Жоғарғы сенімділік:

1. 1+1 немесе N+1 резерві;

2. дайындық коэффициенті 99,99983%;

3. ыстық платаларды ауыстыру;

4. шамадан тыс жүктеуден қорғаныс;

5. Dual-homing.

Жүйенің сәулетін Қосымша И - дан көруге болады

Soft Switch-тің негізгі есептері сурет 1.6 – да көрсетілген

Cурет 1.6 - Soft Switch-тің негізгі есептері

SoftX3000 жүйесінің физикалық құрылымы

SoftX3000 физикалық CN16IP сөрелерінен тұрады, базалық әкімшілдік модульден(BAM) және биллинг медиашлюзінен (iGWB). CN16IP сөресі SoftX3000 негізі болып табылады, және қызметтерді өңдеу және қорларды реттеу функцияларын орындайды. BAM және iGWB модульдері SoftX3000 басқару негізі болып табылады, техникалық қызмет көрсетуді және іске асыруды, және де биллингпен басқаруды қамтамасыз етеді.

SoftX3000 жүйесінің физикалық құрылымы қосымша К, сурет 1.8 - де көрсетілген.

Жүйенің өткізу қабілеттілігі – шынайы қосымшаларда жүйенің сыйымдылығы CN16IP сөрелерінің іске қосылған санына байланысты, олардың саны 1-ден 18-ге дейін болуы қажет, осылай жүйенің иілгіш кеңеюін қамтамасыз етеді. Мысалы, бір сөре 10 мың TDM жалғау жолдарына қызмет көрсетеді, ол 60 мың абонентке эквивалентті. Медиақорлар серверының физикалық бөлінуінің стандартты конфигурациясы 360 мың жалғау жолдарына қызмет көрсетеді, ол 2 млн. абонентке эквивалентті.

Логикалық құрылым

Функционалдық көз қарастан, SoftX3000 құрылғы қамтамасыздандыруының құрылымы логикалық түрде 5 модульден тұрады: жол интерфейсының модулінен, жүйені үйлестіру модулінен, сигнализацияның сигналдарын өңдеу модулінен, қызмет көрсетуді өңдеу модулінен және әкімшілік көмекші модульден тұрады. SoftX3000 логикалық құрылымы қосымша Л, сурет 1.9 көрсетілген.

Жолдық интерфейстердің модульдері желілік әсерлесу талаптарына сәйкес әртүрлі физикалық интерфейстерді қамтамасыздандырады: жоғарғы жылдамдықты интерфейс Ethernet (FE), тактілік синхронизациясының интегрирленген жүйесінің интерфейсы (BITS). Жүйені үйлестіру модулі бағдарламалық қамтамасыздандыруды енізу, жабдықпен басқару, жабдықтың техникалық қызмет көрсету, платалар арасындағы байланысты қамтамсыздандыруды және сөрелердің арасындағы айырбасты орнату функцияларын орындайды. Синализацияны өңдеу модулі, сигнализацияға және хаттамаға жататын, төменгі деңгейдегі өңдеу функцияларын қамтамасыздандырады: MTP,SIGTRAN, TCP/UDP, H.248/MGCP хаттамаларын өңдеу.

Қызметтерді өңдеу модульдерінің функциялары келесі:

• қызметтердің ерекшелігіне сәйкесті 3 деңгейдегі және одан да жоғары деңгейдегі хаттамалардың өңдеуін іске асыру, келесі хаттамаларды қоса: MTP3, MTP3B, M3UA, ISUP, SCCP және TCAP;

• қосымша деңгейінде шақырумен басқару функциясын қамтамасыз етеді және қызмет көрсету логикасын орныдайды;

• орталық деректер базасының функцияларын қамтамасыз етеді. Орталықтандырылған қорлар деректерінің негізінде, станция аралық жалғау жолдарының қорлары, контекстік кестелері және динамикалық деректердің жалғауды бітіру кестелері, және де MGW қорларын сипаттау кестлері қызмет көрсетуді өңдеу кезінде шақыру қорларының сауал қызметтері қамтамасыз етеді.

Көмекші әкімшілік модуль ВАМ, iGWB блоктарынан және жұмыс

станцияларынан тұрады. Ол техникалық қызмет көрсету және басқару интерфейстерін қамтамасыздандырады: MML интерфесы, желімен басқару интерфейсі және биллинг интерфейсі.

Иілгіш желіні құрастыру мүмкіндігі

SoftX3000 жабдығы ашық және стандартты хаттамалардың интерфейстерін қамтамасыз етеді. Ашық және стандартты интерфейстерінің хаттамалары қосымша М, сурет 1.10 көрсетілген. SoftX3000 жабдығы сигнализацияның көптеген MGCP, H.248, SIP, SIGTRAN, хаттамаларын үйлестірмей ғана, тағы SS7, R2, DSS1 және V5 сияқты дәстүрлі сигнализация жүйелерін сүйемелдейді. SoftX3000 жабдығында көрсетліген:

- медиашлюздерді басқару хаттамалары ретінде MGCP және H.248 сүйемелдейді, IAD, AMG, TMG және UMG қосылу мүкіндігі және MGCP-терминалдарына және H.248 терминалдарына рұқсат;

- SIP сүйемелдеу, SoftSwitch басқа иілгіш коммутаторларының және SIP-серверлерінің қосышаларында өзара әсерлесуі және SIP дестелерді тарату терминалдары үшін тура рұқсат;

- H.323 хаттамаларын сүйемелдеу, VoIP дәстүрлі медиашлюздерімен жалғау мүмкіндігі және MCU видеоконференцбайланыс көпнүктелі жалғаудың басқару блоктары, H.323 терминалдары үшін тура рұқсат;

- V5.2 хаттамаларын және DSS1 және R2 сигнализацияларын сүйемелдеу;

- хабарламаны тарату жүйені (MTP) және қолданушы жүйені ISDN (ISUP) сүйемелдеу, SS7 желісінің сигнализация бөліміне (SP) және сигнализацияны тарату бөліміне (STP) жалғану мүмкіндігі;

- ОКС7 (SCCP) сигнализацияның жалғауларымен басқару жүйесін, қолданбалы жүйе транзакциясы (TCAP), INAP және INAP+ сүйемелдеу,

- M3UA және MTP хаттамаларын үйлестіру және сигнализация бөлімі сияқты жұмыс істейді (сигнализация шлюзымен қосылған кезінде) немесе сигнализацияның инетгрирленген медиашлюзы сияқты;

- МТР2 2 деңгейлі хаттамаларды тарату жүйесін сүйемелдеу – қолданушының бейімделу деңгейі (M2UA) және сигнализация шлюздерінің енгізілген функциялары TMG-ге тікелей жалғануы;

- желідегі маршрутизация мақсатымен ENUM-ді сүйемелдеу (адрестерді рұқсат ету), ENUM серверлары және орналасу жерін анықтау серверларын мүмкінді жалғану, желінің иерархиялық құрылу мүмкіндігі бар;

- желілік адрестерді трансляциялау хаттамаларын сүйемелдеу (NAT), желілік экрандар (Firewall) сияқты NAT - құрылғылары арқылы корпоративті желілермен қосылу мүмкіндігін қамтамсыздандыру үшін Middlebox Communications (MIDCOM) және STUN хаттамаларын қоса сүйемелдеу және NGN желісіне рұқсат алу;

- желімен басқару орталығына рұқсат үшін желімен басқару қарапайым хаттамаларын (SNMP) және бұйрық жол интерфейстерін (MML) сүйемелдеу;

- биллинг-орталыққа рұқсат үшін FTP (File Transfer Protocol) файлдарын тарату хаттамаларын және FTAM (File Transfer Access and Management) файлдарын таратуын басқару және рұқсат хаттамаларын сүйемелдеу;

- алдын ала төлеу картасын беру үшін RADIUS серверімен өзара қарым қатынасты қамтамасыз ету үшін RADIUS хаттамасын сүйемелдеу;

1.7 Әмбебап umg8900 медиашлюзінің сипаттамасы

Әмбебап UMG8900 медиашлюзі арналарды коммутациялайтын дәстүрлік желілерді модернизациялау кезінде 5 кластағы ақырғы станциялардың қосымшаларын қамтамасыз етіп қана қоймай, 4 класстық транзиттік станция функцияларын да қамтамасыз етеді [8]. UMG8900 құрылғысы NGN желісіне өтуді қамтамасыздандыратын, қолданыстағы TDM интерфейстерін қолдай отырып PSTN желісін қадам бойынша модернизациялауды қамтамасыз етіледі:

• SoftX3000 құрылғысыменен бірге немесе өзге UMG8900 өндірушілерінің сигналдық коммутаторларыменен PSTN желісінің барлық функцияларыменен, сонымен қатар шлюз функцияларын, SSP қызмет коммутациясы пунктінің, көпжақты конференц байланыстың функцияларыменен қамтамасыз етіледі;

• UMG8900 құрылғысы көптеген сөздік кодектер типтерін қолдайды, олар: G.711 / G.729 / G.726 / G.723, факс-кодекі T.38, факс үстілік G.711 және модем үстілік G.711;

• UMG8900 құрылғысы тондық сигналдардың ресурсын қамтамасыз етіледі және интелектуалды қызметтерді көрсету кезінде интелектуалды периферия функцияларын орындайды;

• UMG8900 құрылғысы станция аралық SS7/ R2/ No.5 сигналдаулары, ISDN (PRI и BRI) /V5 қол жеткізу сигналдаулары секілді түрлі сигналдау типтерін қолдайды;

• UMG8900 құрылғысы IP (SIGTRAN) желісінде SS7, PRA V5 сигналдауларын тарату үшін орнатылған шлюз қызметін қолдайды.

UMG сипаттамалары: Әмбебапталған AMG және TMG (TDM: 256K, IP-құры: 128G):

• интерфейс:

1. FE, GE;

2. ATM 155M, POS 155M;

3. E1/T1, SDH STM-1.

• желіні қолайлы тұрғызу:

1. POTS, ISDN, xDSL, RSA, RSM, V5 AN, және т.б.

• сыйымдылығы:

1. TDM: 32 000 порт/сөре;

2. сыйымдылығы: 360 000 порт 15 сөреде (каскад)4;

3. дестелік коммутация: 10 000 порт/сөре;

4. максималдылығы: 7 сөреде VoIP - дің 70 000 порты;

5. баған өлшемі: 600х800х2200 (ЕхҰхБ).

• хаттамалары:

1. CCS7, R2, NO5, DSS1, V5;

2. H.248, M2UA / IUA / V5UA / SCTP.

• кодек:

1. сөз: G.711, G.723, G.729;

2. факс: T.38, T.37.

• артықшылығы:

1. ішкі коммутация;

2. орнатылған сигналдау шлюзі;

3. PBX (PRA, R2) интерфейсі;

4. 1 + 1 резервтеу режимі.

Үлкен сыйымдылықты операторлық сыныпта UMG8900 шлюз ретінде түрлі желілер арасында арақатынасты орнатады және сөздік және мультимедиалық қызметтердің ағынының форматын өңдеу функциясыменен қамтамасыз етіледі. UMG8900 құрылғысы TMG (Trank Media Gateway) жалғағыш жолдары қызметін және NGN желісіндегі AG (Access Media Gateway) қол жеткізу шлюзінің қызметін атқара алады, сонымен қатар SG (Signalling Gateway) сигналдау шлюзінің функциясын қолдайды.

UMG8900 құрылғысы SoftX3000 басқаруы бойынша барлық ЖҚТф қызметтерін қамтамасыздандыру үшін NGN-дағдыланған коммутатор режимінде TDM коммутаторының қызметін атқарады.

UMG8900 үлкен сыйымдылығы және интеграциялаудың жоғарғы деңгейілігінің көмегіменен орталық станциядағы құрылғылар санын азайтуға және техникалық қызмет көрсету шығынын төмендетуге мүмкіндік береді. Медиашлюз орнына орнатылып отырған UMG8900 операторлық сыныптағы сөздердің сапасын қамтамасыздындырып қана қоймай басқару және эксплуатация функцияларын қамтамасыз етеді және жоғарғы сенімділікпенен, дайындықтың жоғарғы коэффиентіменен және техникалық қызмет көрсетудің қолайлылығыменен сипатталады. UMG8900 – дің қолданылуы Қосымша Н-да көрсетілген.

1.8 Жоба мақсаты

Жобаның негізгі мақсаты: Екібастұз қаласында, SDH шеңбері негізінде, сөз және басқа да мәліметтерді беру қызметін ұсыну, қаладағы бар цифрлық арналарды тиімді пайдаланып желілердің өнімділігін арттыру арқылы, және дестелік коммутациялар технологиясы бойынша қызметтер көрсету негізінде мультисервистік желілер құру. Екібастұз қаласына NGN технологиясын енгізгеннен кейінгі сұлбасы қосымша О- да суреттелген.

Осы жобаның мақсаттарын анықтау үшін, басқарушы әлемдік телекоммуникация операторларымен ұсынылған, NGN желілеріне өту стратегияларын қарастыру керек. NGN желілеріне өтуінің мүмкін стратегияларын үш негізгі топтарға бөлген жөн: революциялық, эволюциялық және «аралдық».

Бірінші стратегия екі жағдайда қолайлы: жаңа желі құрастырылады; барлық эксплуатацияланатын коммутация мен тарату жабдықтары ауыстыруды қажет етеді. Революциялық стратегияның қолданылуының практикалық нұсқауы өте сирек кездеседі.

Екінші стратегия - операторлардың желіні түрлендіру үшін нақты жоспар құруын мақұлдайды. Жалпы пайдалыныстағы телефон (ЖПТф) желісінің цифрленуі кезеңінде қабылданған, «үстіне қойылған» желі тұжырымдамасы осы келтірудің аналогі болып саналады.

Үшінші стратегия – оператор қажеттілік барысында, ескірген коммутациялық станцияларын көрсетіп, «арал» тәрізді өзінің NGN желісін құрастыруын мақұлдайды.

Негізгі желіде кейбір уақыт ішінде ақпараттарды таратудың екі технологиясының («арналар коммутациясы» және «дестелер» коммутациясы) бірігіп қолдануын мақұлдайтын, NGN – ге өтуінің эволюциялық стратегиясының жөндігі анықталды. Екі технологияның бірге қолдану уақыты бірнеше ондаған жылдарды құрайды. Сандық коммутациялық станциялардың қондырылуымен байланысты инвестициялардың сақталуы үшін, ақпараттарды тарататын екі технологияларымен де тиімді жұмыс істей алатын техникалық құралдар қажет.

Арналы коммутациялы тар жолақты TDM желісі осы жобаның қолданыстағы ЖПТф желісі болып саналады. Huawei Technologies ұжымы келесі ұрпақ желілеріне өту кезеңінің «NGN – бағдарланған коммутатор» шешімін ұсынады. Қолданыстағы желінің қайта құру талаптарын ескере отырып, NGN желілеріне өтуінің болашақ эволюциясы үшін, U-SYS (SoftX3000 + UMG8900) шешімі NGN технологиясының негізінде дәстүрлі коммутация функцияларын орындайды [4]. SoftX3000 сигналды коммутатор функцияларын, ал UMG8900 әмбебап медиашлюзі абоненттік рұқсат және коммутация функцияларын атқарады. Сөйтіп, қолданыстағы TDM желісімен бірігіп қолданылуы нәтижесінде, қадамдап ЖПТф желісін қайта құруға және NGN желілеріне өтуінің баяу эволюциясын іске асыруға мүмкіндік туады.

Осы жобаның басты мақсаты – абоненттерге қазіргі сапа мен сенімділікті қамтамасыз етіп, телекоммуникация қызметтерінің қосымша түрлеріне сұранысын қанағаттандыру арқасында, «Қазақтелеком» АҚ – ның телекоммуникация нарығында орнықтыру және қосымша табыс табу.

Технологиялық мақсаттар:

• дауысты трафикті дестелі тарату технологясының «тегіс» сәулетінің қолданылуы нәтижесінде, телефон желісінің әмбебап, тиімді, біріккен мультисервисті құрылымын құру;

• жалпы пайдаланыстағы телекоммуникация желісін IP/MPLS деректерді тарату желісімен конвергенциялау;

• ашық хаттамалар негізінде кез – келген қызметтер түрін енгізу үшін технологиялық негіз құру;

• мониторинг және желі қорларымен басқарудың біртұтас жүйесін құру;

• желі жұмысының сенімділігін арттыру.

Дипломдық жобада мына сұрақтар қарастырылған:

• желі құрастырудың ең тиімді нұсқауын анықтау;

• жабдықты сипаттау;

• жабдықтың құнын есептеу;

• өмір тіршілік қауіпсіздігі;

• бизнес – жоспар (экономикалық тиімділікті есептеу).

2 Ngn желісіне техникалық есептеулер

Бөлімде NGN желілерін жобалау кезіндегі есептеулер қарастырылған:

• жобаланатын желіден түсірілетін жалпы жүктемені есептеу;

• таралған абоненттік концентраторларды есептеу;

• таралған транзитті комутаторларды есептеу;

• таралған SSP есептеу;

• қалааралық жүктемені есептеу;

• NGN желілері түсіретін жүктемені есептеу.

2.1 Таралған абоненттік концентраторды есептеу

Жобаның берілген мәліметтері:

Кесте – 2.1 Резидентті шлюздердегі абоненттер саны.

Шлюз құрылғыларын есептеу

Келесі айнымалаларды кіргіземіз:

N_PSTN – аналогты абоненттік сыммен қосылған абоненттер саны;

N_ISDN – ISDN-мен қосылған абоненттер саны;

N_SHM – қол жеткізу маршрутизаторының деңгейінде Ethernet интерфейсін қолданатын, SIP/H.323/MGCP терминалды абоненттер саны;

N_LAN – қол жеткізу шлюзі деңгейінде Ethernet маршрутизаторын қолданатын LAN сандары;

N_{i_LAN} – L AN_i-ге қосылған абоненттер саны, мұндағы i - LAN

нөмірі;

N_V5 – қол жеткізу шлюзіне қосылған V5 интерфейсті қол жеткізу

желілерінің саны;

N_{j_V5} – V 5_ j интерфейсіндегі қолданатын арналар саны;

мұндағы j – қол жеткізу желісінің нөмірі;

N_PBX – шлюзге қосылған МӨАТС саны;

N_{k_PBX} – МӨАТС_k қосылу интерфейсіндегі қолданатын арналар

саны, мұндағы k – МӨАТС нөмірі.

Келесі:

1. Y_PSTN – PSTN абоненттерінен қол жеткізу шлюзына түсетін жалпы

жүктеме;

y_PSTN – ҮЖC (ЧНН) кезінде ЖҚТф абоненттерінің меншікті

жүктемесі. Мұндағымызды y_PSTN = 0,1 Эрл деп аламыз.

Y_PSTN = N_PSTN · y_PSTN , (2.1)

Y_{PSTN 1} = N_{PSTN 1} · y_PSTN = 13500 ^. 0,1 = 1350 Эрл,

Y_{PSTN 2} = N_{PSTN 2} · y_PSTN = 2000 ^. 0,1 = 200 Эрл,

Y_{PSTN 3} = N_{PSTN 3} · y_PSTN = 10000 ^. 0,1 = 1000 Эрл.

2. Y_ISDN – ISDN абоненттерінен қол жеткізу шлюзіне түсетін жалпы

жүктеме;

y_ISDN – ҮЖС (ЧНН) кезінде ISDN абоненттерінің меншікті

жүктемесі, мұндағы y_ISDN = 0,2 Эрл деп аламыз.

Y_ISDN1 = N_ISDN · y_ISDN , (2.2)

Y_{ISDN 1} = N_{ISDN 1} · y_ISDN = 315 ^. 0,2 = 63 Эрл,

Y_{ISDN 2} = N_{ISDN 2} · y_ISDN = 200 ^. 0,2 = 40 Эрл,

Y_{ISDN 3} = N_{ISDN 3} · y_ISDN = 150 ^. 0,2 = 30 Эрл.

3. Y_{j_V5} – Қатынау шлюзына қосылған V5 интерфейсті j қатынау желісінің жүктемесі;

y_V5 – V5 интерфейсінің бір қолданыстағы арнасының меншікті жүктемесі. Мұндағы y_V5 = 0,8 Эрл деп аламыз [1].

Y_{1_V5} = N_{1_V5} ^. y_V5 , (2.3)

Y_{1_V5} = N_{1_V5} ^. y_V5 = 115 ^. 0,8 = 92 Эрл,

Y_{2_V5} = N_{2_V5} ^. y_V5 = 15 ^. 0,8 = 12 Эрл,

Y_{3_V5} = N_{3_V5} ^. y_V5 = 50 ^. 0,8 = 40 Эрл.

4. Y_{k_PBX} – Шлюзге қосылған МӨАТС_k жүктемесі;

у_{k_PBX} – ISDN-нің бір қолданушы арнасының меншікті жүктемесі.

мұндағы у_{k_PBX} = 0,8 Эрл деп аламыз [1].

Y_{k_PBX­­} = N_{k_PBX} ^. у_{k_PBX} , (2.4)

Y_{1_PBX­­} = N_{1_PBX} ^. у_{k_PBX} = 16 ^. 0,8 = 12,8 Эрл,

Y_{2_PBX­­} = N_{2_PBX} ^. у_{k_PBX} = 8 ^. 0,8 = 6,4 Эрл,

Y_{3_PBX­­} = N_{3_PBX} ^. у_{k_PBX} = 25 ^. 0,8 = 20 Эрл.

Жоғарыдағы мәліметтерге байланысты:

1. ЖҚТф және ISDN абоненттерінен резидентті қол жеткізу шлюзіне келіп түсетін жалпы жүктеме:

Y_{RAGW 1} = Y_{PSTN 1} + Y_{ISDN 1} = 0,1 ^. N_{PSTN 1} + 0,2 ^. N_{ISDN 1} = 0,1^. 13500 + 0,2^.315 = 1413 Эрл,

Y_{RAGW 2} = Y_{PSTN 2} + Y_{ISDN 2} = 0,1 ^. N_{PSTN 2} + 0,2 ^. N_{ISDN 2} = 0,1^. 2000 + 0,2^.200 = 240 Эрл,

Y_{RAGW 3} = Y_{PSTN 3} + Y_{ISDN 3} = 0,1 ^. N_{PSTN 3} + 0,2 ^. N_{ISDN 3} = 0,1^. 10000 + 0,2^.150 = 1030 Эрл.

2. V5 интерфейсті қол жеткізу желісі құрылғыларының қосылуын қамтамасыз ететін қатынау шлюзына келіп түсетін жалпы жүктеме келесіге тең:

3. МӨАТС құрылғыларын қосуды қамтамасыз ететін транкингті шлюзге түсетін жалпы жүктеме келесіге тең:

Шлюз резидентті шлюз қызметін атқаратын болса, онда шлюзге түсетін жалпы жүктеме келесіге тең:

, (2.5)

Иілгіш коммутатор құрылғыларының есебі

Келесі айнымалыларды енгіземіз:

P_PSTN – ҮЖС кезінде аналогті телефондық желіні қолданатын абоненттерден түсетін шақырулардың меншікті интенсивтілігі;

P_ISDN – ISDN-мен қосылған абоненттерден түсетін шақырулардың меншікті интенсивтілігі;

P_V5 – V5 интерфейсі арқылы дестелі желіге қосылған абоненттердің шақыруларының меншікті интенсивтілігі (интерфейстің бір арнасына келтірілген);

P_PBX – Дестелі желіге қосылған МӨАТС шақыруларының интенсивтілігі (интерфейстің бір арнасына келтірілген);

P_SHM – SIP, H.323, MGCP терминалдарын қолданатын абоненттердің шақыруларының меншікті интенсивтілігі.

Қарастырып отырған желіде абоненттерден келіп түсетін шақырулардың интенсивтілігі келесі:

P_PSTN = 5 шақ/үжс; P_ISDN = 10 шақ/үжс; P_PBX = 35 шақ/үжс.

P_SHM мәнін P_PSTN мәніне тең деп алуға болады, ал P_V5 мәнін P_PBX мәніне тең деп қарастырамыз.

Сонда әртүрлі типті көздерден иілгіш коммутаторға келіп түсетін шақырулардың жалпы интенсивтілігін келесі формуламен көрсетеміз:

(2.10)

мұндағы L – иілгіш коммутатор қызмет көрсететін қатынау

шлюздерінің саны.

Коммутациялық құрылғының меншікті өнімділігі қызмет көрсетілетін шақырулардың типіне байланысты ерекшеленеді, яғни, ЖҚТф және ISDN т.б. секілді шақыруларына қызмет көрсету кезіндегі өнімділік.

Коммутациялық құрылғының құжаттарында қарапайым типті шақыруларды келтіреді. Өнімділікке қажеттілікті анықтау кезінде шақыру типіне байланысты оны идеалділікке қатыстыру үшін туралау коэффиентін енгізуге болады [1].

Идеалді SIP шақырулары үшін жүйенің өнімділігін 10 млн. шақ/үжс болса, ЖҚТф шақырулары үшін 8 млн. шақ/үжс болғанда соңғы интенсивтілік 1,25 коэффицентімен алынады.

Сондықтан P_CALL интенсивтілікті шақырулар ағынына қызмет көрсетуінде иілгіш коммутатордың өнімділігін анықтаудағы соңғы шегін келесі формуламен өрнектеуге болады:

(2.11)

немесе шақырулардың интенсивтілігінің мәнімен:

(2.12)

Есептеу барысында k =1 мәніне тең деп аламыз, сонда:

Өнімділік бойынша талаптар иілгіш коммутатор құрылғысының жұмысын аса жүктемелену шартында Q.543 рекомендациясындағы В және С жүктемелері үшін анықталған көрсеткіштерден кем болмайтындығын ескеру керек.

Сыйымдылық параметрлері

Иілгіш коммутатордың абоненттік базасының сыйымдылық параметрлері абоненттік концентраторды құру кезіндегі жоспарланып қосылатын әртүрлі типтегі барлық абоненттерге қызмет көрсетіледі.

Дестелі желіге қосылған интерфейстердің параметрлері

Дестелі желіге қосылған интерфейстердің параметрлері шақыруларға қызмет көрсету процессінде сигналдық хабар алмасуының интенсивтілігінен анықталады.

Келесі айнымалыларды енгіземіз:

L_MEGACO – абоненттік жолымен сигналдау ақпаратын тарату кезіндегі қолданылатын MEGACO хаттамасы хабарының орташа ұзындығы (байтпен);

N_MEGACO – шақыруға қызмет көрсету кезіндегі MEGACO хаттамасы хабарының орташа саны;

L_V5UA – V5UA хаттамасы хабарының орташа ұзындығы;

N_V5UA – шақыруға қызмет көрсету кезіндегі V5UA хаттамасы хабарының орташа саны;

L_ІUA – IUA хаттамасы хабарының орташа ұзындығы;

N_ІUA – шақыруға қызмет көрсету кезіндегі IUA хаттамасы хабарының орташа саны;

L_SH – SIP/H.323 хаттамасы хабарының орташа ұзындығы;

N_SH – шақыруға қызмет көрсету кезіндегі SIP/H.323 хаттамасы хабарының орташа саны;

L_MGCP – шлюздегі коммутацияны басқару кезінде MGCP хаттамасы хабарының орташа ұзындығы;

N_MGCP – шақыруға қызмет көрсету кезіндегі MGCP хаттамасы хабарының орташа саны.

(2.13)

мұндағы V_SX – абоненттік концентратор инфрақұрлымында шақыруларға қызмет көрсету үшін SX дестелі желігеқосылатын минималды пайдалы транспортты ресурс;

k_sig – сигналдық жүктемені тарату кезіндегі транспортты ресурсты қолдану коэффиценті. Жүктеме 0,2 Эрл болғандағы ОКС 7 сигналдық желісінің есебі бойынша k_sig = 5 мәнін қабылдаймыз;

1/450 – «байт сағат» тан «бит секундқа» өлшемін келтіру (8/3600 = 1/450). Төмендегі 1/90 мәні k_sig = 5 қолданған кезде шығады; сонда 5^.1/450 = 1/90.

Барлық хабарлардың орташа ұзындықтары 50 байттан, ал шақыруға қызмет көрсету процессінде хабарлардың орташа саны 10 тең болса, онда мәндерді (2.13) формулаға қойғанда келесіні аламыз [1].

Мбит/с, (2.15)

(2.12) формулаға байланысты дестелі желіге қосылған иілгіш коммутатор құрылғыларының интефейстерінің сыйымдылық параметрлерін анықтауға болады [10].

Шлюздердің сигналдық ақпаратты таратуға керекті транспортты ресурстарын есептеуде иілгіш коммутатордың транспортты ресурсын есептегендей параметрлер қолданады. Сонда түрлі типтегі шақыруларға қызмет көрсету мақсатында сигналдық ақпаратты тарату үшін келесі өткізу жолағының көлемі талап етіледі.

бит/с, (2.16)

бит/с ≈ 0,375 Мбит/с,

бит/с, (2.17)

бит/с ≈ 17,5 кбит/с

бит/с, (2.18)

бит/с ≈ 22,3 кбит/с,

бит/с, (2.19)

бит/с ≈ 0,53 кбит/с.

Сонымен қатар шлюзде шлюздерді басқаруға қолданатын MGCP хаттамалары хабарларымен алмасу үшін тарнспортты ресурс қарастырылуы керек және ол келесі формуламен анықталады:

(2.20)

Мбит/с.

Сондықтан шлюздің жалпы транспортты ресурсы барлық қажетті құрамалардың қосындысымен анықталады:

, Мбит/с, (2.21)

2.2 Дестелі желінің транспортты құрылғысының есебі

Дестелі желінің коммутаторлар саны және топологиясы қолданыстағы біріншілік желінің топологиясынан, құрылғыны қолдану мақсатындағы өнімділік көрсеткіштерінен, сенімділікті қамтамасыздандыру талаптарынан және дестелі желінің тірілілігіне байланысты анықталады. Барлық жағдайда осыған ұқсас сұрақтардың шешімі шынайы жобаланудың жұмысы болып табылады. Қарастырылып отырған бөлімде технологияны қолданудан тәуелсіз дестелі желінің магистральді деңгейі құрылғысының қажетті өнімділігінің қосындысын анықтаймыз [8].

Дестелі желі коммутаторларының қажетті өнімділігі анықтау

Келесі айнымалыларды енгіземіз:

L_IP – дестелі желі ішінде ақпаратты таратуға қолданылатын IP дестесінің орташа ұзындығы;

M_GW – шлюз деңгейінде айқасатын қолданушы ақпараты ағынының үлесі;

l – M_GW – дестелі желіге келіп түсетін қолданушы ақпараты ағынының үлесі.

Қолданушылар ақпаратының үлесі иілгіш коммутатор бағытындағы сигналдау ақпараты және қол жеткізу шлюздерінен келіп дестелі желіге түседі.

, десте/с (2.22)

мұндағы Р_SW – дестелі желі коммутаторлары құрылғыларының минимальді өнімділігі;

l – шлюз нөмірі.

Дестелі желіге келіп түсетін қолданушы ақпараты ағынының үлесін пайыздық мөлшерде алып қарағанда сол ақпарат ағынының тең жартысы деп алып қарастыруға болады.

десте/с.

Қатынау шлюзі деңгейінде қолданушылар жүктемелерінің айқасуы болса, онда мұндай шлюздің өзіндік коммутаторы болады, ол коммутатордың өнімділігі (Р_GW) келесі формуламен бағаланады:

, десте/с, (2.23)

десте/с.

Есептеу барысында дестелі желі ішінде ақпаратты таратуға қолданылатын IP дестесінің орташа ұзындығын 65 кбайт-қа тең деп аламыз.

Дестелі делі коммутаторларының сыйымдылық параметрлері дестелі желі топологиясынан, иілгіш коммутаторлардың және шлюздер қосылатын интерфейс типтеріне байланысты анықталады. Сыйымдылық көрсеткіштерін анықтау шынайы обьекті жобалаудың жұмысы болып табылады.

Қолданушылар ақпараттары ағынын және сигналдық ақпараттар ағынын тарату кезінде қызмет көрсету сапасын қамтамасыздандыру механизімі дестелі транспортты желіде қолданатын технологияға/түйістіру технологиясына байланысты анықталады.

Таратылған абоненттік коммутатор құрылғысының орналасу нүктесі абоненттік жолының критикалық ұзындығынан, біріншілік желі топологиясынан, құрылғының технологиялық мүмкіндігінен, орналастыруға арналған орынға байланысты анықталады.

Байланысты ұйымдастыру сұлбасы желілік инфраструктураны құру кезіндегі сигналдық желінің және транспорттық желінің ұйымдастырылуын кескіндейді. Сұлбаның негізгі көрсеткіштері құрылғы есебінің мәні бойынша анықталады.

Қолданыстағы ЖҚТф фрагменттерімен өзара әрекеттесуін

ұйымдастыру

Жобадағы таратылған абоненттік концентратордың құрып отырған фрагментінде қолданыстағы ЖҚТф фрагменттерімен өзара әрекеттесу қарастырылған боғандықтан, келесілерді анықтаймыз:

• ЖҚТф желілерімен қосу үшін транспортты ресурстағы қажеттілік және сыйымдылық параметрлері;

• ЖҚТф желілерімен өзара байланысу кезіндегі сигналды желі сұлбасы.

Шлюзді ЖҚТф желісімен қосу кезінде транспортты ресурстағы қажеттілік келесі формула бойынша анықталады:

бит/с, (2.24)

сонда есептеу барысында желіде көрсетілген 3 ЖҚТф желілеріндегі қолданылып отырған ағындар бойынша есептейміз:

Мбит/с,

мұндағы m – ЖҚТф желісіне бағытталған трафик үлесі.

Шлюздерді ЖҚТф желілерімен қосу интерфейстерінің сыйымдылық параметрлері (2.12) формуламен есептелінеді.

Сигналдық байланысу сұлбасын ұйымдастыру иілгіш коммутаторға берілген сигналдау пунктінің бір немесе бірнеше кодтарын, қолданыстағы желінің НСА7 сигналдауымен өзара әрекеттесуіндегі сигналдық қатынастарды анықтау, сигналдық арналардығы қажеттіліктерді есептеу, сигналдық арналарды ұйымдастырудың физикалық сұлбасын құру, сигналдық ақпараттарды тарату технологиясын анықтауды қарастырады.

Құрылғыны орнату және байланысты ұйымдастыру

Таратылған абоненттік коммутатор құрылғысының орналасу нүктесі абоненттік жолының критикалық ұзындығынан, біріншілік желі топологиясынан, құрылғының технологиялық мүмкіндігінен, орналастыруға арналған орынға байланысты анықталады.

Байланысты ұйымдастыру сұлбасы желілік инфраструктураны құру кезіндегі сигналдық желінің және транспорттық желінің ұйымдастырылуын кескіндейді. Сұлбаның негізгі көрсеткіштері құрылғы есебінің мәні бойынша анықталады.

