќўралєан кезеѕінен, ХЇ-ХЇІ єасырлардан басталады. Ќазаќ јдеби тілі Октябрь революциясынан кейін басталады. ХІХ єасырдыѕ ІІ жартысынан басталады Ќазаќ јдеби тілініѕ тарихы ХЇІІІ єасырдан басталады

109 “Ертедегі ќазаќ јдебиеті хрестоматиясын” ќўрастырушылар Б.Кенжебаев, Х.Сїйінішалиев, М.Жолдасбеков, М.Маєауин ќазаќ јдебиетініѕ тарихын неше дјуірге бґледі ? 5 3 4 6

110 Н.Сауранбаев ќазаќ јдеби тілініѕ тарихы јлі толыќ зерттелмеген, сондыќтан оны дјуірлеу ќиын дей келіп, бўл тарихты неше дјуірге бґледі? 3 2 5 4

111 Біз ќазаќ јдеби тілініѕ даму тарихы еѕ алдымен ќандай басты-басты екі дјуірге бґлеміз ?

Ќазаќ халќыныѕ ўлттыќ кезеѕге дейінгі јдеби тілі

Ќазаќ халќыныѕ ўлт болып ќалыптасќан кезеѕіндегі јдеби тілі 1920-30 жылдардаєы јдеби тіл

1940 жылдан кейінгі јдеби тіл ХІХ є.є. ІІ жартысындаєы јдеби тіл ХХє. басындаєы јдеби тіл

ХЇІІІ-ХІХє.є. ІІ жартысындаєы јдеби тіл ХХ є.є. І жартысындаєы јдеби тіл

112 Ауызша јдеби тілдіѕ стильдік тарамдары негізінен неше топќа бґлінеді ? 2 4 5 3

113 ХЇ-ХЇІІ єасырлардаєы јдеби тіл лексикасындаєы кґне сґздерді шартты тїрде неше топќа бґлеміз?

3 4 5 6

114 “ХЇ-ХЇІ є толєау жырларында ґлеѕніѕ жол басындаєы буындарыныѕ ўйќасуы басым” деген пікір айтќан кім? М.Маєауин Р.Сыздыќова М.Томанов Ќ.Ґміралиев

115 Ќадырєали шежіресініѕ ќўрылымы неше бґліктен тўрады? 3 4 2 5

116 Ќадырєали туындысы тілініѕ лексикалыќ негізін ќандай сґздер ќўрайды? тїркі парсы монєол араб

117 “Тўрымтайдай ўл, ґкпеѕменен жарылма, арєын деген арыспын, ежелден саєан ел болєан” сияќты образдар ќай жыраудыѕ толєауларында кездеседі? Бўхар Жиембет Доспамбет Шалкиіз

118 ХЇІІІ є-єы сґздік ќўрам ќандай ќабаттардан тўрады? араб, парсы сґздері ќытай сґздері орыс сґздері монєол сґздері

119 Шоќан Ујлиханов “шора” сґзініѕ синонимі ќай сґз деп кґрсетеді? азамат жасаќшы аламан жауынгер

120 ХЇІІІ єасыр текстерініѕ алдыѕєы дјуірлерден айырмашылыєы неде??

жауаптыѕ бјрі дўрыс ноєайлыќ тўлєалар жоќ

грамматикалыќ маєыналарды беруде варианттылыќ орын алєан -єай жўрнаєы кездеседі

121 Дјуірі ґтіп, ескі заманмен жоєалєан сґздер ќалай аталады? ќалдыќтар варианттылыќ ілеспелік тўлєалар

122 Ўлттыќ жазба јдеби тілдіѕ негізгі ќаланып, јрі ќарай дамуєа кґшкен тўсы ќай кез?

ХЇ-ХЇІІ 20ж. ХЇІІІє. 30ж ХІХє. 70ж ХХє. 50ж

123 Махамбет шыєармаларыныѕ тілінде молынан ќолданылатын лексика.

жауаптыѕ бјрі дўрыс. тўраќты эпитеттер кґне сґздер теѕеу, метафора.

124 Ќазаќ ґлеѕініѕ шоєырларєа бґлінуі жјне јр шоєырдыѕ тілдік ќўралдар арќылы бір-бірінен айќын бґлініп кґрінуі ќай аќыннан басталады? Дулат. Шал аќын. Алмажан Шернияз.

125 Перифрастика амалын едјуір жандандырєан аќын Дулат. Махамбет. Шортанбай.

Сегізсері.

126 Ґткен єасырдыѕ басынан бастап, 60-70 жылдарына дейінгі ќазаќ тілініѕ алдыѕєы кезеѕдерден айырмашылыєы неде? орыс сґздерініѕ енуі. Ќытай сґздерініѕ келуі. Монєол сґздерініѕ кездесуі.

араб-парсы сґздерініѕ болуы.

127 Ќазаќтыѕ јдеби тіліне, оныѕ ішінде кґркем сґз дїниесіне орыс сґздерініѕ молынан ене бастаєан жјне жазба јдебиет арќылы енген тўсы ќай кез? ХІХє. ІІ жартысы ХЇІІІє. І жартысы ХХ є. ІІ жартысы ХЇ-ХЇІІІ є.

128 Араб-парсы сґздік ќабаты ќай аќын шыєармаларында кґп кездеседі ?

Абай Орынбай Махамбет Шґже

129 ХІХ є. І жартысындаєы ќазаќтыѕ тґл јдебие тілінде сґз тудырудаєы еѕ актив жўрнаќ.

-лыќ -дас -у -лы

130 Ислам дінін уаєыздап, оныѕ пайєамбары мен јулиелерін дјріптейтін таза діни таќырыпта “ккітаби тілде” жазылєан ќисса «Зарќўм» «Шахнаме» «Ескендір» «Бозжігіт»

131 Шыєыс классикалыќ јдебиетініѕ ќазаќша еркін аудармалары, яєни шыєыс сюжеттерін ќайталап ќазаќ жырлаєан туынды «Шахмаран» «Кербаланыѕ шґлінде» «Жўмжўма» «Салсал»

132 Байырєы поэзия дјстїрін жазба јдебиетке жалєастырєан кім? Шјѕгерей Сїйінбай Орынбай Майлыќожа

133 Шґже аќын ќай жырдыѕ вариантын ўсынєан? «Ќозы Кґрпеш-Баян Сўлу»

«Шахнама» «Манас» «Кґрўєлы»

134 Сїйінбай аќынныѕ ел арасына таратќан жыры? Жауаптыѕ бјрі дўрыс

«Шахнама» «Манас» «Тотыныѕ тоќсан тарауы»

135 Араб, апрсы, тїркі тілдерінен басќа орысша да сауатты болєан аќын?

Шјѕгерей Ќашаєан Мўрат Базар

136 Орыс сґздерін, образдарын еркінірек, молынан ќолдану кімніѕ шыєармаларында кездеседі ?

Маєауия Мјделіќожа Базар Майлыќожа

137 Ќисса-дастандарды мазмўны мен маќсатына ќарай нешеге бґліп ќараймыз ? 2 4 5 3

138 ХІХ є ІІ жартысындаєы басыѕќы стиль

кґркем јдебиет стилі кеѕсе-іс ќаєаздары стилі эпистолярлыќ стиль єылыми стиль

139 Абайдыѕ жазєан хаттары кімге арналєан?

Халиоллаєа Жармўханбетке Нјдірќўлєа Амантайєа

140 Ќазаќ тілініѕ эпистолярлыќ стилінде ай аттары ќай тілде беріледі? орысша атауымен. монєолша атауымен. ќазаќша атауымен. арабша атауымен

141 Кімніѕ аудармалары арќылы ќазаќ јдеби тіліне калька тјсілі енді?

  • Абай Шоќан Аќылбай Ыбырай

142 Ќазаќ јдебиетіндегі кґркем прозаныѕ негізін салєан, кґркем проза стилін бастаєан кім?

Ыбырай Шоќан Абай Маєауия

143 “Ќўтадєу біліктіѕ” неше нўсќасы бар?