Телекоммуникациядағы менеджменттің міндеттері

Один из классиков современного менеджмента П. Дрезкер, его книга “Задачи менеджмента в XXI веке” излагает основные задачи:

1. Менеджмент – оның іс жүзінде қолданылуы нақты принциптерден құралуы керек, ал теорияға сүйенуі тиісті;

2. Ұйымдастыру структурасы, алдағы қойылған міндетке сәйкес болуы керек;

3. Адамдарды басқарма, оларды бағыттап отыру керек; Мақсат - әр қызметкердің білімін шыңдау, өсіру;

4. Менеджер барлық қызмет көрсету процестерін қамту керек, барлық этаптарда пайдаланушылардың бағалықтығын (құндылық) тиімді жасауға тиісті. Байланыста – бұл операторлардың бірігіп жұмыс істеуі және бір-бірімен партнер болу;

5. Менеджмент іс жүзінде компанияның жағдайын ойластырады, мемлекет саяси жағдайы қатыспау керек;

6. Менеджмент ішкі ресурстарды ұйымдастырып, сыртқы ортада жоспарланған нәтижеге фирма жететін болуға тиісті;

7. Бала туудың төмендеуі әр мекемеге туралай әсер етуі мүмкін;

8. Пайдаланушының фирма қызметтеріне жұмсайтын табыс үлесі, экономикалық информацияның фундаменті. Фирма сан табыс үлесінің өзгеру тенденциясын біліп отыруы керек, соларға икемделуге тиісті;

9. Өткен ғасырда коммерциялық фирмалырдың орташа даму уақыты 30 жыл маңайында болды. Өмірдің ұзақтығы өсіп келеді, қазіргі инвесторлар пенсияға шыққанда қанша пайда аламын деп есептейді. Сондықтан инвестиция салушылардың, көп пайда табу талабы орта бермекші.

10. Әлемдік конкуренция әр фирманың стратегиялық мақсаты болуға тиісті. Арзан жұмыс күшімен экономикалық дамуды ұйымдастыруға болмайды. Жұмысшыларға төмен еңбек ақы төлеу, олардың еңбек өнімділігінің өте төмен боуы фирманың болашағына кедергі болады.

11. Менеджер өзіне 2 сұрақ қояды: • Жою уақыты келді;

• Жоюды қалай ұйымдастыру керек?

Бұл сұрақ әрқашанда болуға тиісті. Қызметті, тауарды пайдаланушыларға жеткізу мәселесіне көңіл бөліп отыруға тиісті;

Өзгеріс-табыс гарантиясы емес, бірақ өзгерістің болмауы сәтсіздікке әкеліп соғады.

12. Информация – маңызды ресурс. Фирмаға қандай информация керек? Өндіріс шығындары, не істелінді, не жасалынбады?

Әр операцияға, осыны істеу керек пе, әлде ерек жоқ па – деп сұрақ қою керек. Егер керек болса, оны қалай, қай мерзімде жақсы жасау керектігін ойластыру жөн.

13. Қызмет көрсететін компаниялар, резервтерді жеке операцияның шығындарынан іздеуге тиісті емес (өндіріс кәсіпорындарындай). Олар компанияның жалпы шығының – бір шығын деп есептеуге тиісті. Қызмет көрсету фирмада шығынды тұрақты және ауыспалы деп бөлудің қажеті жоқ.

14. Мекемелерге, фирмаларға заттай игілікті шығарғаны үшін, нарықта керектігі бар үшін төлейді.

15. Ең басты мақсат физикалық еңбектің өнімділігін көтеру емес, ой еңбегінің өнімділігін көтеру болады, оның ішінде жұмысшылардын өкілдерінінде еңбек өнімдерін көтеру.

Ой еңбегінің қызметкерлері өздерін-өзі басқаруы тиісті, оларға бір белгілі бостандық берілуі тиісті.

Еңбек өнімділігін бағалағанда, сана негізгі көрсеткіш болуға тиісті (саны, көлемі емес).

Жұмыскерлерге шығын ретінде емес, «канибал» ретінде қарау керек.

Олар тұрақты түрде оқуы керек.