2.3 Таратылған транзитті коммутаторды есептеу

Жобалаудың берілген мәліметтеріне жататындар:

• шлюз құрылғысымен әртүрлі типтегі жүктеме көздерімен өзара байланыстыруға қолданатын Е1 жолдары саны. Жүктеме көздеріне жататындар:

1. TGW транкингті шлюзі арқылы қосылатын және НСА7 сигналдау жүйесін қолданатын АТС;

2. MGW транкингті шлюзі және SGW сигналды шлюзі арқылы қосылатын және НСА7 сигналдау жүйесін қолданатын АТС;

3. SX-ке тікелей НСА7 арнасы бойынша және MGW транспортты шлюзі арқылы дестелі желіге қосылатын АТС. Қазіргі жағдайда сигналды шлюз SX құрылғысында жүзеге асады.

Дегенмен TGW сигналды және транспортты шлюз комбинациясы түрінде іске асады, барлық қарастырылған қосылыс түрлері транспортты шлюздердің қажетті ресурстарын анықтау жағынан алып қарағанда біркелкі болады.

• ЖҚТф-нан транспортты шлюзге түсетін, яғни, арнаға түсетін меншіктік жүктеме;

• байланыстырушы жол арналарына ЖҚТф-нан түсетін жүктеменің меншікті интенсивтілігі;

• жобадағы ендірілетін шлюз құрылғылары кодегінің типтері.

Есепте коммутацияның транзиттік деңгейінің желілік құрлымына кіретіндер:

• шлюз құрылғыларын есептеу:

1. стационарлық қосылу бөлігіндегі шлюз құрылғыларының сыйымдылық көрсеткіштері және шлюздер санын анықтау;

2. қосылыстардың сыйымдылық көрсеткіштерін және дестелі желіге транкингті шлюздерді қосатын транспортты ресурстарды анықтау;

• иілгіш коммутатор құрылғысын есептеу:

1. иілгіш коммутатор құрылғысы өнімділігінің қажеттілігін анықтау;

2. абоненттік базаның сыйымдылық параметрлерін анықтау;

3. дестелі желіге қосылатын интерфейс параметрлерін анықтау.

• транспортты дестелі желі құрылғысын есептеу:

1. желі коммутаторларының санын және байланысты ұйымдастыру сұлбасын анықтау;

2. дестелі желі коммутаторлары өнімділігінің қажеттілігін анықтау;

3. дестелі желі коммутаторларының сыйымдылық көрсеткіштерін анықтау;

4. қызмет көрсету сапасын қамтамасыздандыру механизімінің типі және дестелі желінің желілік элементінің талабын анықтау.

Сурет 2.1-де таратылған транзитті коммутаторды есептеу кезіндегі қолданылатын негізгі параметрлер көрсетілген.

Шлюз құрылғыларын есептеу

Шлюз сандарын анықтау қарастырылатын жүктеменің есептік мәніне, біріншілік желі топологиясына, қондырғының орнатылатын орнына, қолданатын құрылғының технологиялық мүмкіндіктеріне байланысты жүзеге асады.

Ереже бойынша шлюздер қолданып отырған желі құрлымдарын ескеріп, териториалды жақын АТС-терді байланыстыра отырып қолданыстағы желі обьектілеріне орнатылады. Шлюздердің сыйымдылық параметрлері АТС-терден түсетін жүктемеге байланысты анықталады. Өз кезегінде, жүктеме мәні АТС және шлюз арасындағы Е1 ағыны саны негізінде және арнаға 64 кбит/с меншікті жүктеме негізінде есептелінеді [1].

Келесі белгілеулерді енгіземіз:

N_{l_E1­} – ЖҚТф-ның АТС-терінен l транспортты шлюздарына қосылуды жүзеге асыратын Е1 ағынының саны;

y_E1 – E1 құрамындағы бір арнаның 64 кбит/с меншікті жүктемесі;

Y_{l_GW} – ЖҚТф-ның АТС-терінен транспортты шлюзге келіп түсетін жалпы жүктеме.

Сурет 2.1 – Таратылған транзитті коммутатор есебінің параметрлері

Y_{l_GW} = N­_{l_E1} ^. 30y_E1 Эрл. (2.25)

y_E1 меншікті жүктемесінің мәні есептеу кезінде 0,8 Эрл тең деп аламыз:

Y_{1_GW} = N­_{1_E1} ^. 30y_E1 = 16 ^. 30 ^. 0,8 = 384 Эрл,

Y_{2_GW} = N­_{2_E1} ^. 30y_E1 = 12 ^. 30 ^. 0,8 = 288 Эрл,

Y_{3_GW} = N­_{3_E1} ^. 30y_E1 = 16 ^. 30 ^. 0,8 = 384 Эрл.

Шлюзден дестелі желіге келіп түсетін жүктеме шлюзде қолданылатын кодектің типіне тәуелді болады. Алдағы ендірілген мәліметтер бойынша шлюзге түсетін трафикті дестелі желіге тарату үшін арналған транспортты ресурсты есептейміз:

V_{GW_USER} = V_{COD_m} ^. Y_{l_GW} , бит/с, (2.26)

сонда дестелі желіде трафикті таратуда G.729 А кодегін қолданған жағдайда келесі мәндерді аламыз:

V_{GW_USER _1} = 1,615 ^.10 ^{6 .} 384 =62016000 бит/с ≈ 62 Мбит/с,

V_{GW_USER _2} = 1,615 ^.10 ^{6 .} 288 = 465120000 бит/с ≈ 50 Мбит/с,

V_{GW_USER _3} = 1,615 ^.10 ^{6 .} 384 =62016000 бит/с ≈ 62 Мбит/с,

V_{GW_USER} = 62 + 50 + 62 =174 Мбит/с.

Шақырулардың бірнеше бөлігі (факсимильді ақпараты тарату, модемді қосылыстар және т.б.) қолданушы ақпаратының компрессиясынсыз G.711 кодегін қолдану арқылы қызметтелінеді. Мұндай «х» секілді жүктеменің анықтағаннан кейін транспортты ресурсты анықтайтын формуланы келесі түрде келтіруге болады:

V_{GW_USER} =[(1-x) ^. V_{COD_m} + x ^.V_G.711] ^.Y_{l_GW} бит/с, (2.27)

мұндағы V_G.711 - арналарды эмуляциялауға қолданатын үзілісті төмендетуінсіз G.711 кодегінің ақпаратты таратуға арналған ресурсы.

Транспортты шлюзге қолданушы ақпаратынан басқа транспортты ресурстың бөлінуін талап ететін MGCP хаттамасының хабарларыда түседі. Сондықтан MGW жалпы транспортты ресурсы келесі формуламен есептелінеді:

V_GW = V_{GW_USER} ^.V_MGCP . (2.28)

Дестелі желіге қосылатын транспортты шлюздің интерфейстерінің типі және саны шлюздің транспортты ресурсына және дестелі желі топологиясыменен анықталады. Шлюздің транспортты ресурсы және интерфейстер саны келесі қатынастар бойынша байланысады:

V_GW = N_INT ^.V_INT бит/с, (2.29)

V_GW = 2 ^.1,615 ^.10 ⁶ =3,23 М бит/с,

мұндағы V_INT – бір интерфейстің пайдалы транспортты ресурсы.

N_INT – интерфейстер саны.

Әртүрлі типтегі интерфейстерді қолдану кезіндегі келтірілетін қатынасты келесі өрнекпен көрсетуге болады:

бит/с, (2.30)

мұндағы I – интерфейстер типінің саны;

N_{i_INT} – i типті интерфейс саны;

V_{i_INT} – i типті интерфейсінің пайдалы транспортты ресурсы.

Шлюз құрылғысының есебінің негізгі параметрлері сурет 2.2-де көрсетілген.

Транспорттымен бірлесе сигналды шлюзді іске асыру кезінде MxUA хаттамасының хабарын тарату үшін қажетті шлюздің транспортты ресурсын есептеу қажет. Сигналды шлюздің параметрлерін есептеу бөлімде келтіріледі.

Иілгіш коммутатор құрылғысын есептеу

Коммутацияның транзитті деңгейін құру кезіндегі иілгіш коммутатордың негізгі міндеті сигналдық ақпаратты өңдеу, шақыруларға қызмет көрсету және қосылыстың орнатылуын басқару. Иілгіш коммутатордың өнімділігіне деген талап өңдеуді талап ететін шақырудың интенсивтілігімен анықталады.

Түскен шақырулардың интенсивтілігі Е1 жолындағы 64 кбит/с бір арнаға келетін шақырудың интенсивтілігімен, сонымен қатар станцияны транспортты шлюзге қосуға арналған Е1 санымен анықталады [1].

Келесі:

P_CH – 64 кбит/с бір арнамен қызмет көрсетілетін шақырудың интенсивтілігі;

P_GW – транспортты шлюзбен қызмет көрсетілетін шақырудың интенсивтілігі.

Сонда l – транспортты шлюзіне түсетін шақыру итенсивтілігі келесі формуламен анықталады:

шақ/үжс, (2.31)

шақ/үжс,

шақ/үжс,

шақ/үжс.

Сонымен қатар иілгіш коммутаторға түсетін шақырулардың интенсивтілігін келесі өрнекпен өрнектеуге болады:

шақ/үжс, (2.32)

шақ/үжс,

мұндағы L – иілгіш коммутаторменен қызметтелінетін транспортты шлюздердің саны.

Жүктеменің меншікті интенсивтілігі тіректі станцияға қолданылатын жалпы техникалық талаптармен анықталады.

Өнімділік бойынша талаптар иілгіш коммутатор құрылғысының жұмысын аса жүктемелену шартында Q.543 рекомендациясындағы В және С жүктемелері үшін анықталған көрсеткіштерден кем болмайтындығын ескеру керек.

Дестелі желіге қосылған интерфейстерді есептеу

Дестелі желіге қосылған интерфейстердің параметрлері шақыруға қызмет көрсету процесі кезіндегі сигналдық хабарлардың алмасуының интенсивтілігінен анықталады. Таратылған транзитті коммутаторды ұйымдастыру үшін иілгіш коммутаторды қолдану кезінде ОКС7 сигналдауының хабары іске асырылуға байланысты M2UA немесе M3UA хаттамаларының хабары форматында SX-ке түседі.

Келесі:

L_MXUA – MxUA хаттамасы хабарының орташа ұзындығы (байт түрінде);

N_MXUA – шақыруға қызмет көрсету кезіндегі MxUA хаттамасы хабарының орташа саны;

L_MGCP – транспортты шлюзді басқару үшін қолданылатын MGCP хаттамасы хабарының орташа ұзындығы (байт түрінде);

N_MGCP – шақыруға қызмет көрсету кезіндегі MGCP хаттамасы хабарының орташа саны;

Сонда MxUA хаттамасы хабарын таратуға қажетті SX транспортты ресурсы келесідей болады:

V­_{SX_MXUA} = k_sig ^. L_MXUA ^. N_MXUA ^. P_SX байт/үжс, (2.33)

V­_{SX_MXUA} =5 ^. 50 ^. 10 ^. 84480 = 232 (Мбайт/үжс),

мұндағы k – ресурсты қолдану коэффиценті.

MGCP хаттамасы хабарын тарату үшін қажетті иілгіш коммутатордың транспортты ресурсы келесі түрде болады:

V­_{SX_MGCP} = k_sig ^. L_MGCP ^. N_MGCP ^. P_SX байт/үжс, (2.34)

V­_{SX_MGCP} =5 ^. 50 ^. 10 ^. 84480 = 232 Мбайт/үжс.

Транзитті коммутатор құрлымында шақыруларға қызмет көрсету үшін қажетті қосынды минималды пайдалы SX таранспортты ресурсы келесідей болады:

V­_SX = V_{SX_MXUA} + V_{SX_MGCP} =232 + 232 = 464 Мбайт/үжс,

мәндерін қойғаннан кейін алатынымыз:

V­_SX = k_sig ^. P_SX ^. (L_MXUA ^. N_MXUA + L_MGCP ^. N_MGCP)/450 бит/с, (2.35)

V­_SX = 5 ^. 84480 ^. (50 ^. 10 +50 ^. 10)/450 = 1.065 Мбит/с.

Дестелі желіге қосылған иілгіш коммутатор құрылғысы интерфейсінің сыйымдылық параметрлері (2.12) формуламен анықталады.

Сигналды шлюздің транспортты ресурсын анықтау иілгіш коммутатордың транспортты ресурсы есебінің аналогиясы бойынша жүргізіледі. SGW қажетті өткізу жолағы әр шақыруға қызмет көрсетуге қажетті ақпарат көлеміменен және түскен шақырулардың интенсивтілігімен анықталады:

десте/с, (2.36)

сонда алдыңғы мәліметтердің негізінде келесі мәліметтерді аламыз:

десте/с,

мұндағы V_SX – (2.35) формуламен есептелінеді.

Қол жеткізу шлюзі деңгейінде қолданушылар жүктемесінің айқасуы болса, онда мұндай шлюздің өзіндік коммутаторы болады және оның өнімділігі келесі формуламенен анықталады:

десте/с, (2.37)

= 2431 десте/с,

мұндағы P_GW – транспортты шлюз деңгейіндегі коммутатордың өнімділігі.

Дестелі желі коммутаторларының сыйымдылық параметрлері дестелі желі топологиясынан, шлюз қосылыстары интерфейстерінің типінен және иілгіш коммутаторға байланысты анықталады.

Қолданушылар ақпараттары ағынын және сигналдық ақпараттар ағынын тарату кезінде қызмет көрсету сапасын қамтамасыздандыру механизімі дестелі транспортты желіде қолданатын технологияға/түйістіру технологиясына байланысты анықталады.

2.4 Таратылған ssp-ны есептеу

Жобалау үшін берілген мәліметтерге жататындар:

1. SSP-ны қолдану арқылы қол жеткізуді жобалаудағы байланыстың интелектуалды желісі қызметінің тізімі;

2. жобаланатын SSP арқылы қол жеткізуді жүзеге асыруды жобалайтын SCP тізімі;

3. SCP-ны қолданудан тәуелсіз байланыстың интелектуалды желісінің әр қызметіне бағытталған меншікті жүктеме;

4. SSP қызметін көрсетуге қатысты байланыстың интелектуалды желісінің қызметіне жүктемені тарату сұлбасы;

5. интелектуалды периферияларды орналастыру нүктесі және интелектуалды периферия бағытындағы жобаланған трафикті тарату;

6. жобаланатын SSP-ға қызмет көрсететін байланыстың интелектуалды желісі қызметін қолданушылардың саны.

Жобалану нәтижесінде келесілер анықталады:

1. шлюз құрылғыларының параметрлері:

1. шлюздер саны;

2. қосылыстың сыйымдылық параметрлері және дестелі желіге қосылған транспортты ресурс;

3. ЖҚТф желісімен бірге интерфейстер бөлігінің сыйымдылық көрсеткіштері.

2. иілгіш коммутатор құрылғыларының параметрлері:

1. өнімділік;

2. қосылыстың сыйымдылық параметрлері және дестелі желіге қосылған транспортты ресурс.

3. транспортты дестелі желі құрылғыларының параметрлері:

1. желі коммутаторларының саны және байланысты ұйымдастыру сұлбасы;

2. дестелі желі коммутаторларының өнімділігі;

3. дестелі желі коммутаторларының сыйымдылық параметрлері;

4. қызмет көрсету сапасын қамтамасыздандыру механизімінің типі және дестелі желінің желілік элементтерінің талабы.

4. интелектуалды периферия құрылғыларының дестелі желіге қосу нүктелерінің параметрлері:

1. дестелі желіге қосылатын транспортты ресурс;

2. қосылыстардың сыйымдылық параметрлері.

5. SCP құрылғысыменен интерфейстер параметрлері;

6. байланысты ұйымдастыру сұлбасы.

Сурет 2.2-де таратылған SSP есептеу кезіндегі қолданыатын негізгі параметрлер келтірілген.

Сурет – 2.2 Таратылған SCP-ны есептеудегі параметрлер

Шлюз құрылғыларын есептеу

ЖҚТф желісімен өзара қатынастағы шлюздер саны қолданыстағы байланыстың ұйымдастырылған сұлбасы және трафиктің өткізілуі, бөлек бағыттағы біріншілік ресурстарды қолдану дәрежесі, шлюз құрылғыларының технологиялық сипаттамалары, қолданыстағы дестелі желі топологиясы секілді факторларға тәуелді болады.

Шлюздер санын анықтау шынайы желілік жағдайға тәуелді болады. Шлюздер санын көбейту ЖҚТф желілеріндегі трафик өтімділігінің шығынын минимизациялауға мүмкіндік береді, бірақ дестелі желінің инфрақұрлымының шығынын көбейтеді.

Шлюздің сыйымдылық параметрлері ЖҚТф желісі бағытындағы секілді дестелі желігеде қолданылатын желілік шешімдерге тәуелді анықталады, және классификацияланған келесі түрде болады:

1. j – желілік фрагментінде интелектуалды периферия құрылғысын орнату қарастырылмайды;

2. j – желілік фрагментінде InP бағытында жүктеме үлесі k_{IN_j} тең болатын интелектуалды периферия құрылғысын орнату қарастырылады.

3. дестелі желі интерфейсі арқылы қосылуменен InP құрылғысын шлюз деңгейінде орнату жобаланады.

Шлюздің сыйымдылық параметрлерін анықтау үшін келесі айнымалыларды енгіземіз:

1. Y_ij – j шлюзына қосылған желі фрагментінің қолданушылары тарапынан түсетін байланыстың интелектуалды желісінің i қызметінің бағытындағы жүктеме:

Y_ij = y_i ^. N_j Эрл, (2.38)

мұндағы y_i – i қызметін көрсеткен кездегі байланыстың интелектуалды желісінің бағытындағы меншікті жүктеме;

N_j – j шлюзіне қосылған байланыстың интелектуалды желісінің фрагментіндегі қызметті қолданушылардың саны.

Сонда j шлюзіне түсетін байланыстың интелектуалды желісінің қызметі бағытындағы жалпы жүктеме:

Эрл, (2.39)

Эрл,

Эрл,

Эрл.

Байланыстың интелектуалды желісі трафигіне қызмет көрсету үшін арналған дестелі желі шлюзіменен ЖҚТф желісі арасындағы арналар санын келесі формуламен анықтауға болады:

арна, (2.40)

y_CH = 0,8 Эрл деп алғанда жүктемеге қызмет көрсету үшін қажетті 64 кбит/с арналар санын алуға болады [1].

В. Y_{j_INC} – j желілік сегментінде орнатылған интелектуалды периферияға кіретін жуктеме:

Эрл, (2.41)

Эрл.

Сонда егер j желілік фрагментінде InP құрылғысы орнатылса, онда олармен байланыс үшін қосымша қарастырылуы керек:

арна, (2.42)

арна.

j-ЖҚТф желісіменен шлюз арасындағы жалпы арналар саны келесіге тең болады:

арна, (2.43)

арна,

арна,

арна.

Дестелі желіге қосылу үшін транспортты ресурс құрамына кіретіндер:

• тек дестелі желі коммутаторлары бағытындағы транспортты ресурс;

• дестелі желі коммутаторлары бағытындағы транспортты ресурс және шлюз деңгейінде қосатын InP құрылғысы бағытындағы транспортты ресурс.

Дестелі желі коммутаторлары бағытындағы транспортты ресурс төмендегілерге байланысты есептеледі:

• байланыстың интелектуалды желісінің қызметін ұсыну кезіндегі қолданушылар трафигіне;

• шақыруларға қызмет көрсететін сигналдау трафигінен және шлюзді басқаруынан;

Байланыстың интелектуалды желісінің қызметін ұсыну кезіндегі қолданушылар трафигінің құрамы келесілерден тұрады:

• j фрагментіндегі қолданушылар құрған қызмет бағытындағы шығыс трафик;

• j фрагменті деңгейінде немесе шлюз деңгейінде қосылған InP бағытындағы кіріс трафиктен;

Сонда қолданушылар трафигіне қызмет көрсететін транспортты ресур келесі формуламен анықталады:

бит/с, (2.44)

бит/с,

бит/с,

бит/с,

V_{j_USER} = V_{1_USER} + V_{2_USER} + V_{3_USER} =225570+226894+226894= 679358 бит/с.

мұндағы k – транспортты ресурсты қолдану коэффиценті;

V_{j_COD} – шығыс шақыруларға қызмет көрсету үшін шлюзде қолданатын кодекті тарату жылдамдығы;

V_{NET_COD} – кіріс шақыруларға қызмет көрсету үшін шлюзде қолданатын кодекті тарату жылдамдығы.

Шақыруға қызмет көрсету кезіндегі сигналдау трафигі үшін транспортты ресурсты келесі формуламен анықтаймыз:

(2.45)

мұндағы P_IN – байланыстың интелектуалды желісінің қызметі бағытындағы шақырулардың интенсивтілігі.

k_{j_IN} – мәні j шлюзі үшін басқа желілер шлюзінен осы шлюзге сәйкес келеді.

Байланыстың интелектуалды желісі қызметін көрсету кезінде ОКС7 сигналдау ақпаратын тарату үшін шлюз сигналды шлюздің қызметін атқаратын болса (2.45) формула қолданады. Егер сигналды арналар шлюзде жүргізілмесе, онда формулада келесі мәнді L_MXUA = N_MXUA = 0.

Бұл жағдайда дестелі желі коммутаторына қосылу үшін транспортты ресурсты келесі формуламен анықтауға болады:

V_{j_PN} =V_{j_USER} + V_{j_SIG} , Мбит/с (2.46)

V_{j_PN} =V_{j_USER} + V_{j_SIG} = 679358 + 74 ^. 10 ⁶ =74,7 Мбит/с.

Шлюз деңгейінде InP қосылуы жүргізілгеннен кейін InP бағытындағы транспортты ресурсты келесі формуламен анықтауға болады:

V_{j_INP} =k ^.(k_{j_IN} ^.V_{j_COD} ^.Y_{j_OUT} +V_COD ^. Y_{j_INC}) бит/с, (2.47)

V_{1_INP} =1,25 ^.(0,8 ^.1,615 ^.26214 +1,615 ^. 85196)= 214325 бит/с,

V_{2_INP} =1,25 ^.(0,8 ^.1,615 ^.19491 +1,615 ^. 85196)= 207499 бит/с,

V_{3_INP} =1,25 ^.(0,8 ^.1,615 ^.26214 +1,615 ^. 85196)= 214325 бит/с.

Интерфейстердің сыйымдылық параметрлері (2.12) формулаға V_{j_PN} және V_{j_INP} мәндерін қойған кезде анықталады.

Иілгіш коммутатор құрылғысын есептеу

Таратылған SSP іске асыру кезінде иілгіш коммутатор құрылғысының өнімділігін келесі формуламен анықтаймыз:

шақ/үжс, (2.48)

мұндағы k_SS7 – «идеалды» шақыруларға қызмет көрсету кезіндегі өнімділік ОКС7 қолдануменен шақыруға қызмет көрсету кезіндегі өнімділікті қайта есептеу коэффиценті;

N_IN – желілік фрагментте байланыстың интелектуалды желісінің қызметін қолданушылардың саны;

P_{i_IN} – интелектуалды желінің i қызметінің бағытындағы шақырудың интенсивтілігі.

шақ/үжс.

Дестелі желіге иілгіш коммутатор құрылғысын қосудағы транспортты ресурс сигналдық алмасу мәліметтеріне байланысты анықталады. Есептеу үшін келесі формуланы қолдануға болады:

шақ/үжс, (2.49)

шақ/үжс.

Бұл формуланы ЖҚТф барлық фрагменттерінен ОКС7 сигналдау ақпараттарын иілгіш коммутаторға сигналды шлюз арқылы тарату кезінде қолданамыз.

НСА7 сигналдауы барлық ЖҚТф фрагменттерінен иілгіш коммутаторға тікелей тарататын болса, онда жоғарыдағы формулада L_MXUA = N_MXUA = 0.

Интерфейстердің сыйымдылық параметрлері (2.12) формулаға V_{SX_IN} мәнін қойғанда анықтауға болады.

Дестелі транспортты желі құрылғыларын есептеу

Дестелі желінің коммутаторлар саны және топологиясы қолданыстағы біріншілік желінің топологиясынан, құрылғыны қолдану мақсатындағы өнімділік көрсеткіштерінен, сенімділікті қамтамасыздандыру талаптарынан және дестелі желінің тірілілігіне байланысты анықталады. Барлық жағдайда осыған ұқсас сұрақтардың шешімі шынайы жобаланудың жұмысы болып табылады. Қарастырылып отырған бөлімде технологияны қолданудан тәуелсіз дестелі желінің магистральді деңгейі құрылғысының қажетті өнімділігінің қосындысын анықтаймыз.

Дестелі желі коммутаторларының қажетті өнімділігін анықтау

Дестелі желіге шлюзден қолданушылар ақпаратының үлесі және иілгіш коммутатор бағытындағы сигналдау ақпараты түседі.

десте/с, (2.50)

десте/с,

мұндағы P_{SW_IN} – таратылған SSP іске асыру кезіндегі дестелі желі коммутаторлары құрылғыларының минималды өнімділігі;

M_{j_GW} – j фрагментінен InP бағытындағы жүктуме үлесі.

Байланыстың интелектуалды қызметін ұсыну кезіндегі жүктеменің таралуының сұлбасы сурет 2.4-те келтірілген.

Шлюздер деңгейінде j желілік фрагментіндегі InP және j шлюзі деңгейінде қосылған InP бағытындағы қолданушылар жүктемелері айқасатын жағдай болса, онда мұндай шлюздің өзіндік коммутаторы болады, және оның өнімділігі келесі формуламенен анықтаады:

десте/с, (2.51)

десте/с,

мұндағы P_{GW_IN} – InP бағытындағы жүктемеге қызмет көрсету үшін шлюз деңгейіндегі коммутатордың өнімділігі;

M_{j_GWINPSTN} – шлюден кері j желілік фрагментіндегі InP құрылғысына бағытталған j желілік фрагментінен түсетін жүктеменің үлесі;

M_{j_WINP} – j шлюзі деңгейінде қосылатын және шлюз деңгейінде коммутацияланатын InP бағытында шлюзден түсетін жүктеме үлесі.

Дестелі желі коммутаторларының сыйымдылық параметрлері біріншілік желінің топологиясынан, шлюз және иілгіш коммутатор қосылған интерфейс типтеріне байланысты анықталады.

InP – дің дестелі желіге қосылуы параметрлерінің есебі

Дестелі желіге қосылатын транспортты ресурс иілгіш коммутатор құрамында SSP және InP арасындағы сигналды байланыс ұйымдастыру әдісіне және кодекке қол жеткізу үшін қолдану типіне, InP тарапынан қамтамасыздандырылатын қызметке деген шақырулардың интенсивтілігіне байланысты болады.

InPn-ге (n – қосылу нүктесінің нөмірі) транспортты ресурс келесі формуламенен анықталады:

(2.52)

Мбит/с,

Мбит/с,

Мбит/с.

Сигналдық арақатынастар InP және SSP арасында дестелі желі арқылы іске аспаса, онда формулада келесі теңдеуді қабылдауға болады L_MXUA = N_MXUA = 0.

InP қосылуының сыйымдылық ресурсын (2.12) формулаға V_{INP_n} мәнін қою арқылы анықтауға болады (сурет 2.3).

Сурет 2.3 – Байланыстың интелектуалды желісінің қызметін ұсыну кезіндегі жүктеменің таратылуының сұлбасы

3 Ngn желісіне sdh желісін балама ретінде есептеу

3.1 Телефондық жүктеменің интенсивтілігін есептеу

Туындайтын жүктемені әдетте абоненттерден түсетін шақырулар (қызметке тапсырыстар) және бірнеше уақытты алатын станцияның абоненттері тудырады (кесте 3.1).

Кесте 3.1 – Қолданыстағы SDH желісінің мәліметтері

Техникалық есептеулерде ведомствалық нормаларына сәйкес қайнар көздердің үш категориясын айырып тануға болады:

Мекемелік сектор, пәтерлік сектор және таксофондар.

Егер келесі сипаттамалар белгілі болса жергілікті туындайтын жүктеменің интенсивтілігін анықтауға болады:

N_м, N_п, N_т – мекемелік сектор, пәтерлік сектор және таксофондардың телефондық аппараттарының саны;

C_м, C_п, C_т – і-ші категориядағы үлкен жүктемелік сағаттағы (ҮЖС) шақырулардың орташа саны;

T_м, T_п, T_т – ҮЖС кезіндегі і – ші категориядағы абоненттің хабарласу ұзақтығының орта мәні;

Р_х – хабарласып болған шақырулардың үлесі.

Эрлангте келтірілген і – ші категориялы қайнар көздегі туындайтын жүктеменің интенсивтілігін есептеу.

Эрл, (3.1)

мұндағы t _i – бір жұмыстың орташа ұзақтығы.

t _i = _i ^.P_х^.( t_жс+ n^.t_т+ t_Б+ t_шж+Т_t ) (3.2.)

(3.2.) – формуласына кіретін байланысты орнатудағы бөлек операцияның ұзақтылығы келесіні қабылдайды:

t_жс =3 с – станцияның жауап сигналын тыңдау уақыты;

n^. t_т =0,8 n, с – ТА – тан n мәнді санды теру уақыты;

t_шж = 7 - 8 с – хабарласу кезіндегі шақырушы абоненттің шақыруды жіберу уақыты,

Нөмірді теріп болғаннан кейінгі мезеттен бастап шақырушы абоненттің жолына қосылу уақыты нөмірді теру әдісі және қажетті жолы қосылған станцияның типіне байланысты. Басқару программасы t_Б = 3с арқылы станциямен байланысу. Ішкі аймақтық байланыс үшін барлық уақытта t_Б = 0,5с. Телефонды аппараттан терген кезде өлшемдер әр түрлі мәнде болады, ал жүктемені тарату бағыты белгісіз болғандықтан үлкен қателіктер жасамас үшін t_Б = 2с деп алуға болады.

Сурет 3.1 – Т_К және Р_Р мәндерінен α коэффицентінің тәуелділігі.

α коэффиценті хабарласу аяқалмаған (шақырылған абоненттің жауап бермеу уақыты, шақырылған абоненттердің қателіктері) шақырудағы құрылғылардың ұзақтылығын есепке алады. Оның мәні негізінен хабарласу ұзақтылығының орташа мәніне T_i және хабарласып болған P_х шақырулардың үлесіне байланысты болады [15]. Сондықтан, есептелінетін станцияға қосылған әр түрлі категориялардағы абоненттерден туындайтын жергілікті жүктемені келесі теңдіктен анықтауға болады:

Y_n=Y_М +Y_П +Y_Т (3.3)

мұндағы n – есептелінетін станцияның нөмірі.

Есептелінетін АТС жүктеме көздерінің құрамының құрлымы пайызбенен көрсетеміз:

Мекемелік сектордың аппараты – 35 %;

Пәтерлік аппараттар – 62,5 %;

Таксофондар – 2,5 %.

Станциялар үшін мекемелік сектордың, пәтерлік сектордың және таксофондардың телефондық аппараттарының саны станция бойынша есептей келе алдыменен 53 – станциядан бастаймыз (сыйымдылығы 6 500 нөмір):

N_хт = = 2275 нөмір,

N_п = = 4063 нөмір,

N_т = = 162 нөмір.

Келесі есептейтін станциямыздың нөмірі 56 және оның қарамағында 5 300 нөмір тіркелген:

N_м = = 1855 нөмір,

N_п = = 3313 нөмір,

N_т = = 132 нөмір.

Келесі 57 – станцияда 5 800 нөмір тіркелген:

N_м = = 2030 нөмір,

N_п = = 3625 нөмір,

N_т = = 145 нөмір.

21 – станция үшін:

N_м = = 879 нөмір.

N_п = = 1569 нөмір,

N_т = = 63 нөмір.

231 – станциясы үшін:

N_м = = 498 нөмір,

N_п = = 890 нөмір,

N_т = = 36 нөмір.

Жоғарыдағы есептелгендей барлық станциялардың мекемелік секторын, пәтерлік сектордың телефондық аппараттарының және таксофондардың санын станция бойынша есептей келе есептеулердің нәтижесін кесте 3.2-те келтіреміз.

Кесте 3.2 - Абоненттер үшін негізгі сипатамалардың орташа мәні

Әр жұмыстың орташа ұзақтылығы (3.2) формуламен анықталады:

t _i = _i ^.P_х^.( t_жс+ n^.t_т+ t_Б+ t_шж+Т_t ),

мұндағы _i коэффиценті сурет 3.1-дегі графиктен табылады, ал хабарласу ұзақтылығының орташа мәні Т_т және хабарласып болған шақырулардың үлесі P_х кесте 3.2-де келтіріген, α = 1,16.

Мекемелік абонеттер үшін есептеулер жүргіземіз:

t _м = _м ^.P_х^.( t_жс+ n^.t_т+ t_Б+ t_шж+Т_м )

сонда

t _м = 1,16^. 0,60^. ( 3 + 6^. 0,8 + 2 + 8 +85 ) = 71.549 с

Барлық мекемелік абоненттерден кіріске келіп түсетін жүктеме:

.

Пәтерлік абоненттер үшін:

t _п = 1,12 ^. 0,60 ^. ( 3+ 6^. 0,8 + 2 + 8 + 130 ) = 99.322 с.

Барлық пәтерлік абоненттерден кіріске келіп түсетін жүктемені (3.1) формула бойынша анықтаймыз:

.

Таксофондар үшін:

t _т = 1,13^. 0,60 ^. (3+ 6^. 0,8 + 2 + 8 + 110 ) = 86.648 с.

Барлық таксофондардан кіріске келіп түсетін жүктеме

.

Жоғарыдағы жүктемелердің барлығын (3.3) формуламен қоса отырып 53 – станцияның толық жүктемесін анықтаймыз.

.

Осылай станциялардың жүктемелерін есептей келе кесте 3.3-те келтіреміз.

Кесте 3.3 – Станциялардың жүктемелері

3.2 Желі құрылымының сенiмдiлiгiн есептеу

Синхронды сандық иерархия технологиясын қолданып желiнi жобалағанда ең маңызды мәселесi оның сенiмдiлiгiмен болашақта дамуын, өмiршеңдiгiн қамтамасыз ету. Синхронды сандық иерархия құрылғысы жеткiлiктi түрде сенiмдi. Құрылғыда басқару және бақылау қондырғылары, бұзылыстарды тез арада табуын жеңiлдетедi және тездетедi, сондай-ақ тез арада резервтi арнаға қосылуына мүмкiндiк бередi. Сақиналақ желiсiнде өткiзу қабiлетi жоғары талшықты оптикалық байланыс жолы қолданылады. Екi оптикалық талшық арқылы желiде әр бағытта бiр уақытта 1000 артық Е1 (2048 Мбит/с немесе 30 мың телефондық арна) ағынын беру қабiлетi бар. Желiдегi қандайда бiр бөлiктiң бұзылуы байланысты тоқтатады, бiрнеше мың пайдаланушылар үшiн және телекоммуникация компаниясы үшiн үлкен экономикалық шығынға ұшыратады. Мұндай жағдайлар болмау үшiн арнайы шаралар қарастырылады. Желiнiң сенiмдiлiгiн тұрақтылығын арттыру үшiн желiге резервтi сыйымдылықтар, арнадар орнатады [8].

Сақиналық желiлердi құруда екi сұлбасы бар:

а) бiр бағытталған сақина;

б) екi бағытталған сақина.

