Ұсынылатын әдебиеттер тізімі Міндетті әдебиеттер:

1. Микроэкономика. Құдайбергенова К.С. Оқу құралы. – Көкшетау: 2005. 13 – тақырып.

2. Тарануха Ю.В. Микроэкономика: учебник для студентов вузов, обучающихся по экономическим специальностям. М.: Изд-во «Дело и Сервис», 2006. Главa 13.

3. Вечканов Г.С., Вечканова Г.Р. Микроэкономика. 6-е издание. Спб.: Питер, 2007. Глава 15.

4. Нуреев Р. М. Курс микроэкономики: Учебник для вузов – 2-е изд., изм. – М.:Издательство НОРМА, 2005. Главa 13.

5. Есенғалиева Қ.С. Микроэкономика: қысқа лекциялар, тест сұрақтары, есептер мен жаттығулар, іскерлік ойындар: Оқу құралы. – Алматы, 2007. 16 – тақырып.

6. Сборник задач по микроэкономике. К «Курсу микроэкономики» Р.М. Нуреева/ Гл. Ред. Д.э.н., проф. Р.М. Нуреев. – М.: Норма, 2005. Главa 13.

7. Пиндайк Р.С., Рабинфельд Д.Л. Микроэкономика. М., 2002. Главa 18.

Қосымша әдебиеттер:

8. Ғабит Ж.Х. Экономикалық теориядан оқу-әдістемелік кешен. – Астана: 2006. – 248 б.

9. Мэнкью Н. Принципы микроэкономики. Учебник. 2-е изд. Спб. Питер – 2003 – 555 с.

10. Мухамедиев В.М. Микроэкономика. Уч. пособие. Алматы: 2001.

11. Корниенко О. В. Микроэкономика: 100 экз. ответов: Учебное пос. 2 – е изд., перераб. и доп. М. – Ростов н/Дону: 2004. – 254 с.

12. Тарасевич Л.С. Микроэкономика. Учебник. 4-е изд., М.: ЮРАИТ, 2005 – 376 с.

13. Хейне П. и др. Экономический образ мышления. Пер. с англ. – 10-е изд. – М.: Вильямс, 2005. – 544с.

14. Селищев А.С. Микроэкономика. Анализ рынка, теория цены, рынок и общество. Учебник: 2-е изд. Спб: Питер – 2003 – 448с.

15. Гребенников П.И., Леусский А.И., Тарасевич Л.С. Микроэкономика: учебник. СПб. 1998 г.

16. Гальперин В.М. и др. Микроэкономика. в 2-х томах. М.: 2000.

17. Валдайцев С.В. Введение в практическую микроэкономику. Учебное пособие – Спб.: ИД «Сентябрь», 2001 – 188 c.

18. Максимова В.Ф. Микроэкономика. Учебник. М., 1996 г.

19. Микроэкономика. Под ред. Е.Б. Яковлевой – М., 1997 г.

Семинар сабағының жоспары:

Семинар сабағын «дөңгелек үстел» түрінде өткізу жоспарланған, тақырыптың негізгі теориялық сұрақтарын пікір – талас, ауызша жауап беру, дискуссия, сұрақ – жауап, т.б. ұйымдастыру әдістері арқылы жүргізілуі тиіс.

Мақсаты: тақырыптың негізгі теориялық мән-мәтінін қарастыра отырып, сыртқы әсерлер теориясының негізгі ерекшеліктерін толық талқылау. Ол үшін семинар сабағында тақырып бойынша мынадай сұрақтардың мәнін ашу керек:

1. Сыртқы әсерлер және олардың түрлері мен шешілу жолдары

2. Коуз теоремасы. Мемлекет және сыртқы әсерлер. Қоршаған ортаны қорғау

Соөж және сөж тапсырмалары:

1. Тақырып бойынша экономикалық сөздік (глоссарий) жасау.

2. Тақырып бойынша логикалық схемалар құрастыру.

3. Реферат, эссе, баяндама тақырыптары:

• Коуз теоремасы және оның тәжірибелік маңызы мен орындалуы;

• Отандық экологиялық мәселелердің микроэкономикалық жақтары;

• Өндіріс және қоршаған орта;

• Сыртқы әсерлерді мемлекеттік реттеудің отандық тәжірибесі.