16. Жұмыскер басқа жұмысқа ауысуға дайын болуға тиісті. Өйткені, фирма жылдам өзгереді және жыйылады ерте ме кеш пе.

Менеджмент екі тірекке негізделген: Бірінші – жұмыскерлердің көбісі жұмысқа деген ынтаны басынан кешіре алады; Екінші – ой еңбегінің адамдары жинақты, дайын болады.

39. Тәуекел менеджменті жүйе ретінде.Тәуекел менеджментте басқару объектісі болып, капиталдың тәуекелді енгізулері болып табылады және 18.5 бөлімінде көрсетілген тәуекелдің өзі. Басқару құралы болып, тәуекел пайда болу процессінде шаруашылық субъектілердің арасындағы экономикалық қарым-қатынасы саналады. Экономикалық қарым-қатынастарға қауіптендіруші және қауіпсіздендіруші, қарыз алушы және несие беруші арасындағы, кәсіпкерлер арасындағы (серіктес, бәсекелес) және т.б. қарым-қатынастар жатады. Тәуекел-менеджментте басқару субъектісі - бүл әртүрлі басқару әсерлерінің тәсілдері және әдістері көмегімен, арнайы адамдар тобы (қаржылың менеджер, сақтандыру жөнінен маман, аквизитор, актуарий андеррайтер және т.б.) тәуекелдерге бағытталған әсерлерді көрсетеді.Тәуекел-менеджмент келесі қызметтерді атқарады: капиталды тәуекелді енгізуді бағалау (инвестициялық және иннновациялық жобалар); тәуекелді төмендету және жоспарлау; оны болдыртпау бойынша жүмысты үйымдастыру, тәуекелді сақтандыру, экономикалық қарым-қатынасты және шаруашылық процесс субъектілерінің арасындағы байланысты іске асыру, жобаның барлық қатысушыларының іскерлігін реттеу және координациялау, бақылау.Тәуекел-менеджмент басқару жүйесі ретінде кең жоспарда басқару процесінің біріңғай технологиясында қатысушылар арасындағы білімге және өзара байланысты жетілдіруге алып келетін процесетердің және іс-әрекеттердің жиынтығы. Қоршаған орта, тәуекелдің ықтималдылығы, дәрежесі және шамасы туралы ақпараттың негізінде капиталды тәуекелді енгізудің әртүрлі нүсқалары өңделеді және олардың ұтымдылығы, күтетін пайданы және тәуекел шамасымен салыстыру жолымен, бағаланады. Ұйымның тәуекел-менеджменттің осы кезеңінде басты рол менеджерге арналады. Оның таңдау құқығы болу керек (біріңғай түлғалық шешім қабылдауы) және ол үшін жауапкершілік алу керек. Жауапкершілік тәуекел шешім қабылдаушыға қызығушылыққа, оның қойылған максатка жетуге ұқсайды. Тәуекелді басқару стратегияны және тәсілдерді таңдау кезінде жиі қандайда бір белгілі іс-әрекет стереотипі қолданылады, менеджердің тәжірибесінен және білімінен жинақталады және оның бар болуы белгілі типтік жағдаиларда оған оптималды және одан қолайлы тәсілмен іс-эрекет жасауға мүмкіндік береді. Олар болмаған кезде менеджер оптималды (өзі үшін қолайлы) тәуекеді шешімдерді іздеуге алып келеді. Басқаруда, тәуекел-менеджментте сенімді және жеткілікті ақпаратты қабылдауы басты роль атқарады, өйткені ол нақты жағдаиларда тәуекел шарттарында іс-эрекет бойынша бекітілген шешімді қабылдауға мүмкіндік береді.