Бiр бағытталған сақинада кiретiн ақпараттық ағын сақинаның екi жартысы бойынша бағытталады. Бұл жағдайда қабылдағыштағы мультиплексор екi ағынды да қабылдап ең жақсысын таңдап алады. Сигналды беру үшiн екi талшықта қолданылады, оның бiреуi негiзгi екiншiсi резервтi.

Негiзгi талшық бойынша ағын бағыты сағат тiлiне бағыттас, ал резервтi арнамен қарама-қарсы бағытта жүредi. Сондықтанда бұл сақина бiр бағытталған деп аталады. Екi бағытталған сақина сұлбасы бойынша екi талшықпен сигналдың екi жақтануы болмайды. Маршрутты қорғауды былай ұйымдастырады сигнал екi қарама-қарсы бағытта берiледi, оның бiр бағыты негiзгi, ал екiншi бағыты қорғауға арналған. Желiде үзiлiс болған кезде негiзгi сақинадан резервтiге ауысып қосылады және екi бағытталған қосарланған сақина әдiсiн ұйымдастыру болып табылады (сурет 3.2).

Бұрындары желілік құрылымдар сенімділігін құру кезінде сенімсіз элементтер ретінде желінің түйіндері немесе аймақтары қарастырылатын. Дегенмен синхронды сандық иерархия желілерінде құрылғыларының күрделенуіне және желілік тракттың оптикалық құрылғысының сенімділігінің артуына байланысты жағдай өзгерді. Мысалы, жұмыс істемей қалулар көбінесе желіде емес, синхронды сандық иерархия желілерінде болады. Сондықтан мұнда құрылғылар мен желілердің жұмыс істемей қалуының барлық түрлері егжей-тегжейлі қарастырылатын жаңа әдіс қолданылады. Бір түрдегі барлық элементтер бірдей сенімділігі бар деп аламыз. Сонымен қатар, оптикалық талшықтың және сымның барлық бүлінулерін бөлек қарастырамыз, дегенмен оптикалық-талшықтың бүлінуі ықтималдығы едәуір төмен [8].

Сурет 3.2 – Екібастұз қаласының талшықты-оптикалық желісі

Есептемес бұрын әр қабырғаның сенімділік ықтималдығын 0,9 – ға тең деп қабылдаймыз. Сонда есептеу келесі өрнекте болады.

1 – ші сақиналы желінің толық жұмыс істеу мүмкіндігі кезінде:

Р(АҚТС, АТС 56)= 1– (1– Р_а)^.(P_k^.P_e^.P_d^.P_c^.P_b)= 1– (1– 0,9)^.(1– 0,59)= 0,96;

Р(АҚТС, АТС 231)=1-(1- Р_a^.P_b)^.(1- P_k^.P_e^.P_d^.P_c)=1- (1- 0,81)^.(1- 0,65)= 0,93;

Р(АҚТС, АТС 21)=1- (1- Р_a^.P_b^.P_c)^.( 1- P_k^.P_e^.P_d)=1- (1- 0,73)^.(1- 0,73)=0,93;

Р(АҚТС, АТС 57)=1- (1- Р_a^.Р_b^.P_c^.P_d)^.(1 - P_k^.P_e)=1- (1- 0,65)^.(1- 0,81)= 0,93;

Р(АҚТС, АТС 53)=1- (1- Р_a^. Р_b^.Р_c^.P_d^.P_e)^.(1- P_k)=1- (1- 0,59)^.(1- 0,9) = 0,96.

а қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АҚТС, АТС 56)= P_k^.P_e^.P_d^.P_c^.P_b= 0,9⁵ = 0,59;

Р(АҚТС, АТС 231)= P_k^.P_e^.P_d^.P_c = 0,9⁴ = 0,65;

Р(АҚТС, АТС 21)= P_k^.P_e^.P_d = 0,9³ = 0,73;

Р(АҚТС, АТС 57)= P_k^.P_e = 0,9² = 0,81;

Р(АҚТС, АТС 53)= P_k = 0,9.

b қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АҚТС, АТС 56)= P_а = 0,9;

Р(АҚТС, АТС 231)= P_k^.P_e^.P_d^.P_c = 0,9⁴ = 0,65;

Р(АҚТС, АТС 21)= P_k^.P_e^.P_d = 0,9³ = 0,73;

Р(АҚТС, АТС 57)= P_k^.P_e = 0,9² = 0,81;

Р(АҚТС, АТС 53)= P_k = 0,9.

с қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АҚТС, АТС 56)= P_а = 0,9;

Р(АҚТС, АТС 231)= P_а^.P_b = 0,9² = 0,81;

Р(АҚТС, АТС 21)= P_k^.P_e^.P_d = 0,9³ = 0,73;

Р(АҚТС, АТС 57)= P_k^.P_e = 0,9² = 0,81;

Р(АҚТС, АТС 53)= P_k = 0,9.

d қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АҚТС, АТС 56)= P_а = 0,9;

Р(АҚТС, АТС 231)= P_а^.P_b = 0,9² = 0,81;

Р(АҚТС, АТС 21)= P_a^.P_b^.P_c = 0,9³ = 0,73;

Р(АҚТС, АТС 57)= P_k^.P_e = 0,9² = 0,81;

Р(АҚТС, АТС 53)= P_k = 0,9.

e қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АҚТС, АТС 56)= P_а = 0,9;

Р(АҚТС, АТС 231)= P_а^.P_b = 0,9² = 0,81;

Р(АҚТС, АТС 21)= P_a^.P_b^.P_c = 0,9³ = 0,73;

Р(АҚТС, АТС 57)= P_a^.P_b^.P_c^.P_d = 0,9⁴ = 0,65;

Р(АҚТС, АТС 53)= P_k = 0,9.

k қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АҚТС, АТС 56)= P_а = 0,9;

Р(АҚТС, АТС 231)= P_а^.P_b = 0,9² = 0,81;

Р(АҚТС, АТС 21)= P_a^.P_b^.P_c = 0,9³ = 0,73;

Р(АҚТС, АТС 57)= P_a^.P_b^.P_c^.P_d = 0,9⁴ = 0,65;

Р(АҚТС, АТС 56)= P_a^.P_b^.P_c^.P_d^.P_e= 0,9⁵ = 0,59;

Есептеулердің барлығын қорытындылай келе кесте 3.4-ке енгіземіз.

Кесте 3.4 – «Сақина 1» топологиясының сенімділігі

2 – ші сақиналы желінің толық жұмыс істеу кезіндегі желінің сенімділігі:

Р(АТС 57, RSU 321)=1- (1- Р_m)^.(1- P_r^.P_p^.P_o^.P_n)=1- (1- 0,9)^.(1- 0,65) = 0,96;

Р(АТС 57, SSA 521)=1- (1– Р_m^.P_n)^.(1- P_r^.P_p^.P_o)=1- (1- 0,81)^.(1- 0,73) = 0,95;

Р(АТС 57, SSA 525)=1- (1- Р_m^.P_n^.P_o)^.(1- P_r^.P_p)=1- (1- 0,73)^.(1- 0,81) =0,95;

Р(АТС 57, SSA 513)=1- (1- Р_m^.Р_n^.P_o^.P_p)^.(1- P_r)=1- (1- 0,65)^.(1- 0,9) = 0,96;

Ендігі кезекте m қабырғасының бұзылу кезіндегі сенімділікті анықтаймыз:

Р(АТС 57, RSU 321)= P_r^.P_p^.P_o^.P_n= 0,9⁴ = 0,65;

Р(АТС 57, SSA 521)= P_r^.P_p^.P_o = 0,9³ = 0,73;

Р(АТС 57, SSA 525)= P_r^.P_p = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 57, SSA 513)= P_r = 0,9.

n қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АТС 57, RSU 321)= P_m= 0,9 = 0,9;

Р(АТС 57, SSA 521)= P_r^.P_p^.P_o = 0,9³ = 0,73;

Р(АТС 57, SSA 525)= P_r^.P_p = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 57, SSA 513)= P_r = 0,9.

o қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АТС 57, RSU 321)= P_m= 0,9 = 0,9;

Р(АТС 57, SSA 521)= P_m^.P_n = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 57, SSA 525)= P_r^.P_p = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 57, SSA 513)= P_r = 0,9.

p қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АТС 57, RSU 321)= P_m= 0,9 = 0,9;

Р(АТС 57, SSA 521)= P_m^.P_n = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 57, SSA 525)= P_m^.P_n^.P_o = 0,9³ = 0,73;

Р(АТС 57, SSA 513)= P_r = 0,9.

r қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АТС 57, RSU 321)= P_m= 0,9 = 0,9;

Р(АТС 57, SSA 521)= P_m^.P_n = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 57, SSA 525)= P_m^.P_n^.P_o = 0,9³ = 0,73;

Р(АТС 57, SSA 513)= P_m^.P_n^.P_o^.P_p = 0,9⁴ = 0,65 .

Есептеулердің барлығын қорытындылай келе кесте 3.5-ке енгіземіз.

Кесте 3.5 – «Сақина 2» топологиясының сенімділігі

3 – ші сақиналы желінің толық жұмыс істеу кезіндегі желінің сенімділігі:

Р(АТС 21, RSU 231)=1- (1- Р_c)^.(1- P_w^.P_u^.P_t^.P_s)=1- (1- 0,9)^.(1- 0,65)= 0,96;

Р(АТС 21, SSA 541)=1–(1– Р_c^.P_s)^.(1- P_w^.P_u^.P_t)=1- (1- 0,81)^.(1- 0,73)= 0,95;

Р(АТС 21, RSU 552)=1- (1- Р_c^.P_s^.P_t)^.( 1- P_w^.P_u)=1- (1- 0,73)^.(1- 0,81)=0,95;

Р(АТС 21, SSA 221)=1- (1- Р_c^.Р_s^.P_t^.P_u)^.(1- P_w)=1- (1- 0,65)^.(1- 0,9)= 0,96;

Ендігі кезекте c қабырғасының бұзылу кезіндегі сенімділікті анықтаймыз:

Р(АТС 21, RSU 231)= P_w^.P_u^.P_t^.P_c= 0,9⁴ = 0,65;

Р(АТС 21, SSA 541)= P_w^.P_u^.P_t = 0,9³ = 0,73;

Р(АТС 21, RSU 552)= P_w^.P_u = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 21, SSA 221)= P_w = 0,9.

s қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АТС 21, RSU 231)= P_c= 0,9 = 0,9;

Р(АТС 21, SSA 541)= P_w^.P_u^.P_t = 0,9³ = 0,73;

Р(АТС 21, RSU 552)= P_w^.P_u = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 21, SSA 221)= P_w = 0,9.

t қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АТС 21, RSU 231)= P_c= 0,9 = 0,9;

Р(АТС 21, SSA 541)= P_c^.P_s = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 21, RSU 552)= P_w^.P_u = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 21, SSA 221)= P_w = 0,9.

u қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АТС 21, RSU 231)= P_c= 0,9 = 0,9;

Р(АТС 21, SSA 541)= P_c^.P_s = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 21, RSU 552)= P_c^.P_s^.P_t = 0,9³ = 0,73;

Р(АТС 21, SSA 221)= P_w = 0,9.

w қабырғасы бұзылған кезде:

Р(АТС 21, RSU 231)= P_c= 0,9 = 0,9;

Р(АТС 21, SSA 541)= P_c^.P_s = 0,9² = 0,81;

Р(АТС 21, RSU 552)= P_c^.P_s^.P_t = 0,9³ = 0,73;

Р(АТС 21, SSA 221)= P_c^.P_s^.P_t^.P_u = 0,9⁴ = 0,65.

Есептеулердің барлығын қорытындылай келе кесте 3.6-ға енгіземіз.

Кесте 3.6 – «Сақина 3» топологиясының сенімділігі

ЖОБАНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

4. Бизнес –жоспар

Нарықтық қатынастарға көшкен жаңа экономикалық жағдай өнеркәсіптерге ішкі фирмалық жоспарлауға жаңа көзқарасты ұсынады. Олар қабылдаған шешімнің максималды тиімділігін қамтамасыз ететін, жоспарлаудың нысандары мен модельдерін іздеуі тиіс.

Осындай шешімдерге жетудің ең оңтайлы нұсқауы болып, жоспарлаудың прогрессивті нысаны – бизнес - жоспар болып табылады. Бизнес - жоспарға өнекәсіптерге алыс және жақын болашаққа қойылған мақсаттары мен есептері, экономика жағдайынын, өндірістің күшті және әлсіз жақтарының бағалауы, нарықты талдау мен қажеткелер туралы ақпараттар кіреді. Оған қойылған мақсаттарға жетудің ресурстарын бағалау мен бәсеке шарттары кіреді.

Бизнес – жоспар ұсынылған жобаның тиімділігін көрсетіп, жаңа серіктерді тартуға мүмкіндік береді. Ол сіздің өндірісіңіздің жетілдіруінің жаңа мүмкіндіктерін тапқаныңызға, және де бұл мүмкіндіктер арқылы өнеркәсіптер мақсаттарын тиімді іске асырып, және қойылған мақсаттарды және жоба есептерін іске асырудың тиімді, тізбектелген программасы бар болғанына көз жеткіздіреді 18.

1. Бизнес жоспар мақсаты

Орындалып отырған жобаның басты мақсаты Екібастұз қаласындағы транспортты желі негізінде, SDH технологиясының базасында NGN – Next Generation Network келесі ұрпақ желісін салу. Жобаны жүзеге асыратын, осы желінің құрылысымен айналысып және болашақта қызмет көрсететін «Казақтелеком» АҚ.

Орындалып отырған жобаның басты мақсаты дәстүрлі қызметтерді, сонымен қатар мультисервисті, интелектуалды түрдегі қызметтерді және аналогты желілерді TDM технологиясымен жасалған дәстүрлік коммутаторларды орнатпастан модернизациялау процессін жүзеге асыратын келесі ұрпақ желісін (NGN) жобалау болып табылады.

Қазіргі уақытта қолданушылардың қызметке деген талаптары жаңа стратегия бағыттарын анықтауға және желілік инфраструктураларды жетілдіруге итермелейді. Жаңа қызметке деген сұраныстар – дестелі телефония, мәліметті тарату, бейне – конференциялық байланыс, сөздік және әмбебап почта, телеоқыту, VPN, сонымен қатар қосымша ақпараттық қызметтер - әлемде жоғарғы қарқында даму. Қазіргі уақытта Европада және АҚШ – та 50% жуық корпоративті қолданушылар IP-VPN – ге, ақпараттық қауіпсіздігін басқару қызметіне инвестиция салуға дайын.

Келесі ұрпақ желісі (NGN) қолданушылардың қазіргі уақытта немесе келешекте қызмет санының максималдылығына қол жеткізуін қамтамассыз етеді. «Кез келген жерде және кез келген уақытта, кез келген қызметке қол жеткізу» деп қысқаша NGN – нің негізгі бағытын келтіруге болады. Мұндағы желінің мәні жалпы түсінікпен алып қарағанда кез келген типтегі трафиктерді тарататын әмбебап коммуникациялық орта болып табылуы керек.

NGN желісі дестелі коммутация технологиясын қолдана отырып сөзді, бейнені, мәліметтерді таратуға арналған әмбебапты көп мақсатты желі. Негізінен, бұл желі Internet және телефон желілерінің жақсы жақтарынан құралған қосылыс десе де болады. Тәжірибе жүзінде алып қарастыратын болсақ критикалық крек кездерде мәліметтерді тарату және сөздік байланыстың кепілдендірілген сапасын қамтамассыз етеді.

Жоғарыда келтірілген мәліметтерді қарастырмағанда, NGN – бұл кез келген медиатрафик түрін таратуға және телекоммуникациялық қызметтің шектелмеген спектрін, сонымен қатар қызмет көрсетудің әртүрлі сапасын қамтамассыздандыратын гетерогенді мультисервисті желі.

Транспортты желіде мұндай желі қызмет көрсету сапасын (QoS) қолдайтын әртүрлі типтегі дестелі таратулар үшін толық байланысты инфрастуктура құрады. Жалпы алынған мәліметтер негізінен NGN желісі ақырғы құолданушыға ІР хаттамасының үстінде қызмет жеткізуді ұйымдастыратын виртуалды жеке желі идеологиясына көшуде.

OSI моделінің жоғарғы деңгейлерінде NGN желісі дестелі телефониядан (VoIP) бастап интелектуалды телефонияға және Web – қызметтерге дейінгі көптеген әмбебап қызметтерді ашады. Келесі ұрпақ желісі қолданушының орналасқан жеріне және оның қолданып отырған интерфейсіне (Ethernet, xDSL, Wi-Fi және т. б.) тәуелсіз қызметке қол жеткізуін қамтамассыз ететіндігімен ерекшеленеді. Сондықтан желіде қолданатын кез келген қызметтің түріне әртүрлі ортадағы кез келген қолданушылардың қол жетуінің ықтималдылығы толық десек қателеспейміз.

Бірегей әмбебаптық ортаға өтудің экономикалық тиімділігі бар. Сондықтан, ОКС-7 сигнализациясын, дестелі коммутация негізінде мәліметтер трафигін және сөздік трафикті таратудағы бірегей транспортты желіні құру магистральді байланыс арналарын салуға жұмсалатын шығындардың көлемін азайтуға көмегін тигізеді.

NGN желісінің архитектурасы регионалды магистральді деңгейден құралған мультисервисті желі құруды көздейді. Региональді деңгейде мультисервисті желі абоненттерді желіге қосуды және оларға транспортты және қолданбалы қызмет (Value Added Services) түрлерін көрсетуді қамтамассыз етеді. Сонмен қатар бұл желі басқа регионалдық желінің инфокоммуникацияларымен түйісе алады. Магистральді деңгейде құрылатын NGN регионалды сегменттен келетін конвергентті трафиктің мөлдір транзиттелуіне жауап береді. Сондықтан NGN архитектурасының басты ерекшелігі ол дестені тарату және маршруттау және транспорты инфраструктураның базалық элементі ( арналар, маршрутизаторлар, коммутаторлар, шлюздер) қызметке қол жеткізудің және шақыруларды басқару механизімдерінен және құрылғыларынан физикалық және логикалық бөлінген.

