50.Кернеуді желінің рационалды сұлбасын және оның параметрлерін таңдау арқылы реттеу.

Тізбек кедергісінің өзгеруімен кернеуді реттеу. Тұтынушылардағы кернеу тізбектегі кернеудің жоғалу көлеміне тәуелді, ал ол өз уақытында тізбек кедергісіне тәуелді. Мысалы, сызықтағы кернеудің көлденең түсуі.

P₁₂^k, Q₁₂^k, U₂-қуат ағымы және сызықтың соңындағы кернеу

r₁₂,x₁₂- оның активті және реактивті кедергісі.

Бөлінетін жүйедегі активті кедергі реактивті кедергіге қарағанда көп r₀>x₀ (13.1) алғашқы, рөлді буын алымы арнайы P₁₂r₁₂. бөлінетін жүйеде сызықтық өзгеріс тұтынушы кернеуі де ∆U₁₂ де r₀ және r₁₂ өзгереді. Сондықтан, бұл жүйедегі қималар кейде кернеуді жоғалту мүмкіндігіне қарай таңдалады.

U₂ = U₁ – U₁₂<U_2ДОП.

Қоректенетін жүйлерде керісінше r₀< x₀ сондықтан ∆U₁₂ сызықтың реактивті кедергісі дәрежеде анықталады. Ол қимадан аз тәуелді. Қоректенуші жүйедегі керенудің жоғалту мүмкіндігіне қарай, сызықты қиманы таңдау экономикалық жағынан дұрыс емес. Реактивті кедергінің өзгеруі кернекді реттеуде қолданыады. Реактивті кедергіні өзгерту үшін сызыққа конденстаор қосу керек.

Конденсаторды қосу алдында, кернеудің көлденең төмендеуі арқылы анықталады. Сызық соңындағы керену мүмкін деңгейден төмен деп көрелік.

Кернеуді мүмкін деңгейге дейін көтеру үшін U_доп- конденсаторы сызыққа кезекпен қосайық. Бұны былайшы жасзамыз.

Мұнда х _к конденсатор кедергісі.

Сызыққа конденсаторлардың кезекпен қосылуын көлденең компенсация деп атайды. Көлденең компенсацияны қосу, сызықтағы кернеудің жоғалуымен, индуктивті кедергіні компенсациялайды.

УПК үшін конденсатордың сыйымды кедергісінің сызықтағы индуктивті кедергіге қатынасу, процентпен көрсетілген, компенсация проценті деп аталады.

С=Х_к/Х₁₂ 100

Тәжірибеде реактивті компенсацияның бір бөлігін ғана қолданады. (с<100%)

Реактивті қуаттың ағынын өзгерту арқылы кернеуді реттеу.

Жүйедегі кернеудің төмендеуі былай анықталады.

мұндағы Р_н:Q_н- қуат ағындары;

R_с,х_с- жүйедегі активті және реактивті кедергілер.

Реттеу жөнінде түсініктеме. Әрбір желі оның жабдықтары есептелген Uном номиналды кернеумен сипатталады (генераторы, трансформаторы, желілер және т.б.). номиналды кернеу тұтынушының дұрыс қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз етеді және ең үлкен экономикалық тиімділік беруі тиіс. Тұтынушы жүктемесі үнемі өзгеріп тұрғандықтан, желінің кез-келген нүктесіндегі кернеу де номиналды мәннен ауытқуы. Бұл ауытқу V энергияның сапасын төмендетеді, сәйкесінше, өзінен кейін зардап тигізеді. Бір мезгілде желі басындағыU1кернеу көп жағдайларда шетіндегі, U2– ден жоғары, өйткені ток желі бойымен ағып өте отырып, кернелык шығын тудырады . Сондықтан тұтынушы кернеуіU2–ні желінің номиналды кернеуі Uном.с – ге жуықтау үшін және берілістің соңын сапалы энергиямен қамтамасыз ету үшін генератордың номиналды кернеулеріUном.г.Uном.с – мен салыстырғанда 5% жоғары алынады, трансформатордың екінші орамасының номиналды 5-10% жоғары (шамамен 5% трансформаторды жоғалтады).