43.Айналым қорлары.Өндірістік айналым қорлары байланыс саласының пайда болуына тікелеі байланысты. Оларға көмекші материалдар запасы, күнделікті қызмет көрсету мен құрал жабдықтарды ремонттауға арналған запас бөлшектер және де отын, құны аз және тез тозатын құралдар. Соңғы тобтағы құралдар мен шаруашылық инвентарьлар кіреді, бірақ олардың бірлік бағасы мемлекеттік минималды жалақысынан 100-ден аспай және жұмыс істеу мерзімі 1 жылдан аспау керек, және де арнаулы жұмыс киімдер кіреді. Байланыс почта мекемелерінде айналым қаражатына посылка тарасының запастары кіреді. Қарастырып отырған топтың негізгі емес байланыс ұйымына шикі зат, негізгі материалдар мен бітірілмеген өндіріс.Айналым қорына кассадаға және есеп айырытын счеттағы ұйымның ақшалай қаражаты, негізгі емес ұйымының дайын өніміне қаржы бөлуі, кәсіпорын қоймаларында арнаулы жұмыс киімдер мен дебиторлық қарыздар және т.б. жатады. Айналым қаражаттың бұл бөлігі жаңа қызметтің бағасына байланысты емес. Ол жасалынған бағамен жүріп, шаруашылық ұйымын өндірістік айналым қорларының запасына керекті элементі боп, бюджетпен есептесу, кәсіпорын-жабдықтаушылармен және де басқа байланыс ұйымдармен желі арқылы қызмет көрсету процесін шығаруда өзара түсінісушілігімен жұмысшылырға жалақы төлеуде және де басқа мақсаттарда.Байланыс ұйымның айналым қаражатының жалпы бағасы өндірістік айналым қорымның бөлігіне 30% (өндірісте-70%) жатады, бірақ салалар разрезінде айналым қаражаттарың құрлымы әртүрлі. Ол техникамен жабдықтау деңгейінен, өндірістік және еңбек ұйымдар түрлерінен, желі арқылы қызмет көрсетуде қатысатын және де қызмет көрсетілген абонентермен есептеу жүргізу түрлерінен оператор арасындағы есеп жүргізу механизімінен тәуелді.Өндірістік айналым қорлармен айналым қорлардың толықтандыру мен қалыптасу бұлағы, өзіне меншікті және карызға алынған қаражаттар болады. Өзіне меншікті айналым қаражаттар (АО-да) ұйымдарда, оны құру уақытында (акционерлеу) құрамында құрылған қорлар (капиталда) пайда болады. Содан кейін олардың қаражаттары, күнделікті ұйымның қолындағы қаражаттар арқылы және өзінің ресурстарынан құрылады. Мысалы пайда.

