Соөж және сөж тапсырмалары:

1. Тақырып бойынша экономикалық сөздік (глоссарий) жасау.

2. Тақырып бойынша логикалық схемалар құрастыру.

3. Реферат, эссе, баяндама тақырыптары:

• Жалақы және оның түрлері;

• Кәсіподақтар және олардың әрекеттері;

• ҚР Еңбек нарығының дамуы;

• Қазақстанда еңбек нарығын реттеу мәселелері.

4. Өзіндік жазба жұмыстар бойынша конспект жазу:

• Экономикалық рента, трансферттік табыс және квазирента;

• Адам капиталы;

• Табыстарды бөлу мәселесі, теңсіздік және кедейшілік.

5. Тақырып бойынша мысалдарды, жаттығуларды, есептерді, ситуацияларды, т.б. тапсырмаларды орындау:

1. Төмендегі 1-ші кестеде жеке фирманың ақшалай нысандағы шекті өнімінің (MRP_L) шамасы туралы мәліметтер берілген.

кесте 1

Еңбек бірлігінің саны	MRPL (теңгемен)
1	15
2	14
3	13
4	12
5	11
6	10
7	9
8	8

кесте 2

Еңбекке деген сұраныс көлемі (адам)	Еңбекақы мөлшерлемесі (теңгемен)	Еңбек ұсынысының көлемі (адам)
	15	850
	14	800
	13	750
	12	700
	11	650
	10	600
	9	550
	8	500

а) Айталық, нарықта берілген еңбек ресурсының осындай шамасына ие 100 фирма бар. Еңбектің осы түріне деген жалпы нарықтық сұраныс көлемінің шамасын анықтап, алынған нәтижелерді 2-ші кестеге енгізіңіз.

ә) 2-ші кестенің мәліметтері негізінде еңбекақының тепе-теңдік мөлшерлемесін анықтаңыз.

б) Жалданған жұмысшылардың жалпы санын анықтаңыз.

в) Жеке фирма үшін еңбекақыға кеткен шекті шығындарды, жалданған жұмысшылар санын, еңбекақы мөлшерін анықтаңыз.

г) 12 теңге деңгейінде еңбекақының минималды мөлшері белгіленген болса, онда жалданған жұмысшылардың жалпы саны қалай өзгереді.

2. