
- •Мазмұны
- •1 Қоректену көзінің жұмысы
- •2 Кернеу стабилизаторын есептеу және элемент схемасын таңдау.
- •2.1 Бірінші каналдағы стабилизаторды есептеу және оны таңдау.
- •2.2 Екінші канал тұрақтандырғышының есептемесі, транзистор мен стабилитронды тандау .
- •2.3 Үшінші каналды есептеу.
- •3 Сыйымдылықты филтрлі түзеткіштерді есептеу.
- •3.1 Түзеткіш бұйымдарын таңдау.
- •4 Трансформатор параметрлерін есептеу немесе стандартты трансформаторды таңдау.
- •4.1 Бір фазалық трансформаторларды есептеудің жеңілдетілген түрі.
- •5 Пайдалы әсер коэффициентін есептеу.
- •Қорытынды
- •Қолданылған әдебиеттер тізімі:
3.1 Түзеткіш бұйымдарын таңдау.
Түзеткіштерді есептеудің қорытындысы бойынша қолданатын диодтар типін және тегістеу фильтрлерінің стандартты конденсаторларын таңдау қажет.
Диодтарды рұқсат етілген орташа тоқ Iпр.ср бойынша таңдалады. Ол тоқ есептеудің қорытындысында пайда болған, рұқсат етілген импульстік тоқ және қайтарылатын кернеу бойынша тексерумен, вентильдің орташа тоғынан көбірек болуы керек. Диодтардың параметрлер 3 қосымшада келтірілген. Диодтарға түсініктеме хатта маркировка (мысалы КД202А) және параметрлер (Iпр.ср, Iпр.и, Uобр және Uпр) келтіру қажет. Көпірлік түзеткіштер үшін КЦ402 – КЦ412 типтес блоктарды қолдану ұсынылады.
Бірінші түзеткіш үшін
Iпр,ср=0,5А
Iпр.и=3.5
Uпр =1А
Uобр=30
КЦ412А диодын және К50-35 33мкФ × 35В конденсаторын таңдаймыз.
Екінші түзеткіш үшін
Iпр.ср = 0,05А
Iпр=0,35А
Uпр=1В
Uобр=225В
KЦ407А диодын және К50-35 0.22мкФ × 50В конденсаторын таңдаймыз.
Үшінші түзеткіш үшін
Iпр.ср = 0,15А
Iпр=1,05А
Uпр=1В
Uобр=240В
KД102А диодын және К50-35 1мкФ× 50В конденсаторын таңдаймыз.
Тегістеуші сүзгіштердің конденсаторлары есептеу нәтижесі бойынша алынатын сыйымдылықтан үлкен болатын сыйымдылықтан тұру керек. Конденсаторлардың жұмыс кернеуі жүктеме тогы нөлге тең болғанда жүктемелік сипаттамаларды еспетеуден анықталатын түзеткіштердің бос жүріс кернеуінен 1,5…2 есе үлкен болатындай етіп таңдалады. Таңдалынған конденсаторды белгілеу мына түрмен көрсетілу керек: К50-35 10 мк 100В.
4 Трансформатор параметрлерін есептеу немесе стандартты трансформаторды таңдау.
Трансформатордың жұмысы электр тоғының магниттік қасиетіне негізделген. 50Гц жиіліктегі ауыспалы тоқ желісіне алғашқы орамды қосу кезінде бұл орам бойынша оның оралымының маңында және трансформатордың жүрекшесінде ауыспалы магниттік өріс құрайтын ауыспалы тоқ өтеді. Орамның екінші оралымынан өте бере бұл өріс онда ЭДС индуциялайды. Бірінші және екінші орамның оралым мөлшерінің қатынасы трансформация коэффицентін анықтайды, осыдан келе, алынатын кернеу екінші орамда болады (шығарылатын кернеу). Егер екінші орамның оралым мөлшері біріншіге қарағанда көп болса, трансформатордың шығарылатын кернеуі жабдықтайтын желі кернеуінен жоғары болады, жәнеде бұндай орам жоғарлатушы деп аталады. Ал егер екінші орам біріншіге қарағанда аз оралымға ие болса, шығарылатын кернеу желі кернеуінен төмен болады, ал оралым төмендеткіш деп аталады.
Трансформатор – ол қуатты пассивті түрлендіруші. Оның пайдалы әрекет коэффиценті әрдайым бірліктен төмен болады. Ол дегеніміз, күш түсіру қолданатын қуаттылық желіден күш түсірілген трансформатормен қолданылатын қуаттылықтан әрдайым аз болады деген сөз. Осыдан келе желілік орамдарға қарағанда жоғарлатқыш орамдарда тоқ күші аз, ал төмендетуші орамдарда көп.
Жабдықтаушы желінің бірдей кернеуі кезіндегі екі түрлі трансформаторлар екніші орамның бірдей кернеуіне шақталған болуы мүмкін. Ал егер бірінші трансформатордың күш салуы үлкен тоқ жұмсаса, ал екіншісі – кішкене тоқ жұмсаса, осыдан келе бірінші трансформатор үлкен қуаттылыққа ие. Трансформатордың орамындағы тоқ күші неғұрлым көп болса, соғұрлым қалын сыммен оралуы керек, ал ол жүрекшенің терезесінің аумағын ұлғайтуды қажет етеді. Сондықтан трансформатордың қуаттылығына оның габариттері байланысты болады, жәнеде керісінше. Белгілі бір көлемдегі жүрекше тек қана белгілі трансформаторларды жасау үшін қолданылады, трансформатордың габариттік қуаттлығы деп аталатын жүрекшенің берілген өлшемдері үшін шектеулі.
S=1,2√ Pr (4.1)
Басқалар сияқты энергияның құраущысы да, трансформатор пайдалы әсер коэфициентімен сипатталады.(ПӘК)-қуат байланысымен. Пайдалы трансформатор жүгімен қуатқа. Желіден басқа трансформатор жүгімен пайдаланылады. ПӘК аз қуатта трансформаторлар мәндік жиіліктен 0,8-ден 0,95-ке дейін тербеледі. Ең үлкен мән ПӘК трансформаторлары ең үлкен қуатқа ие болады.