31. Ұйым-менеджементтің объектісі ретінде. Ұйым бұл адамдардын системалық түрге бағытталған жиынтығы, қойған мақсатқа жету үшін. Ең басты құрамасы ұйымның: адам мақсаттар және ұйымдастырылу. Әрбір ұйым үш процесте жүргізеді: шикізатты қоршаған ортадан алады, шикізатты дацындауды іске асырады, шыққан шикізаттағы өнімді қоршаған ортаға береді. Ұйымның тепе-теңдікте болуына осы үш процестің арасындағы теңдікке байланысты болады. Ең маңызды тепе-теңдікті қалыптастырушы менеджментке тән қасиет болып келеді. Ұйымның ішіндегі өмірді ұйымдастыру үшін функционалдық процестерді іске асыру тиіс. Бұл структура ұйымды қалыптастыру, ішкі ұйымның процестері ұйымдастырылуы, технологиялық ішкі жүйелерді іске қатар оларды ұйымдастыру, сонымен қатар ұйымның салт- дәстүрін дамыту, өнеркәсіпті басқару, маркетингттік және финанстық ұйымның және де істелінген жұмыстың анализімен жұмыс істей білу.Процеспен басқарудың шарты ол сыртқы қоршаған отрамен байланысты және де іскерлік ортамен де байланыс үшін қалыптастырылған. Осының салдарынан, яғни ұйым қалай сыртқы байланысқан болса олардың беделдігі осыдан көрінеді, механикалық және органикалық басқару түрлері де болады. Ұйымды басқарудағы ең басты рөлдердің бірін менджерлер атқарады. Олар 3 рөлді атқарады: шешімді қабылдауға араласады, ішкі ортаға жаңалықты жинайды және таратады, ішкі және сыртқы қатынастарға араласады, ұйымның атынан шыға алады. Теориялық түрде қарасақ, ұйымды ерекше бір түр деп қарастырсақ ол бірнеше субъектілердің ара – қатынасы болады, осының салдарынан мақсат қалыптасады, осы мақсаттарға жетудегі шарттар пайда болады, ал осы шарттардан ұйымдастырылу шығады. Ұйымның жалпы алғанда ішкі қарастыруға болады. Структуралық – функционалдық ішкі жүйе бастапқы болып тпбылады, осыдан ұйымның басқарылуы қалыптасады. Информациялдық-істік ішкі жүйе ол ұйымдастырудың идеолгиясымен жүйенің бағалылығын көрсетеді. Ішкі жүйелер негізінде ұйымды қалыптасуна және дамуына жол ашады, осының салдарынан оны әрі қарай жылжытады. Басқаруды дамыту процесі терең болып келеді, басқаруды өсіруге қарағанда ол белгілі бір логикаға байланысты іске асады. Бірінші қадам логикалық дамудағы басқаруда ол жаңа мақсаттардың пайда болуы. Екінші қадам жаңа мақсаттарға реакцилардың пайда болуы. Үшінші қадамға бастапқы жолдарға өзгеріс енгізу. Төртінші қадам структура мен ұйымның басқарудағы элементтеріне өзгеріс енгізу. Және соңғы бесінші қадам осы ұымдастырудың мақсаттарымен мінездемелері бекітілетіндігі.Мамандар әділ айтады, ұйымдастырудың идеалды бірлігі жоқ деп, себебі әрбір экономика, фирма және олардың тармақтары өздігі мен ерекше. Олар өзінің ұйымдастыру моделін іздеуі тиіс. Факторлардың ішінде ұымдастыруды жүзеге асыру үшін ең бірінші мекеменің қандай бағытта жұмыс істейтінін анықтауы керек, шығарылатын өнімін, қоршаған ортаның мінезін олардың жұмыс істеу ортасын және т.б. Жаңа ғасырдағы ұйымдастырудың түрі қарапйым және оңай болуы керек. Оның ең басты критериясы бәсекеге қабілетті болуы. Мақсат осы ұйымдардың ісін анықтайды, ал принціптері мақсатқа жетудегі бағыттарын қалыптастыруға мүмкіндік береді.Ұйымдастырудың принціптері-басқарудағы ерекшелігі, басты орнымен нормалық ісі, олармен белгілі бір органдар басқарады. Басқарудағы принціптер жүйге мақсатын анықтайды.

Ұйымдастыру тәсілі – ұйымның басқарылу субъектісі ұйымға бағынатын объектінің арсындағы байланыс, олар ықималдыққа бағына отырып жолды таңдайды. Тәсіл ең маңызды сұрақттардың біріне жауап береді- қандай мүмкіншілікпен объект ұйымдастырылудың әсер ету.Ұйымдардың мүшелері базарлық байланыстың шарттарына сүйене отырып олар минималды түрде ұйымдастырылған объектілерге күш түсірмей, осы жүйені енгізіп, алдағы уақытта жүйені сыртқы базарлыұ байланысқа аз материалдық шығын жұмсап осы жүйені аз уақытта қалыптатыру.

30. Қазіргі заманғы менеджменттің принціптері.Жаңа менеджменттің аппаратты мінездемесі, сонымен қатар телекоммуникацияның, принціптерге байланысты құрылу керек, бұл принціптер практикалық тәжіибелерден жинақталған. Менеджмент принціптері – бастапқы және негізгі менеджмент теориялары, идеялармен басқарылатын және негізгі ережелері; кез келген ережені қамтиды, заңды түрде қамтылады. Бұған байланысты менеджмент принціпі – бұл ортақ заңдылық осының ішінде байланыс орнатылады әртүрлі структуралармен басқару жүйелері.Ұйымның басқаруды эффективті принціптерінің қалыптасуы практикалық тәжірибенің жинақталуына және мендеджмент теориясының дамуна базалық жүйедегі және ситуатциялық келу басқарудың тез өзгеруі ұйымның өзгеруіне байланысты, ұлттық экономиканың артықшылық шеңберінде, ал соңғы он жылдықта – оның көп ұлттылығын есепке ала отырып.Библиографияны зерттеудің нәтижесінде менеджменттің дамыған аппараты (аксиомалар мен болжаулар), бір жағынан М.Х. Мескону және П. Друкеру, екінші жағынан И.Ансоффу тартады. Жаңа фактілерге сүйене отырып кестелер құрылды, бұл кестелерде жаңа менджменттің анықтамалары және оларға түсініктемелер. Олар манағы аталып кеткен авторлардың кітаптарында белгіленіп кеткен. Олардың ойнша ұйымды ұйымдастыру үшін сыртқы орта факторларын және экономиканың глобализациясы есептерін шығармауы керек деген яғни бірінші группадағы авторлар принціпі – ол стратегилық ұйымдастыру, ал екінші оперативтік.