4. Өзіндік жазба жұмыстар бойынша конспект жазу:

• Нарық «фиаскосы» (сәтсіздіктері) мәселесі;

• Меншік құқығы және трансакциондық шығындардың формалары.

5. Тақырып бойынша тест тапсырмаларының сұрақтарына жауап беру:

1. Коуз теоремасы қандай жағдайда өз жұмысын тоқтатады:

А) келісімге келуші екі жақтың қолындағы ақпараттың жетілмегендігі кезінде

В) келісімге келуші екі жақтың қолындағы ақпараттың аса жетілгендігі кезінде

С) егер қарама-қарсы жақтың қалаулары ғана белгілі болса

D) егер ол ойындар теориясы шеңберінде қарастырылса

Е) бұл теорема нақты тәжірибеде өз жұмысын ешқашан тоқтатпайды

2. Мына берілген тұжырымдардың қайсысы дұрыс емес:

А) сыртқы әсерлер экономикалық тиімсіздікке әкелуі мүмкін В) теріс сыртқы әсерлерге баға тағайындалмайды С) жағымды сыртқы әсерлерді бағалауға болады

D) өндірістік және әлеуметтік тиімділіктердің арасындағы айырмашылық көбінесе сыртқы әсерлердің болуымен түсіндіріледі Е) жағымды сыртқы әсерлерді бағалау мүмкін болмайды

3. Сыртқы әсерлер:

А) тұтынушыларға әсер етеді В) өндірушілерге әсер етеді С) тұтынушыларға да, өндірушілерге де әсер етеді D) нарықтық операцияларға қатыспайтын тұлғаларға әсер етеді Е) мемлекетке әсер етеді

4. Мына берілген тұжырымдардың қайсысы дұрыс емес:

А) сыртқы әсерлер нарықтық келісімдерге қатысушы тұлғаларға әсер етеді

В) жиынтық сыртқы шығындар бұл үшінші тұлғаға тиген зиян дегенді білдіреді

С) теріс сыртқы әсерлер кезінде үшінді тұлғалар зиян шегеді

D) оң сыртқы әсерлер кезінде үшінші тұлғалар пайдалылық көреді

Е) берілген тұжырымдардың барлығы да дұрыс емес

5. Жалпы сыртқы шығындар:

А) үшінші тұлғаның жалпы шығыны В) ішкі және сыртқы шығындардың сомасына тең

С) үшінші тұлғаның тұрақты шығыны D) ішкі және сыртқы шығындардың жалпы сомасына тең Е) үшінші тұлғаның балама шығыны

6. Теріс сыртқы әсерлер кезінде:

А) түзетуші салықтар еңгізіледі В) түзетуші субсидиялар еңгізіледі С) өнім өндіруге мүлдем тиым салынады D) түзетуші салықтар да, түзетуші субсидиялар да еңгізіледі

Е) өнім өндіруге уақытша тиым салынады

7. Шекті қоғамдық шығындар:

А) үшінші тұлғалардың көретін зиянына тең В) өнімнің қосымша бірлігін өндірумен байланысты болатын қосымша сыртқы шығындарға тең

С) жеке және сыртқы шекті шығындардың қосындысына тең

D) жеке және сыртқы шекті шығындардың айырмасына тең

Е) барлық жауаптар дұрыс

8. Жағымды сыртқы әсер кезінде:

А) өндірістік тиімділік жоғары болады В) қоғамдық тиімділік жоғары болады С) ешқандай тиімділік болмайды D) қоғамдық тиімділік тұрақты болады Е) әлеуметтік әділетсіздіктер болуы мүмкін

9. Мына берілген тұжырымдардың қайсысы дұрыс:

А) теріс сыртқы әсерлер кезінде шекті қоғамдық шығындар өндірістің шекті шығындарынан жоғары болады

В) теріс сыртқы әсерлер кезінде мемлекет түзетуші субсидиялар еңгізеді

С) оң сыртқы әсерлер кезінде мемлекет түзетуші салықтар еңгізеді

D) түзетуші салықтарды еңгізу бағаны төмендетуге мүмкіндік береді

Е) түзетуші салықтар бағаны тұрақтандырады

10. А. Пигу жағымсыз сыртқы әсерлерді жою үшін салықтарды ұсынды, яғни олар:

А) «үшінші тұлғаның» зиян шегулерін жабу үшін қолданылуы керек

В) табысы аз тұрғындарға дотациялар төлеу үшін қолданылуы керек

С) қоршаған ортаны қорғау үшін қолданылуы керек

D) кез-келген зат үшін қолданылуы керек

Е) осы айтылғандардың барлығына қолданылуы тиіс

11. Түзетуші салықтар:

А) фирманың шекті шығындарын қоғамдық шығындар деңгейіне дейін көтереді

В) фирмалардың пайдаларын арттырады С) өнім өндіру көлемін арттырады D) бағаның төмендеуіне мүмкіндік жасайды Е) фирманың шекті шығындарын азайтады

12. Теріс сыртқы әсерлер кезінде:

А) түзетуші салықтар еңгізіледі В) түзетуші субсидиялар еңгізіледі С) өнім өндіруге тиым салынады D) түзетуші салықтар да, түзетуші субсидиялар да еңгізіледі

Е) өнім өндіруге тиым салынбайды

13. Шекті сыртқы шығындар:

А) өнімнің қосымша бірлігін шығарумен байланысты В) үшінші тұлғалардың төлейтін шығындары С) өндірушілердің төлемейтін шығындары D) барлық жауаптар дұрыс

Е) барлық жауаптар дұрыс емес

14. Сыртқы әсерлер мәселесі қандай экономикалық жүйеге тән:

А) нарықтық экономикаға В) әкімшіл-әміршіл жүйеге С) аралас экономикаға

D) кез-келген экономикаға Е) өтпелі экономикаға тән

15. Мына төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс емес:

А) сыртқы әсерлердің салдарлары экономикалық тиімсіздікке әкелуі мүмкін

В) жағымсыз сыртқы әсерлерге баға тағайындалмайды

С) жағымды сыртқы әсерлерді бағалауға болады

D) қоғамдық игіліктердің салдарлары экономикалық тиімсіздікке әкелуі мүмкін

Е) сыртқы әсерлер келісім жасаушы тұлғаларға әсер етеді

16. Сыртқы әсерлер мәселесі кімдерге қатысты:

А) тек сатып алушыларға ғана қатысты В) тек сатушыларға қатысты С) сатушыларға да, сатып алушыларға да қатысты D) нарықтық келісімдерге қатыспайтын үшінші тұлғаларға қатысты Е) тек монополист – фирмаларға ғана қатысты

17. Егер шекті қоғамдық шығындар 90 тг-ге тең болса, ал шекті жеке шығындар 72 тг-ге тең болса, онда шекті сыртқы шығындар қаншаға тең?

А) 18 теңгеге тең В) 162 теңгеге тең С) - 18 теңгеге тең D) 90 теңгеге тең Е) 72 теңгеге тең

18. Егер шекті қоғамдық шығындар 245 тг-ге тең болса, ал шекті сыртқы шығындар 81 тг-ге тең болса, онда шекті жеке шығындар қаншаға тең?

А) 326 теңгеге тең В) 164 теңгеге тең С) 3 теңгеге тең D) 19845 теңгеге тең Е) -164 теңгеге тең

19. Мына берілген тұжырымдардың қайсысы дұрыс емес:

А) сыртқы әсерлер нарықтық келісімдерге қатысушы тұлғаларға әсер етеді

В) жиынтық сыртқы шығындар бұл үшінші тұлғаға тиген зиян дегенді білдіреді

С) теріс сыртқы әсерлер кезінде үшінді тұлғалар зиян шегеді

D) оң сыртқы әсерлер кезінде үшінші тұлғалар пайдалылық көреді

Е) сыртқы әсерлер оң және теріс сыртқы әсерлерден тұрады

20. Мына теория: «сыртқы әсерлер мәселесін үкіметтің ресурстарға және оларды еркін айырбастауға меншік құқығын тағайындау жолымен ішкі әсерлерге айналдыруға болады» - қалай аталады?

А) Парето – тиімділік В) Коуз теоремасы С) Курно үлгісі D) Эджуорт диаграммасы

Е) Лоббизм теориясы