Қазіргі уақытта дестелі технологияға негізделген бірегей әмбебап инфраструктурада желімен бірге өзінің классикалық телефондық қызметтерін көрсететін арнамен коммутациялау желілері де қолданылып келеді және келешекте әліде қолданылады.Сондықтан дәстүрлік желілердің қызметтерінің әлі де жетістіктері бар екендігін айтып кету керек: олар ұйымға өздерінің сенімді интерфейстерімен және уақытпен тексерілген жүйелерінің арқасында тұрақты табыс түсіріп отырады. Келешекте қанша дегенмен де біраз уақыт бойы түрлі технологияларға негізделген паралель желілермен жұмыс істеуге тура келеді.

Сондықтан, келесі ұрпақ желісін NGN ендіру кезінде дестелі желімен бірге арнамен коммутациялайтын гибридтті желі де жұмыс істеп тұрады. Әрине, дегенмен бұл екі технологиялар арасында тек физикалықдеңгейде ғана емес сонымен қатар қызмет көрсету деңгеінде де өзара қатынас құруға болады.

Медиа – шлюздерді конфигурациялауды және орнатуды керектігін талдау (Кесте 4.1)

Кесте 4.1 - Екібастұз қ. қолданыстағы желінің негізгі сиппатамасы

NGN желісін орнату кезінде келесі талаптар орындалуы керек:

• TDM технологиясы негізінде жасалған қолданыстағы сандық инфраструктураның сақталуы;

• Жаңа қызмет түрлерін көрсету және артық жүктемелерді өткізу үшін NGN фрагменттерін тұрғызу;

• Сөзді дестемен тарату технологиясын ендіру кезінде телефон байланысы сапасының төмендкуіне жол бермеу;

• TDM, мобильді және VoIP желілерінде бірмезгілде жұмыс істеу үшін әмбебап қызметтерді енгізу.

NGN технологиясының негізгі басымдылықтары:

• Жоғарғы масштабтылығы;

• Модульді кеңейтілімділігі;

• Әртүрлі өндірушілердің құрылғыларын қолдауы;

• Жылдам құрастырылуы және жаңа қызмет түрлерін енгізу;

• Қол жеткізу әдісінің және транспортты желі типіне тәуелсіз желі элементтерін және жаңа қызмет түрлерін қосу;

Желілік ресурстарды эффективті қолдану арқылы эксплатация құнының төменділігі.

2. Қызметтері:

NGN желісінің негізгі ерекшеліктері 1:

• провайдермен шеттегі қосымшалардың өңдеуіне арналған таратылған ашық сәулет

• Әртүрлі жабдықтаушылардың жабдықтарының әрекеттесуін қолдайтын стандартталған протоколдар

• тапсырыс берушіге, әсіресе топталған пайдаланушыларға арналған ықшамдалған қызметтер, телекоммуникациялық қызметтері бар ІТ кәсіпорындардың қызмет интеграциясы, жойылған офис және т.б.

• Ақпарат,деректер және желінің мобильді және бекітілген қызметтері үшін бар желілерге бейімделу.

• Интеграцияланған қызметтердің экономикалық сүйеуі «» (Triple Play)

• Трафикттің жарылысты кеңеюіне шыдайтын унифицирленген желі

• экономичная поддержка интегрированных услуг «Сөздер+деректер+бейне» (Triple Play)

• Ұсынылатын қызметтер спектрінің тұрақты өсу қабілеттілігі, ескі және жаңа технологияларының өзара әрекеттесуі, желінің ықшамдануы және консолидациясы.

Бұл артықшылықтар Екібастұз қаласындағы «Казақтелеком» АҚ тұтынушыларына келесі қызметтер көрсетуге мүмкіншілік береді:

• интеллектуалды желі қызметтеріне қатынау;

• байланыс арналарын жалға беру қызметтері;

• деректерді тарату қызметтері (IP, MPLS, Frame Relay, ATM, ЛВС, Х.25 протоколдарының қолдауымен);

• телематикалық қызметтер;

• VPN корпоративті жеке желілерін ұйымдастыру қызметтері;

• OSI моделінің 2 және 3 деңгейлерінде VPN деректер таратуы;

• меншікті нумерация жоспары бар телефонды VPN;

• бейнеконференцбайланыс қызметтері;

• бейнеақпаратты тарату және тасымалдау қызметтері (ТВ және бейнені аудармалау);

Бұл жағдайда базалық жабдықтарды ауыстырусыз, қажетті функциялардың қосылуынан болатын, мультисервисті желі қызметтер тізімінің қарқынды кеңеюі қамтамасыз етіледі.

4.3 Нарық

4.3.1 Нарықты стратегиялық бағалау

Телефонды байланыс милиондаған қалаға электробайланыс қызметтерін көрсететін, кең тармақталған желі болып келеді. Қазіргі кезде қаланың телефон желісі толығымен цифрленген 20.

Қазақстандағы нарықтық қатынастарға өтуі сапалы байланысқа мұқтаж болған шағын және орта бизнестегі өнеркәсіптердің үлкен санының пайда болуына әкелді. Белгілі жай сұраныс ұснысты туғызады, сондықтан қазіргі мемлекеттік желімен бірге жетілдірілген байланыс қызметтерін көрсететін компаниялар(көбінесе өзінің жеке капиталымен ұйымдастырылған) пайда болды.

Мұндай компаниялар ретінде ұялы байланыс қызметтерін, Интернет қызметтерін және т.б. қызметерді көрсететін фирмаларды санауға болады. Компаниялар арасындағы қатты бәсекелестік, өзінің қызметтерімен жаңа аймақтарды қамтуға, абоненттерге қызметтердің жаңа түрлерін көрсетуге және оларға тарифтерін төмендетуге мәжбүр етеді.

Келесі ұрпақ байланыс желісі NGN – Next Generation Network, желі және байланыс қызметтері нарығында компания жайына әсер ететін, мына ерекшеліктерге ие:

• әдетте аналогты болып келетін, ЖП дәстүрлі оператор желілерімен салыстырғанда, компания желісі толығымен цифрлік болып келеді. Бұл жаңартылған қызметтердің енгізілуін және желінің болашақтылығын қамтамасыз етеді ;

• жаңартылған техниканың цифрлік желілерді тез құрастыру мен жетілдіру мүмкіндігі бар болғадықтан, осы процессті ұстап тұратын басты бөгет болып, инвестициялардың жетіспеушілігі болып саналады. Қызметтер реализациясынан алынған табысқа жаңа аймақтарды қамту үшін, жобаланатын желі саты бойынша енгізіледі;

• Бірінші сатыларда үлкен емес территорияны қамтитын желі, тұтынушылардың үлкен емес санына ие болады, бірақ даму барысында желі тұтынушыларының санының артуы, желінің өсуінен де тез болады.

2. Потенциалды сатып алушылар және тұтынушылар.

Алғашында жаңа желінің абненттері болып, жалпы пайдалыныстағы желімен салыстырғанда, тарифтері жоғырырақ болып келетін, цифрлік байланыстың қазіргі түрлерінің жоғары сапасына мұқтаж болған жеке және заңды тұлғалар. Бұдан басқа, желінің даму барысында көрсетілетін қызметтер тізімі кеңейіп, тарифтері төмендейді, бұл желіні халықтың көптеген қабаттарына қол жетерлік қылады.

Жобаланатын желінің көрсететін қызметтерінің потенциалды сатып алушылары болып, кәсіпорын мен ұйымдардың келесі категориялары саналады:

• Қаланың қалалық телефондық желісі;

• Халықаралық және қалааралық байланыс кәсіпорындары;

• Жаңадан пайда болып жатқан, дәстүрлі емес байланыс қызметтерін көрсететін компания-операторлар желілері;

• өндірістік компаниялар мен корпорациялар, ірі және орта сауда және қаражат ұйымдары;

• өндірісті өңдіру және қайта өңдеу компаниялары;

• шетел фирмалардың офистері, өкілдіктері және кәсіпорынары.

2. Бәсекеге қабілеттілік

Бүгінгі күнде бар желілердің иесі болып, негізінде Қазақстан Республикасының «Қазақтелеком» АҚ болып саналады. Бірақ осы желілердің көп бөлігі қазіргі талаптарға сай келмейді, және компания ел территориясындағы желі модернизациясына ауқымды күш салады. Байланыс желілерінің үлкен территорияны қамтып отырғанын ескергенде, «Қазақтелеком» АҚ барлық байланыс желілерін тиісті деңгейде бақылай алмайды. Бұл бәсекелестік деңгейін төмендетеді де, жеке операторлардың, сонымен бірге елдің әртүрлі аймақтарындағы Компанияның дамуына әкеледі. Жаңа сапалы деңгейде цифрлік байланыс қызметтерін көрсетіп, байланыс қызметтерін және желілер нарығын дамытуда мемлекет саясатын қолданып, Екібастұз қаласындағы «Қазақтелеком» ҚТО басқа оператор-компаниялармен бәсекелестікке шыдай алады. Екібастұз қаласының желісінде телекоммуникация қызметтерін көрсететін 17 басқа операторлары, оның ішінде 4 оператор (ЖАҚ «Нурсат», ААҚ «Транстелеком», РГП «Казаэронавигация», ААҚ "ASTEL") жергілікті желі телекоммуникация қызметтерін көрсетеді, ал 7 оператор деректер тасымалдау және Интернетке шығу қызметтерін көрсетеді.

Қысқа сегмент нарығында (корпоративті қолданушылар, локальді нарық) "Қазақтелеком" АҚ үлесі бәсекелестеріне қарағанда төмен.

Қосымша тәуекелділікке нарықтағы келесі өзгерістерді жатқызуға болады:

• IP-телефония қызметінің дамуы, таривтердің айтарлықтай түсуі;

• EBRD тарапынан Kazintel – ге түсетін инвестиция; rebranding масштабтылығы (Ducat маркасымен);

• Қазақстанның батыс, оңтүстік және орталық аймақтарында талшықты оптикалық және спутниктік магистраль ұйымдастырған және кең инфраструктураны иеленетін "KazTransCom" операторының магистральді нарыққа шығуы;

• Ескі операторлардың активтелінуі (ААҚ "Казинформтелеком", ААҚ "Astel");

2. Маркетинг

   Келесі ұрпақ желісінің жабдықтарының Қазақстандық нарыққа шығуы нық екпінмен жүзеге асып отыр, бірақ сапалы байланыс арналарының жоқтығы және еліміздегі жалпы экономикалық жағдай сияқты факторлар осы процесске бөгет жасап отыр.

Жаңа технологиялар және байланыс қызметтері тұтынушылардың бағаға және сапаға деген талаптарды қанағаттандыруы тиіс, керісінше болған жағдайда, олардың енгізілуі сәтсіздікке әкеледі.

2. Жетілдіру жоспары

NGN желісіне қосымша құнды қызметті ендіру

Келешекте PARLAY/OSA архитектурасына негізделген шлюзді ендіру, сонымен қатар қызметердің біраз бөлігін жаңа архитектураға өткізу үшін интелектуалды желінің қызметтерін жобалау көзделіп отыр. Орнатылатын шлюзде мобильді, VoIP және т.б. секілді байланыс желілерінің типін құру үшін керектіхаттамалар мен интерфейстер болуы керек.

Көрсетілетін қызмет түрлерінің өзге бәсекелестерден тәуелсіз болу үшін келешекте реальді уақытта мәліметтерді сақтайтын тәуелсіз сервер құру көзделіп отыр.

Қосымша мүмкіндіктерді құрастыру үшін ашық платформаны қолдану бағдарламамен қамтамассызандыратын өндіріс орындарының назарларының аударылуына септігін тигізеді.

VoIp технологиясы бойынша жергілікті желі құру

Келесі ұрпақ желісі жобасының құрлысы біткеннен кейін қоғамның филиалдарында жергілікті желі байланысының жобасына және құрлысына кірісу керек. Жергілікті желілерді жобалауды ұйымдастыру заман талабына сай ақырғы миля (NG-DLC, PON, WLL, WiMax…) әдісін қолданумен жүзеге асады.

1. Сапа көрсеткіштері

Сонымен келесі ұрпақ желісі – желілік шешімдер әмбебаптығы арқасында жаңа қызметтерді құру және оларды бақылауының икемді мүмкүндіктері бар шексіз қызметтер тізімін көрсетуді қамтамасыздандыратын, байланыс желілердің концепциясы болып саналады. NGN желісі тұтынушыларына көптүрлі қызметтер көрсеттіп, мультимедиа, деректер және сөздер тарату технологияларын максималды интеграциялайды.

Коммерциялық ұйымдар «Сөз Интернеті», «Бейнешопинг өткізгіші», «веб-сайт арқылы телефон шалу (Click To Dial)», Web800 қызметтерімен қолданады. Қызмет ету аясындағы ұйымдар Web800, IPN және IP Call-орталығы қызметтерін тұтынады. SOHO (шағын және үй офистері) секторы тұтынушылары алыстатылған офис бейнефоны, IPN, Presence қызметі, «үй офисы үшін веб-сайт (Chck-To-Fax) арқылы факс», ICW қызметтерін пайдаланады. Демалуға арналған тапсырыс бойынша бейне (VOD), «он лайн» ойындары және мультимедиялық чат, ал саяхатшыларға номер ауысу қызметтері атқарылады.

0. Қаражат жоспары

Осы жоба бөлімін негіздеу және желі құрылысы үшін төлеу мерзімі 5 жылға созылатын, жылдық пайыз ставкасы 10% құрайтын 6 млн. тенге кредит аламыз, жабдықты орнатуды бастағаннан кейін, желіні эксплуатацияға бергеніне жарты жыл өткен соң, әр квартал сайын төлем орындалып отырады. Алынған қаражат бөлігі қажетті U-SYS (SoftX3000 + UMG8900) NGN жабдықтары сатып алынатын, Huawei Technologies Қытай фирмасымен келісім қойылуы үшін шығындалады, мамандар алынған жабдықтың эксплуатациясы мен монтажына оқу өткізеді, және де техникалық көмек атқарылатынына келісім қойылады.

Бөлім ұйымдастырылуы, жабдық монтажы және жіберілу-жөндеу жұмыстары жалға алынған қалған қаржатына іске асады.

Huawei Technologies компаниясының U-SYS (SoftX3000 + UMG8900) шешімі NGN жабдығы арналар коммутациясы дестелер коммутациясы желілеріне ауысу периодына сатып алынады.

4.7.1 Капитал салымдарды есептеу

Капитал салымдарды есептеуге транспорттық қызметтер, монтаждық жұмыстар және қондырғы бағасын есептеу кіреді 18. Есептеудің жалпы формуласы:

мұнда - жабдыққа кететін капиталды шығындар;

- жабдық монтажына кететін капиталды шығындар;

- жабдықты жеткізуге кететін капиталды шығындар.

Жабдықты сатып алуға кететін шығындар:

SoftX3000 жабдық бағасына басқару жүйесінің бағасы да кіреді.

тенге

Жабдық монтажына кететін шығындар қондырғыға кететін шығындардың 5% құрайды:

Жабдықты жеткізуге кететін шығындар жабдық шығынының 2% құрайды:

Жалпы капитал салымдары:

4.7.2 Эксплуатациялық шығындарды есептеу

Телефондық станция жабдығының күтуіне кететін эксплуатациялық шығындары:

Өндірістік электрэнергияға төлеу шығындары мына формуламен есептеледі:

24 және 365 коэффициенттері тәліктік және жылдық электрэнергия шығынын ескереді.

Э_н = 6,4  24  365  12  14 = 9418752 тенге

Қосалқы бөлшектер және ағымдағы ремонт шығындары капитал салымдардың 0,5% құрайды:

М = 0,00557780000= 288900тенге

Амортизациялық бөлінулер капитал шығындары және NGN жабдығының амортизациялық бөлінулердің нормалар негізінде анықталады, = 8%.

А = 0,0857780000 = 4622400 тенге

Еңбек ақы қоры барлық жұмыскерлердің еңбек ақысы және сиақы қорының қосындысы болып табылады.

Еңбек ақы мына формуламен анықталады:

Станциялық қызметерлер штаты 4.2. кестеде берілген. Мұнда NGN жабдығының қызмет етуіне қажетті барлық мамандықтағы жұмыскерлердің саны және орта төлемі көсетілген.

Кесте 4.2 – Қызметкерлердің еңбек ақысы

Сый ақы қорына бөлінулер еңбек ақының 30 құрайды.

Зқ = 0,3 1467000 = 440100 тенге

ЕАҚ құрайды:

ЕАҚ = 1467000+440100 = 1907100 тенге

Әлеуметтік салық еңбек ақы қорының 20% мөлшерінде алынады

О = 1907100  0,20 = 381420 тенге

Үстемділік шығындар:

Ү = 0.7  ЕАҚ = 0.7  1907100 = 1334970 (тенге)

Кредитке төлеу 6 000 000 тенге жылына.

Еңбекті ұйымдастыру шығындары жалпы шығындардың 75% аламыз.

U-SYS (SoftX3000 + UMG8900) эксплуатациялық шығындар:

Э = 9418752 +288900+4622400+1907100+381420+6000000+1334970+

+0,75*22618572=39582501 тенге

Жалпы эксплуатациялық шығындар 4.3 кестеде келтірілген (Сурет 4.1):

Кесте 4.3 – Эксплуатациялық жалпы шығындары

Сурет 4.1 – Эксплуатациялық шығындар диаграммасы

4.7.3 Жобаның табыс бөлігін бағалау

Жеке табыс қосындысы:

Dт – тарифты табыс;

Dққт – қызметтің қосымша түрлерінен табыс.

