3. Жасушаның жалпы патологиясы. Ауырсыну, стресс, экстремальды жағдайлар

65. Жасушалардың зақымдануы келесi жайттардың әсерiнен туады:

1. сөздiк тiтiркендiргiш

2. механикалық,физикалық,химиялық тiтiркендiргiш

3. көмiрсулардың жетiспеуi

4. көмiрсулардың артық жиналуы

5. қандағы лейкоциттердің жоғарылауы

2

66. Клеткалардың зақымдануы келесi факторлардың әсерiнен тууы мүмкiн:

1. сұйықтардың осмотикалық қысымның жоғарлауы және клетка аралық,клеткада судың азаюы

2. белоктық заттардың азаюы

3. липидтiң азаюы

4. инертті газдар жетiспеуi

5. интерферон әсері кезінде

1

67. Жасушаның зақымдануының себебi болып келесi жайттар табылады:

1. иондаушы радиацияның әсерi, жоғарғы қызымы

2. физиологиялық активтi заттардың ықпалы

3. бос радикалдардың жетiспеуi

4. көмрсулардың жетiспеуi

5. изотоникалық ерітіндіні көктамыр ішіне енгізу

1

68. Жасушаның зақымдалуы болады:

1. жасушаның қартаюы, қабыну медиаторлар әсері, вирустардың енуі

2. лимфацит Т-хелпердiң әсерi

3. лимфацит Т-супрессордың әсерi

4. ацетилхолин мен адреналин әсерi

5. жүйке жүйесiнiң трофикалық функциясының бұзылуы

1

69. Жасушаның зақымдануын биологиялық факторларына келесi әсерлері жатады:

1. иммуноглобулин А классы

2. интерферон

3. комплемент әсерiнен иммунды комплекстердің тұнуы

4. қоюландырылған қышқылдар

5. лимфоцит Т-хлепер әсерi

3

70. Жасушаның арнайы зақымдануының негiзгi көріністерін көрсет:

1. нәруыздың қайтымды денатурациясы

2. цитохромоксидазаның блокадасы

3. клетка мембранасы өткiзгiштiгiнiң бұзылуы

4. мембранды насостың функциясының зақымдануы

5. калий иондарының клеткадан шығуы

2

71. Жасушаның генетикалық аппаратының арнайы зақымдануын келесi факторлар тудырады:

1. жасушада Nа⁺ ионының жиналуы

2. иондаушы сәулелену, пуриндi негiздердiң клеткада жиналуы, кейбiр антибиотиктердiң әсерi

3. цитохромоксидазаның белсендiлiгi

4. жасушадағы осмостық қысымның жоғарылауы

5. жасушадағы осмостық қысымның төмендеуі

2

72. Жасуша зақымдануының арнайы емес көрiнiстерiне келесiлер жатады:

1. нәруыздың жоғары қызымының әсерінен коагуляциялануы

2. нәруызды-липоидты құрылымның төменгі қызым коагуляциясы

3. паранекроздың дамуы,тiндердiң сорбциялық қасиетiнiң кушеюi

4. генетикалық аппарат қызметiнiң бұзылуы

5. механикалық факторлар әсерінен мембрана бүтіндігінің бұзылуы

3

73. Жасуша зақымдануының арнайы емес көрiнiстерi келесi факторлармен айқындалады, ТЕК:

1. калий ионың жоғалтуымен

2. натрий ионының жиналуымен

3. жасушада кальций ионының азаюымен

4. судын жиналуымен

5. электр потенциалының төмендеуiмен

3

74. Жасушаның арнайы емес зақымдануы келесi факторлармен жүредi, ТЕК:

1. жасуша кальций ионының жоғарылауы

2. клеткааралық байланыстын жоғалуы

3. ферменттiк жүйе белсендiлiгiнiң бұзылуы

4. генетикалық аппараттын инактивациясы

5. жасушаның иондық құрамының бұзылуы

5

75. Зақымданған жасушаның қорғаудың арнайы емес тетігіне жатады:

1. көмiрсулардың тотығуының гликолизге ауысуы, клетка органеллаларынын гипертрофиясы

2. ацидоздын дамуы, алкалозы

3. органеллалар гипоплазиясы, гипертрофиясы

4. тотығу фосфорланудың төмендеуі

5. тіннің сорбциялық қасиетінің жоғарылауы

1

76. Жасуша зақымдануының көрсеткiштерi:

1. жасушаның рН жоғарылауы

2. жасушаiшiлiк натрий иондары қояландыруының жоғарылауы

3. жасушаның рН төмендеуi (ацидоз), мембранды потенциалдың төмендеуi

4. жасушаiшiлiк кальций иондары қояландыруының жоғарылауы

5. жасушаiшiлiк калий иондары қояландыруының жоғарылауы

3

77. Бөлiнбейтiн жасушаның зақымдануында барлық көрiнiстер болады, ТЕК:

1. хроматин тығыздығынын азаюы

2. кариопикноз

3. кариолизис

4. кариорексис

5. ядро тығыздығының көбеюi

1

78. Алкоголь (этанол) және наркотиктер барлық көрiнiстi тудырады, ТЕК:

1. жасушаның генетикалық аппаратының тура зақымдалуы

2. бөлiнетiн клеткалардың күн радиациясына сезiмталдығын жоғарылатады

3. ДНК-ң дәрiлердiң әсерiне сезiмталдығын жоғарылатады

4. В тобының авитаминозының дамуы

5. иммунды жүйесiнiн зақымдануы

1

79. Физиологиялық ауырсыну:

1. ұзақ мерзiмдi болады

2. зақымдалмаған жүйке жүйесiнде пайда болады

3. қанның ұйығыштығын төмендетеді

4. ауырсыну сезiмiнiң өткiзгiштiгi тiтiркендiргенде пайда болады

5. бас миы зақымдалуда пайда болады

2

80. Біртектес дерттік ауырсыну көрiнедi:

1. жүйке бағаның тiтiркендiрген кезде, ауырсыну сезiмiнiң өткiзгiштiгiн тiкелей тiтiркендiргенде, көру төмпешiгiнiң латеральды ядросын тiтiркендiргенде

2. ми қыртысын тiкелей тiтiркендiргенде

3. кез келген рецепторларды тiтiркендiргенде

4. зат алмасу рецепторларын тітіркендіргенде

5. барорецепторларды тітіркендіргенде

1

81. Патологиялық ауырсынудың орталықтан пайда болуы сипатталады:

1. парестезияның пайда болуы

2. бұлшықет ауруының пайда болуы

3. бірден жоғалу кезінде

4. ми қыртысында дерттік күшейген қозуы генераторларының, каузалгияның және фантомды аурудың пайда болуы

5. зақымдалмаған жүйке жүйесінде байқалады

4

82. Iшкi ағзалардағы дерттік ауырсыну сезiмiнiң пайда болу себебi:

1. асқазан мен iшек жазық бөлшекетiнiң өзге ағзалардың тарылуы мен ишемияның дамуы

2. өт жолдары мен несепағардың жазық бұлшықет тонусының төмендеуi

3. жеке ағзалармен тiндердiң артериалдық гиперемиясы

4. артериалдық гиперемиясы

5. экстерорецепторлардың тітіркенуімен

1

83. Стрестiк серпілістер бұл:

1. арнайыланған серпілісінің жалпы көрiнiсi

2. организмнің жауап серпілісінің тууы, әртүрлi табиғатты тiтiргендiргiш әсерiне жауап

3. қорғаныш тетіктердің тежелуі

4. қорғаныш тетіктердің әлсiреуi

5. жарақатқа бірлескен арнайыланған серпілістік жауап

2

84. Стрестiк серпіліс мыналардың белсендiлiгiмен көрiнедi:

1. симпатикалық жүйке жүйесiнiң, ми қыртысының белсендетілуі, гипоталамо-гипофизарлы бүйрек үстi жүйесiнiң

2. парасимпатикалық жүйке жүйесiнiң белсендетілуі

3. соматотропты гормон өнiмiмен

4. симпатикалық жүйке жүйесінің тежелуі

5. тыныс алу және қанайналысының тежелуі

1

85. Сілейменің талмадан айырмашылығы:

1. торпидтiлiк синдромынын дамуы, өмiрлiк қызметтерiнiң фазалық өзгеруi

2. естен айырылу

3. сандырақтың пайда болуы

4. елестеушiлiктiң пайда болуы

5. сіңір рефлекстерінің болмауы

1

86. Талманың сілеймеден айырмашылығы:

1. стрестiк гормондар өндiрiлуiнiң белсенділігімен

2. жоғары жүйке қызметiнiң тежелу жағдайымен, барлық анализаторлар қызметінің бұзылуымен

3. торпидтiлiк синдромының көрiнуiмен

4. iшкi ағзалар қызметiнiң бұзылуымен

5. өмірлік қызметінің өзгерістерінің фазалығымен

2

87. Сілейменің I-ші кезеңінде көрініс береді:

1. жүйкелік компоненттер

2. жүрек-тамырлық компоненттері

3. тыныстық жетіспеушілік

4. метаболизмнің бұзылуы

5. эндокриндiк бұзылыстар

1

88. Жарақаттық сілейменің қатты қозулық кезеңiне тән:

1. брадикардияның дамуы

2. ОНЖ-н қозуы,тамырлардың ОПС жоғарылауы

3. көп ағзаларда қанның шунтты лақтырысы, қан келуiнiң бұзылуы,гипоксияны дамуы, қанайналудың декомпенсациясы

4. үстіртін сирек тыныс

5. үзілісті тыныс

2

89. Жасушаның зақымдануының арнайы көрiнiсi болып келесi жайттар табылады:

1. белокты-липоидты құрылымның денатурациясы, ферменттердің инактивациясы, медиаторлық инактивациясы

2. К⁺ ионын жоғалту, кальций мөлшерінің төмендеуі

3. жасушаның иондық құрамынын өзгеруi

4. жасуша мембранасының өткізгіштігінің жоғарылауы

5. осмостық қысымының жоғарылауы

1

90. Жасушаның мембраналық өткiзгiштiгiнiң зақымдануы мынаған әкеледi:

1. жасуша да АТФ-н артық болуына

2. интерферон өндiрiлуiне

3. жасушаның генетикалық аппаратының зақымдануы, медиаторлар белсенділігі

4. липидтердің асқын тотығу белсенділігі

5. жасушаның бөлiктерге бөлiнуiнiң бұзылуына, лизосом ферменттердiң әсерленуіне, сутегi ионының жиналуына

5

91. Жасуша мембранасының липидтерiнiң сутектi асқын тотығуының зардабы, ТЕК:

1. липидтер гидрофобтылығының төмендеуi

2. жасуша мембранасының ионды өткiзгiштiгiнiң төмендеуi, рецепторлы белоктардың конформациясының өзгеруi

3. цитоплазматикалық мембрананың тұтастылығының бұзылуы

4. жасушаның гипергидротациясы

5. жасуша ішілік кальций ионының жоғарылауы

2

92. Жасушада бос иондалған кальцидiң жоғарылауы мынамен қабаттасады:

1. жасушадан калий иондары шығуының жоғарылауы

2. протеазалардың инактивациясы

3. жасуша гипергидратациясы

4. липидтердiң сутектi асқын тотығуының активациясы

5. жасуша ішілік осмостық қоюландыруының төмендеуі

1

93. Жасуша зақымдануының көрсеткіштері:

1. жасушада рН жоғарылауы

2. жасуша ішілік натрий иондары концентрациясының жоғарылауы

3. жасушада рН төмендеуі (ацидоз), мембранды потенциалдың төмендеуі

4. жасуша ішілік кальций иондары қоюландыруының жоғарылауы

5. жасуша ішілік калий иондары қоюландыруының жоғарылауы

3

94. Клетка зақымдануында ең бiрiншi ненің құрлысы мен қызметi бұзылады:

1. лизосоманың

2. ретикулумның

3. митохондриялардың

4. рибосомалардың

5. Гольджи комплекстiң

3

95. Митохондридiң iсiнуiне әкелетiн жайттар, ТЕК:

1. токсиннiң әсерi

2. кальций ионының артық болуы

3. АТФ-ң артық болуы

4. перикистi қосылыстардың азаюы

5. кортикостероидтар

3

96. Митохондрийдiң жиырылу мен макроэргиялық қосылыстардың жиналуын тудырады:

1. АТФ-ң артық болуы

2. тироксин

3. антибиотиктер

4. пуриндi негiздер

5. токсиннiң әсерi

1

97. Жасушадағы нәруыз синтезiнiң күшейуi мына әсерден болады:

1. ацидоздан

2. ретикулумның iсiнуiнен

3. рибосом зақымдануынан

4. рибосом белсендiлiгiнен

5. лизосом белсендiлiгiнен

4

98. Пластинкалы комплекс келесiнiң синтезделу орталығы болып табылады:

1. белоктардың

2. 1-лiк клетка мембранасының

3. рибонуклеин қышқылының

4. ферменттiң

5. көмiрсудың

2

99. Лизосомада барлық заттар гидролизденедi, ТЕК:

1. белоктар

2. майлар

3. көмiрсулар

4. бос радикалдар

5. минералды заттар

5

100. ДНК молекуласының зақымдануы барлық жайттардың әсерiнен болады, ТЕК:

1. иондаушы сәуленiң

2. ультракүлгiн сәуленiң

3. медиаторлардың

4. бос радикалдардың

5. тироксинның артық қоюландыруынан

3

101. Жүктi әйел алкоголь қабылдағанда жасушалардың зақымдануы мен эмбриопатияның дамуы жүктiлiктiң келесi кезеңiнде туады:

1. 0-3.аптада

2. 4-12.аптада

3. 13-15.аптада

4. 16-20.аптада

5. 21-29.аптада

2

102. “Ауырсыну” түсiнiгi келесi құрамбөліктерден тұрады:

1. бұл өзiндiк адамның жан-дүниелік жағдайы, бұл орталық жүйке жүйесiндегi физиологиялық үрдістердің қосындысы және ауырсыну белгiлi бiр жоғарғы күштi немесе зақымдағыш тiтiркендiргiш әсерiнен туындайды

2. шеткері жүйке жүйесiндегi үрдістердiң қосындысы

3. организмнiң өмiрлiк қызметін күшейтедi немесе зақымдайды

4. біртектес дерттік үрдіс

5. жоғарғы күшті тітіркендіргішке ағзаның дерттік серпілісі

1

103. Ауырсыну сезiмi туады:

1. арнайыланған ауырсыну, ауыруды қабылдағыш, ОНЖ қозғыш генераторлардың түзiлуi

2. дәм сезу қабылдағыштарын тiтiркендiру

3. қанға медиаторлардың бөлiнуi (кининнiң, нейтропептидтiң)

4. аралық ми нейрондарының қозуы

5. арнайыланған ауырсыну қабылдағыштарының тітіркенуі

1

104. Ауырсынудың келесi түрiн ажыратады:

1. жалған ауырсыну

2. біріншілік ауырсыну

3. екіншілік ауырсыну

4. нағыз және көрнекті ауырсыну

5. парестезия, гипостезия

4

105. Дерттік ауру тудырады:

1. зат алмасудың жетiспеуi

2. тамыр тонусының бұзылуы

3. физиологиялық функциялардың бұзылуы, жүйке орталықтарының арықтап-жүдеуi ми қыртысының функциясының бұзылуы

4. үлкен жарты шар қыртысында даминантты ошақ түзілуі және вегетативті функцияның бұзылуы

5. зат алмасудың күшеюі, тамыр тонусының жоғарлауы

3

106. Дерттік ауырсыну:

1. зақымдалған жүйке жүйесiнде пайда болады, гипоталамус құрылымдықтарымен қамтамасыз етіледі

2. жүйке жүйесiнiң сол немесе басқа бөлiмiнде пайда болады, организм реактивтiлiгiнiң әлсiреуiне әкеледi, жұқпалы аурулармен және уыттанулардың қарсылығын төмендетедi

3. қысқа мерзiмді, үдемелі болады

4. қорғаныс тетігі болып табылады

5. ноцицептивті әсерді жоюға бағытталған бейім салдары шақырады

2