Менеджмент түсінігі біздің өмірімізге ене бастады жјне дағдылы болды.Бірақ, сөз жаңа филлософия туралы екенін ескеру қажет. Сол себепті менеджмент терминын толық қарастырғанымыз жөн.

Менеджментті нарықтық жағдайдағы экономикалық ынталандырудың бернелерін және әдістерін, әр түрлілік принциптерін қолдану, материалды, қаржыны, ақпаратты және ресурстарды оңтайлы пайдалану негізінде шаруашылық өміріндегі қол жеткізуге бағытталған басқарудың ерекше тұрі ретіндегі экономикалық дербес субъектісі деп түсіндіруге болады.

Менеджмент (ағылшын тілінде management –“басқару,меңгеру,немесе ұйым”) - өндірісті немесе коммерцияны басқару,сонымен қатар өндірістің сапасын және кірісін жоғарлату мақсатында қолданылатын қағидалардың,амалдардың,жиынтығы. Тәжірибе жүзінде <басқару> термині <менеджмент> терминімен сәйкес келмейді,себебі басқарудың бір ғана форумы туралы,соның ішінде әлеуметтік-экономиканы басқару,яғни кәсіпкерлік құрылымы акционерлік компаниялар жайында сөз етіледі. Және де негізгі экономикалық менеджмент ол өндіріс ұйымдарын және сауданы өнеркәсіпті базада жүзеге асыратын,шаруашылықтың нарықтық түріндегі үлгісі болып табылады. Сол себепті менеджмент термині шаруашылық қызметінде қолданылады,яғни кез-келген товарлар мен қызметтердің өндіріс саласы болып табылады,ал біздің жағдайымызда телекоммуникация саласын қарастырамыз. Ол біздің елімізде жаңа экономикалық қатынастарды және әлеуметтік- экономикалық процестерді басқарудың жаңа жүйелерін пайдалануға үлкен себебін тигізеді. Менеджмент –бұл басқа да кез-келген ғылымдар сияқты, белгілі бір өзінің заңдылықтары мен қағидаларын және шартты мақсаттары мен тапсырмаларын ұсына алады.

Қазіргі кезде менеджмент үш қағиданы қарастырады:

• ғылыми зерттеу аймағын

• кәсіпшілік қызмет ретінде және оның функциясын белгілейді

• оқылатын пән ретінде

Менеджменттің ғылым ретіндегі қойған мақсаты кез-келген ұйым үшін басқару қағидаларын реттеу.Менеджменттің ғылым ретіндегі негізгі тапсырмалары келесілер:басқарудың тапсырмасын және мақсатын белгілеу,жеткен жетістіктеріне байланысты белгілі бір шаралар ұйымдастыру,операциялардың түрлеріне байланысты тапсырмалар бөлу,жұмыстар бөлу,ұйымдар арасында әрекеттестіктерді реттеу,иерархиялық құрылымдарды жетілдіру,қабылданған шешімдердің процестерін ықшамдау,сонымен қатар жүйенің, ұйымның тиіимді басқарылуын қарастыру.

Менеджменттің жалпы немесе стратегиялық мақсаты ол ұйымның даму концепциясын анықтайды. Менеджменттің басты негізі – адам ресурстары және кәсіпкерлік қызметі болып табылады.