АТС-ның тарифтік табысы абоненттік төлем және әр абоненттік топтағы номерлер санының негізінде анықталады:

ti - i-категориясындағы бір номерге абоненттік төлеу;

Ni – әр абоненттік топтағы номерлер саны.

Жобаланып отырған телефон станцияларындағы келесі абоненттер категориялары бар:

• ауылшаруашылық сектор, Nа/ш=6264 номер;

• пәтерлік сектор, Nпәт=25054 номер.

Бір номерге абоненттік төлеу:

• ұйымдар үшін – 5,4 USD

• халық үшін -2,6 USD

Dт = 12*(5,4*6264+2,6*25054)=1187592 USD=142511040 тенге

ЭАТС өз абоненттеріне тағы да басқа қосымша қызметтерді көрсеткендіктен, ЭАТС-тің қосымша қызметтер табысы болады, бұл тарифтік табыстың 14%-ын құрайды.

Dққт = 0,14*1187592=166262,88 USD=19951545.6 тенге

Жеке табыс:

Dж = 1187592+166262,88=1353854,88 USD=162462585.6 тенге

Жобаланып отырған станцияларымыздың сыйымдылығы қазіргі станциялардың сыйымдылығынан үлкенірек болып келетіндіктен, біздің жаңа телефондарды орнату мүмкіндігі пайда болады. Бір телефондық аппаратты орнату халық үшін 100 USD қүрайды, ұйымдар үшін 250 USD. Цифрлік желіні эксплуатацияға енгізгеннен кейін, біруақытты табыс:

Dе.в.=100*10562+250*2641=1716450 USD=205974000 тенге

Dе.в ескергендегі капитал шығындары:

К'=К- Dе.в=4412448,14-2695998,14 USD

Келтірілген шығындарды есептейік:

З=Ен*К+С ≥ min, мұнда

З – келтірілген шығындар;

Ен – капитал шығындары тиімділігінің нормалық коэффициенті (жаңа техника үшін =15%);

К – жобаны іске асыру кететін біруақыттық (капитал) шығындары;

С – жылдық эксплуатациялық шығындар.

З=0,15*2695998,14+528321,68=932721,4 USD=111926568 тенге

4. Өтімділік мерзімін есептеу

Өтімділік мерзімін есептеу үшін абсолюттік экономикалық тиімділіктің өлшемін білу қажет.

Абсолюттік экономикалық тиімділік табыстың капитал салымдарыың бағасы болып анықталады:

мұнда П – пайда

П

айда мына формуламен анықталады:

П = 162462585.6 – 39582501 = 122880084,6 тенге

Е = = 65 Е = 65 %

Есептік өтімділік мерзімін реентаббельностьке кері өлшем ретінде анықталады:

Т = = 1,5 жыл

Келесі ұрпақ желісінің жобаны енгізуінің өтімділігі телекоммуникация саласына ыңғайлы.

Келесі ұрпақ желісінің жобаны енгізуінің бизнес-жоспарының экономикалық көрсеткіштері кесте 4.4 енгізілген. Желіну енгізудің экономикалық тиімділігінің диаграммасы 4.2 суретте көрсетілген.

Кесте 4.4 – NGN желісінің Екібастұз қаласына енгізудің экономикалық тиімділігі

Cурет 4.2 – Желіну енгізудің экономикалық тиімділігінің диаграммасы

5 ӨМІР ҚАУІПСІЗДІГІ

5.1 Еңбек шартын талдау

Қызмет көрсететін SoftX3000 Иілгіш коммутаторы, UMG8900 Әмбебап медиашлюзы қондырғылары бар, және де әрдайым адамы бар жай табиғи жарықтандыруға ие. Ол бүйірлік, жоғарғы және қосарланған (бүйірлік+ жоғарғы) болып бөлінеді. Біздің қондырғы бар жайымызда климат жағдайларына (қар, жаңбыр, тұман), тәулік уақытына және де ғимараттың орналасуына байланысты табиғи жарықтандыру жеткіліксіз. Жарық ағынының техникалық шарттарға байланысты берілген жарықтандыру мәні 500 лк, көру аймағы жұмысының дәрежесі бесінші аз дәлдікпен анықталған.

Ғимарат үш қабатты үй, өлшемдері : ұзындығы 50 м ені 20 м ( сурет 5.1), екінші қабатта АТСЦ орналасқан; SoftX3000, UMG8900 қондырылатын құрылғылары бірінші қабатта орналастырылған. Жайда үш адам қызмет етеді: екі ауысымды оператор - инженерлер және бір техникалық сыпырушы әйел . Күндізгі кезекте екі адам жұмыс істейді ( оператор - инженер және техник - инженер ), тәулігіне бір рет техникалық сыпырушы әйел келеді .

1 – түйін орыны; 2 – есік; 3 – терезе; 4 – жар.

Сурет 5.1 – Ғимарат жоспары

Жай екі қабатты ғимарат болып келеді, оның өлшемдері: ұзындығы

L = 7 м, ені В = 3 м, биіктігі Н = 3 м (сурет 5.2).

1 – есік; 2 – терезе; 3 – жар; 4 – статив; 5 – кросс; 6 – стол; 7 –монитор;

8– процессор; 9 – клавиатура;10 – орындық; 11 – шыны жар.

Сурет 5.2 – Жай жоспары

Жайда келесі телекоммуникациялық қондырғылар бар [1]:

• Бір сөрелі статив – 2 дана;

• персоналды компьютер.

Қондырғылардың бәрінде сертификат болғандықтан, профессионалды қауіптің классын минималды деп санаймыз.

Өмір қауіпсіздігін қамтамасыз етуде электр құрылғылар 1 кВ қуатты қолданатын құрылғыларға жатады.

Мына талаптарға сай болғандықтан, жай электр тогі қауіп төндіру жағынан жоғарғы қауіп классына жатпайды:

• қалыпты температура;

• оқшауланған еден;

• шаңсыз;

• жерленген заттары жоқ;

Бірақ қызметкерлердің тұрақты жиілік тогының қауіп төндіру ықтималдығы бар. Қоректену қуаты (48 В) бар құрылғының коммутация блогтарын, қоректену блогтарын және тағы да басқа блогтарын ауыстырған жағдайда, оқшауланбаған электр бөлшектекріне тиіп кету мүмкіндігі бар. Бұл қуат адам өмірі үшін өте қауіпті. Сондықтан берілген қондырғыны жерлеу керек. Төменде жерлеу есептеуі келтірілген.

Қоршаған орта сипаттамасына қарай, жай «қалыпты» классына жатады, ауаның қатысты ылғалдылығы 60%-дан көп емес.

ГОСТ 12.1.005-88 ССБТ " Жұмыс аймағының ауасы , жалпы санитарлық - гигиеналық талаптар "-ға сәйкес біздің жайымыздағы адамдардың жұмысы бірінші категорияға жатады ( кесте 5.1),[22]:

Кесте 5.1 – Ағзаның энергошығыны бойынша жүмыс категориялары

5.1.1 Желдету, жылу және ауаны тазарту

Оператордың еңбегі өнімді болуы үшін,табиғи шарттары мен басқару құралдарының орналасуының жайлылығы еске алынған, айналадағы орта рационалды ұйымшыл болуы қажет.

Жұмыс орынының микроклиматы оператордың шаршауына немесе тітіркенуіне әкеліп соғатын кедергі келтіретін фокторларды шығаруы тиіс- жарықтандыру , жылыту, желдету.

Қызметшілерге арналған шарттардың нормаларын жасау мақсатымен өндіріс микроклиматының нормалары анықталған. Нормалар температураның және дымқылдықтың оңтайлы және мүмкін мөлшерлерін анықтайды.

Микроклимат параметрлерін бақылау автоматты климат қондырғыларымен іске асырылады. Бақыланатын мінездемелердің өзгертуі мезгіл сайын климатехниканың станциялық инженерімен орындалып отырады.

Желдету, жылыту және ауа тазарту жүйелері СНиП 11-33-75 «Жылыту, желдету және ауа тазарту» сәйкес орындалуы қажет.

Нормативті параметрлерді сақтау үшін айқын жылуы мол жайларда БК-1500 үлгісіндегі кондиционерлерді ескереміз. ЭЕМ машина залдарында және хабар сақтау қоймаларында жылытқыш құралдар ретінде тегіс құбырлардан тұратын регистрлер немесе сәулелі жағу панельдері орнатылады.

АТС өндіріс жайларына осындай көлемде сырттан ауа беріледі:

• Жайдың кубатурасы дейін болса, бір жұмыскерге – бір адамға -тан кем емес;

• Жайдың кубатурасы дейін болса, бір жұмыскерге – бір адамға -тан кем емес;

Барлық өндіріс жайларда тұрақты жұмыс орындарының микроклимат параметрлері СН «Өндіріс жайларының микроклиматы» талаптарына сай болуы керек.

Операторлық жұмыс, пульттермен немесе есептегіш машиналармен жұмыс істейтін залдарда микроклимат параметрлері келесі болуы керек:

ГОСТ 12.0.003-74. ССБТ сәйкес біздің қызмет ету түйініміздің микроклимат жағдайлары оңтайлы деп сипаттауға болады. (Кесте 5.2), [23]:

Кесте 5.2 – Микроклимат параметрлерінің оптималды нормалары

Кез-келген жыл мезгілінде біздің түйініміздің микроклимат параметрлері шектеулі мәндерінен асып түседі: СН 245-71: Жаз мезгілінің температурасы: плюс 24 ⁰С, қыс мезгілінің температурасы плюс 21– 24 ⁰С, қатысты ауа ылғалдылығы – 60% температураның 36 ⁰С-дан төмен болған жағдайда, кез-келген жыл мезгілінде ауаның қозғалу жылдамдығы 0,2 м/с-тен көп емес. Біздің жағдайымызда жаз мезгілінде жайымыздың температурасы асып тұрады (30 ⁰C-ге дейін жетеді), сондықтан автозалда салқындатқыш орнатамыз.[24]

Қондырғымыз адам үшін зиянды заттарды, жылуды, электромагнит өрістерді, және де басқа керексіз фактоларды бөлмейтіндіктен, біздің басты мәселеміз жұмыс аймағының микроклиматының сай болмауы болып келеді. Жұмыс аймағында микроклимат жағдайларын жасау жағынан автономиялық кондиционерлерді қолдану ең тиімді болып келеді, олар ауаны салқындатады, берілген температураны автоматты түрде ұстап түрады, ауаны шаңнан тазартады, ылғалдылықты бақылайды, ауа ағынының жылдамдығын өзгертеді және бағыттайды, және де сыртқы ортамен ауа ауысыын қамтамасыздандырады. Желдету өндіріс жайларда қалыпты санитарлы - гигиеналық шарттарды қамтамасыз ететін өте маңызды құрал болып есептеледі.

5.1.2 Электрқауіпсіздікті бағалау

SOFTSWITCH және MEDIA қондырғыларының айналадағы ортаға қойатын техникалық сипаттамалар мен талаптарды келтірейік:

- қоректену көзі және қабылдайтын қуаты

1. Қоректену көзі:

номиналды тұрақты қуат: -48 В;

қуат ауытқуы: -57 В ~ -40 В.

2. Жүйенің қабылдайтын қуаты, SoftX3000 компоненттерінің немесе блогтар қуаты кесте 5.3 –те көрсетілген.[25]

Кесте 5.3- SoftX3000, UMG8900 компоненттерінің қажет ететін блогі

Кесте 5.4 – SoftX3000, UMG8900 стативтерінің физикалық параметрлері

5.2 Өмір қауіпсіздігін қамтамасыз ететін техникалық шешімдер

5.2.1 Қорғаныс жерлеуді есептеу

Жерлеу түрі – контурлы , мұнда жерлеу құрылғылары контур бойынша ғимаратты қоршай орналасады. Ғимарат келесі өлшемдерге ие: A=50 м, B=20 м.(сурет 5.1).

Контур тікелей электодтардан- контур периметрімен бірдей көлденең жолақпен қосылған, диаметрі d = 50 мм, ұзындығы l_в = 3 м болат құбырлар:

(5.1) формулаға мәндерді қойып:

L₂ = P_к = (50+20) 2 = 140 м.

Көлденең электрод ретінде 404 мм қимасы бар болат жолақты аламыз. Электродтардың жерде орналасу тереңдігі t₀ = 0,5 м. Грунттың меншікті кедергісі P = 80 Ом·м. Табиғи жерлеу құрылғысы ретінде кедергісі R_C =20 Ом темірбетон арматурасы алынады. Жерлеу тогі I_З = 70 А.

Коэффициентті қолдану әдісі бойынша есепттеу жүргіземіз.

Жерлегіштегі қажетті кедергі тарауы ПУЭ, [26]:

Табиғи емес жерлегіштің қажетті кедергісі:

Тікелей электродтардың саны:

мұнда а – тікелей жерлегіштер аралығы, мына шартпен қолданылады

= 1;2;3, біздің жағдайымызда, а=3 м.

(5.4) формулаға мәндерді қойып:

Көлденең және тікелей электродтары үшін грунттың есептік меншіктік кедергісін анықтаймыз:

мұнда k_C – мезгілдік коэффициенті, Казахстан үшін – k_C=1,4; k_C' = 2,5 [26], грунттың кебуі мен қатып қалуын ескереді де, климат аймағына тәуелді болаы.

(5.5) формулаға мәндерді қойып:

P_есеп.в = 1,480 = 112 Ом·м,

P_есеп.г = 2,580 = 200 Ом·м.

Электродтардың таралуының есептік таралуы – тікелей R_в:

Көлденең электрод R_г:

.

3.2 және 3.3 [26] кестелері бойынша көлденең және тікелей электродтар үшін қолдану коэффициентін анықтаймыз:

ŋ_в=0,4; ŋ_г =0,21

Таңдаған жерлегіш үшін таралу кедергісін табамыз:

Жерлегіштің талап ететін және есептік кедергісінің ауытқуы:

ΔR = R_тр- R_гр = 1,95-0,85 = 1,1 Ом.

Жерлегіштердің арларын а = 6 м деп алып, олардың санын азайтамыз, онда

5.3 суреттте жерлегіштердің орналасу сұлбасы көрсетілген. Жерлегіштердің аралығы а = 6 м, жерлегіштердің саны n_в = 24 дана. 5.4 суретте жерлеу құрылғысы көрсетілген. Жерлеу өткізгіштері ретінде қимасы 48 мм² жолақтық болатты аламыз.

1 – жерлегіш; 2 – жерлеу магистрлі.

Сурет 5.3 – Жерлегіштер контурының орналасу сұлбасы.

1 – жерлеу магистралі (жерлегіш өткізгіштердікі); 2 – жерлегіштер тобы (жерлеу контуры); 3 –электр құрылғы корпусы; 4 – электр құрылғы корпустарын жерлеу магистраліне қосылуын қамтамасыз ететін айырғыш өткізгіштер

Сурет 5.4 – Жерлеу құрылғысы

5.2.2 Жасанды жарықтандыруды есептеу

Жасанды жарықтандыруды есептеу жарық ағынының қолдану коэффициенті әдісі бойынша жасалады [27]. Айыру объектілерінің өлшемдері 1-5 мм аралығында, жұмыс аймағының көру дәрежесі бесінші аза дәлдікпен анықталған, сондықтан ауданы 21 м², биіктігі 3 м жұмыс жайында қалыпты жарықтандыруды қамтамасыз ететін, жалпы жарықтандыру жүйесі тиімді болады, мұнда шамдар жоғарғы аймақта орналасады.

Осы талаптардың негізінде ЭЕМ операторының жұмыс орынының жалпы жарықтандыру жұйесіне есептеу жүргіземіз. Жарық ағыны бойынша есептеу жүргіземіз, құжаттың жарықталу мәні 500 лк.

Қалыпты минималды жарықталу мына формуламен анықталады [27]:

мұнда – бір шамның жарық ағыны;

– жайдағы шам саны;

– жарық ағынының қолдану коэффициенті, яғни барлық шам дардан жарықтандыру бетіне түсірілетін жарық ағынының үлесі;

– жарықталудың біркелкісіздігінің коэффициенті;

– жайдың жарықталу өрісінің ауданы;

– жарықтандыру жүйесінің эксплуатациясы процессіндегі жарықталудың төмендеуін ескеретін қор коэффициенті (шамдардың кірлеуі, ескеруі)

Жарық ағынының қолдану коэффициенті жарықталатын бетке жететін жарық ағынның жайдағы толық жарық ағынына қатынасы болып келеді. Жардың _с және _п төбенің шағылу коэффициентіне және жай көрсеткішіне тәуелді, жай көрсеткіші мына формуламен анықталады:

мұнда H_р – шырақтардың жұмыс орынынан ілну биіктігі (шартты түрде жұмыс беті еденнен 0,8 м деп алынады). Люмминесценді шырақтарды 2.5 - 4 м биіктікте орнату керек.

Жұмыс бетінің минималды жарықталуы қалыптандырылып жатқандықтан, есептеуге жарықталудың біркелкісіздік коэффициенті z енгізіледі. Люменесцентті шамдар үшін z = 0.9.

Шамдар санын алып, (5.1) формуладан

Бұл жұмыс категориясы үшін жалпы жарықтандырылу кезінде ең аз жарықталу мәні E_min = 300 лк (люкс).

Жарықталудың пульсация коэффициенті 15 %-дан көп емес.Қор коэффициенті = 1,5. Жарықталудың біркелкесіздік коэффициенті z = 0,9.

ПЭЕМ орнатылған диспетчер жайы келесі өлшемдерге ие:

ұзындығы A =7 м, ені B = 3 м, биіктігі H = 3 м.

Ілмелі төбе АОД шырақтарымен жабдықталған (екі шамды ЛБ-40 люменесцентті шырақтармен)

Жарық ағынының қабырғадан және төбеден шағылу коэффициенттері:

Р_қаб =50%, р_төбе = 70%.

Жалпы жарықталу жүүйесіндегі өажетті шырақтар санын анықтаймыз.

ПЭЕМ - сы бар жайда еденнен жұмыс бетіне дейін деңгейі 0,8м-ге тең. Мында H_р= 2,1 (жұмыс бетінен ілме биіктігі).

Жай ауданы: : S = A B = 7 3 = 21 м²

ЛБ-40 шамды АОД шырақтары үшін бір шамнан болатын жарық ағыны F_л = 2480 лм (люмен).

Жай көрсеткішін анықтаймыз:

.

Енді р=1 үшін, төбенің р_төбе=0,7 және жардың р_қаб.=0,5 жарық ағынының шағылу коэффициенттері үшін жарықтың қолдану коэффициентін анықтаймыз – р = 0,47 [27].

Шыақтардың қажетті саны мына формуладан анықталады:

Бізде шырақтар екі қатарға орналасады, екі қатарда шырақтардың саны бірдей болуы үшін біз шырақ санын 6 деп аламыз.

Бір шырақта екі шам . Онда қажетті шам саны:

n = (2 6) = 12 дана.

N-ды қатар санына бөліп, эр қатарға қондырылатын шырақтар санын анықтауға болады. Шырақ ұзындығы белгілі болғандықтан, қатардағы барлық шырақтар ұзындығын табуға болады.

Егер бұл ұзындық қатардың геометриялық ұзындығына жақын болса, шырақтар жаппай орналасады, егер кіші болса, шырақтар арсына орын қалдырылады, ал егер үлкен болса, онда қатар санын ұлғайтамыз. Шырақтар екі қатарға орналыссын. Әр қатардағы шырақ саны:

.

АОД шырағының ұзындығы 1,2 м, бір қатардың ұзындығы 3 1,2 = 3,6 м.

Шырақ қатарларының аралығы:

L=h=1,2×2,2=2,64 м,

мұнда  = 1.2 – біркелкісіздік коэффициенті;

h – ілме биіктігі.

С урет 5.6 – Шырақтардың орналасуы

5.2.3 Желдету есептеуі

Қондырғы орнатылатын жайда жылдың жылу кезіндегі, келесі жылу бөлу көздерін ескеретін: операторладың, күн радиациясының, жасанды жарықтандырудың, коммутация қондырғыларының бөлетін айқын жылу мөлшерін анықтаймыз [28].

Айқын жылудың ауа алмасуын анықтймыз:

где – айқын жылудың бөлінуі, Вт;

с – желдеткішпен жойылатын және жайға берілетін құрғақ ауаның жылу сыйымдылығы, t_УХ=20 ºС, t_ПР=15 ºС.

Бөлінетін айқын жылу:

мұнда – құрылғыдан бөлінетін жылу;

– жарық көздерінен бөлінетін жылу;

– адамдардан бөлінетін жылу;

– терезеден өтіп күн радиациясынан берілетін жылу.

Құрылғыдан бөлінетін жылу:

(5.17)

мұнда –енгізу коэффициенті  , (компьютердің және қондырғының) 0,9-ға тең;

 –персоналды комьютер қуаты, 500 ;

 ­­­­_жаб – жабдық қуаты, 2080 ;

 – кондиционер қуаты;

– енгізу коэффициенті P_конд (кондиционердің) = 0,25.

Жарық көздерінен бөлінетін жылу:

мұнда – энергияның жылуға ауысатын мөлшерін ескеретін коэффициент, = 0,8;

N_жар – қондырғының жарықтандыру қуаты (әрбірі 40 Вт-тан 12 шам)

Адамдардан бөлінетін жылу:

мұнда n – жұмыскер саны;

q – 80 – 116 Вт- қа тең бір адамға кететін жылу жоғалтулары

Терезеден өтіп күн радиациясынан берілетін жылу:

мұнда F_ост – терезе ауданы, м²;

m – терезе саны;

k – түзету көбейткіші, метал түптегіші үшін k=1,25;

q – 1 м ² терзеден берілетін жылу, q = 224 Вт/м².

(5.16) формуладан бөлінетін айқын жылуды есептейміз:

Айқын жылудың ауа алмасуын анықтаймыз:

G_А = м³/сағ.

Екібастұз қаласында жылы уақыт мезгілінде орташа темература Т_нор = 25 ⁰С, бұл бөлме темературасынан 24 ⁰С сәл үлкен, және де жылу жоғалтуы жоқ, ал жылдың суық мезгілінде, келесі жылу көздерін ескеретін: қызметкерлердің, құрылғының, жасанды жарықтандырудың, және де батареялардан бөлінетін жайда жылудың көбеюі болады. Жылы мезгілмен салыстырғанда бірінші үш көзден бөлінетін жылу өзгеріссіз қалады, сондықтан тек батареялардан бөлінетін жылуды есептейміз.

Бөлмеде екі батарея бар, оладың әрқайсысын көлденең және тікелей құбырлар ретінде көрсетеміз. Жылытылған денелердің бетінен бөлінетін жылу ағынын мына формуладан анқтауға болады:

мұнда F_n – дене ауданы;

Т_n –дене бетінің температуасы;

Т_в – қоршаған ауаның температурасы;

с, к – сәулелену және конвенции коэффициенттері (Вт/мс), [26]

(5.22) формуладан л мәнін есептейміз [28]:

(5.22)

мұнда С_пр – жайдағы сәулелену коэффициенті, 4,9 Вт/cмк, [28]

_{с – ны табамыз:}

(5.22) формуладан к мәнін анықтаймыз [28]:

где А – мәндерді қабылдайтын коэффициент:

көлденең құбырлар үшін 0,17,

тікелей құбырлар үшін 0,21 [28].

к мәнін анықтаймыз:

к_гор = 0,17(60-22) = 6,46 Вт/мс,

к_вер = 0,21(60-22) = 7,98 Вт/мс.

Әр батарея ұзындығы 930 мм , диаметрі 80 мм төрт көлденең, және де ұзындығы 540 мм ,диаметрі 60 мм тікелей 29 құбырлардан тұрады. (5.24) формуласымен бір батареядан бөлінетін жылу ағынын есептейік:

Q_бат=3,14(1+6,46)(60-22)26,080,93+30(1+7,98)0,060,54=620 Вт ,

Екі батареядан:

Q_{бат, 2} = 2620 = 1240 Вт.

Формула бойынша берілетін жылу мөлшерінің қосындысын анықтаймыз:

Q_қос = 1240+ 348 + 1359 + 256 = 3203 .

Жылы және суық жыл мезгілдері үшін ғимараттың қабырғалары мен терезелерден өтетін шығынды есептейміз. Суық жыл мезгілі үшін:Т_нар=-20 ⁰С [28], Q_пот =727 Вт. Жылы жыл мезгілі үшін: Т_нар=25 ⁰С, Q_пот =182 Вт.

Суық периоды үшін жылу молдығы:

Q_мол.т = 3203-727 = 2476 Вт.

Жылы периоды үшін жылу молдығы:

Q_мол.т = 3203+182 = 3385 Вт.

(5.26) формуласы арқылы жылы және суық периодтары үшін қажетті ауа алмасуын анықтаймыз [28]:

мұнда С – тұрақты қысымда 0,278 Вт·cағкг· ⁰С ауаның меншікті жылу сыйымдылығы;

Р – ауа тығыздығы 1,2 кг/м³

_{Жылы периодтағы қажетті ауа алмасу:}

_.

_{Суық периодтағы қажетті ауа алмасу:}

.

Жайда ауа алмасу нормасы СНиП II-68-75 бойынша анықталады және бір орыннға 30 мкуб/сағ құрайды, соған қатысты бір жұмыс орыны үшін және бір құрылғы стативі үшін:

L_норм = 302 = 60 м³/сағ,

Жайдағы СниП II-68-75 бойынша ауа алмасуына қойылатын талаптары, жылы және суық мезгілдері үшін айқын жылудың шығарылуын қамтамасыз етуге қойылатын талаптарына қарағанда қатаң болы келеді:

L_норм = 870L_т = 73 м³/сағ,

L_норм = 870L_х = 27 м³/сағ

Сондықтан жасанды желдетумен қамтамасыз етілген ауа алмасуын есептеу арқылы, әйнектік кондициоенер қолоданылуымен және алынған нәтижені талап ететін нәтижемен салыстыру арқылы қатаң талаптардың орындалуын тексереміз.

Желдету есебінде кондиционерлер санын (5.27) формуласымен есептеуге болады:

мұнда L_q –кондиционер өнімділігі.

_{БК-1500 үшін, желдетуді қамтамасыз ету шартынан:}

25 м² желдетуге және салқындатуға арналған БК-1500 кондиционерін қолданамыз.

Жүргізілген есептеу нәтижесінде, СНиП II‑68-75 қойятын талатарының орындалуына көзіміз жетті, телекоммуникация қондырғысы бар жайдың микроклиматтың нормалау параметрлері қамтамасыз етіледі.

1 – кондиционер; 2 – терезе.

Сурет 5.7 – Кондиционерлердің жайда орналасуы

5.2.4 Бөлмедегі өртсөндіргіштер санын есептеу

Өрт қауіпсіздігін есептеу үшін, технологиялық бөлме параметрлерін береміз: операторлық зал 7х3м.

Операторлық зал үшін өртсөндіргіштің санын есептейміз:

Қабылданатын өртсөндіргіштер – ОУ-3 көмірқышқыл типті, сыйымдылығы 3л. Өртсөндіргіштің қызмет көрсету ауданы 40 м² болғандықтан.

Операторлық зал үшін өртсөндіргіштер саны:

N= S/S₀, (4.14)

N= 21/40= 0,525 = 1 дана

Өрт болған кезде эвакуация мүмкіншілігін де қарастырған жөн. Эвакуация жолындағы есіктер ғимараттан шығу бағыты бойынша ашылады. Көтерілетін және қозғалатын есік құрылғылары эвакуация жолында болмайды. Өту биіктігі 2м болатындай етіп қарастыру тиіс. Эвакуациялық шығу жолының саны СНиП 2.09.02-88 бойынша екіден кем емес болуы керек. Байланыс кәсіпорнының дәрежесі III а өртке төзімді болып келеді. Өндіріс санаты В.

Қорытынды

Дипломдық жобада Екібастұз қаласына «келесі ұрпақ желісі» жобалауының негізгі қағидалары қарастырылды. Жобалау қағидаларынан бөлек дипломдық жобада иілгіш коммутатордың өнімділігіне аса назар аударылды. Жобалау барысында «келесі ұрпақ желісінің» жаңа интеллектуалды қызметтерді ендіруде, ашық хаттамалар негізінде кез келген өндірушілердің құрылғыларын түйістіру мақсатында таптырмайтын технология екендігі анықталды. Сонымен қатар «келесі ұрпақ желісін» ендіру қолданыстағы телекоммуникация желісінің заман талабына сай, әмбебап мультиқызметті құрылымын құруда өте маңызды орын алатыны байқалды. Жоба негізінде желі ресурстарын басқаруда және бақылауда бірегей жүйе құруға қол жеткізу мүмкіндігі қарастырылды. Жобалаудың негізгі мақсаттарының бірі желі сенімділігін арттыру, ашық хаттамалар қоры көмегімен түрлі қызметтерді ұсыну, нарықтық экономикада бәсекелестерге жол бермеу, жаңа қызметтер ұсына отырып қоғам табысын арттыру болып табылады.

Жобаның балама есептеулер бөлімінде Екібастұз қаласының қолданыстағы талшықты – оптикалық сақина тәрізді SDH желісіне қосылған станцияларының түрлі сектордағы абоненттердің тарапынан түсетін жүктемелер есептелінді. Сонымен қатар балама есептеулер бөлімінде сақина тәрізді SDH желісінің сенімділігіне аса назар аударылды.

Жобаның экономикалық бөлімінде жобалауға кететін капиталдық салымдар және жобаланғаннан кейінгі қызметтерден түсетін жылдық табыстар есептелді. Есептеу барысында жобаның өтімділік мерзімі 1 жыл 9 ай болып анықталды.

Өміртіршілік қауіпсіздігі бөлімінде құрылғының орналастыру жайы, операторлық бөлменің жасанды жарықтандыруы, құрылғыны жерлеу қағидалары және өрттен қорғану жолдары есептелді.

Жоғарыдағы есептелінген мәліметтердің негізінде «келесі ұрпақ желісін» ендіруді толық қабылдауға болады.

Терминдер тізімі

Әдебиеттер тізімі

1 Семенов Ю.В. Проектирование сетей связи следующего поколения. Наука и техника, С Петербург, 2005 г.

2 Гольдштейн Б.С., Орлов О.П., Ошев А.Т., Соколов Н.А. Модернизация сетей доступа в эпоху NGN// Вестник связи.-2003 г. - №6.

3 Шнепс-Шнеппе М.А. Архитектура OSA/Parlay как реализация NGN// Вестник связи.-2003 г.-№9.

4 Шельгов В.И. Siemens представляет NGN-решения. – Сети и системы связи, №3, 2003 г.

5 Описание системы U-SYS^® Гибкий коммутатор (Softswitch) SoftX3000 Техническое руководство. Huawei Technologies U-SYS

6 Гольдштейн Б.С., Орлов О.П., Ошев А.Т., Соколов Н.А. Цифровизация ГТС и построение мультисервисной сети// Вестник связи.-2003 г.-№4.

7 Варакин Л.Е. Распределение доходов, технологий и услуг. – М.: МАС, 2002.

8 Шварцман В.О., Выбор технологии передачи и коммутации в мультисервисных сетях на основе оптических кабелей. – Электросвязь, №8, 2003 г.

9 ТЕХНИЧЕСКИЕ ТРЕБОВАНИЯ К ОБОРУДОВАНИЮ SOFTSWITCH И MEDIAGATEWAY. Huawei Technologies U-SYS

10 Ершов В. А., Кузнецов Н.А. Мультисервисные телекоммуникационные сети. –М.:изд-во МГТУ им. Н.Э. Баумана, 2003 г.

11 Alis/ Digital switching systems. – MoGraw – Hill, 1998 г.

12 Мюнх Б., Скворцова С. Сигнализация в сетях IP-телефонии. - Часть I, II/Сети и системы связи, 1999. - №13(47), 14(48).

13 A.R. Modarressi, S. Mohan. Control and Management in Next-Generation Networks: Challenges and Opportunities. – IEEE Communications Magazine, October 2000 г.

14 Давыдов Г.Б., Рогинский В.Н., Толчан А.Я. Сети электросвязи. – М.: Связь, 1977 г.

15 Соколов Н.А. Телекоммуникационные сети. Глава 1. – М.: Альварес Паблишинг, 2003 г.

16 Москвитин В.Д. Информационное общество: критерии, пути перехода. В книге "Связь в России в XXI веке" / под ред. проф. Л.Е. Варакина. – М.: Международная Академия Связи, 1999 г.

17 Гольдштеин А.Б. Устройства управления мультисервисными сетями: Softswitch.

18 Абонентский доступ к сетям NGN. Электронная версия на сайте http://www.comquest.ru/sol/iskratel/sa_ngn/ngn_7.shtml

19 Гольдштейн Б.С., Пинчука А.В., Суховицкого А.Л. "IP-телефония" М.: Радио и связь. 2001 г.

20 Дипломное проектирование //Методические указания (для студентов всех форм обучения направления – 652400 – Радиоэлектроника и телекоммуникации) составитель С.А. Алибаева. Алматы: АИЭС, 2001 г.

21 Бутмалай Д. Сети NGN рентабельны // Вестник связи.-2003.-№9.

22 Белов С.В, Русак И. «Безопасность жизнедеятельности» Москва:Высшая школа – 1999 г.

23 Баклашов Н.И. Китаева Н.Ж. «Охрана труда на предприятиях связи и охрана окружающей среды». – М. Радио и связь, 1989 г.

24 Сабиров Ю.Г. Сколотнев Н.И. «Охрана труда в вычислительных центрах». – Машиностроение, 1985 г.

25 Дюсебаев М.К. Методические указания к вылнению раздела «Безопасность жизнедеятельности» в дипломном проекте. – Алматы: 2001. 11 стр.

26 Долин П.А. «Основы техники безопасности в электроустановках». М.: энергоиздат, 1984 г.

27 Кошулько Л.П., «Производственное освещение. Методические указания к вылнению раздела «Охрана труда» в дипломном проекте». – Алматы: АИЭС, 1989 г.

28 Системы вентиляции и кондиционирования. Теория и практика. Учебное пособие. М.: Евроклимат, 2000 г.

29 Хакимжанов Т.Е. «Безопасность жизнедеятельности. Расчет аспирационных систем». Алматы – 2002 г.

30 Михайлов М.И. Соколов С.А. «Заземляющие установки в устройствах связи». - Москва. Радио и связь. 1988 г.

31 Пожарная безопасность. // Электронная версия на сайте http://www.referat.su/refs_new/5129/ref_part_8.shtml

32 СНиП РК 2.04.05 – 2002. «Естественное и искусственное освещение». Общие требования – Астана 2002 г.

33 СНиП РК 2.03.03 – 2002. «Противопожарные нормы». Общие требования – Астана 2002 г.

34 ФС РК 10352-1910-У-е-001-2002. Фирменный стандарт. Работы учебные. Общие требования к оформлению текстового и графического материала. – Алматы: АИЭС, 2002 г.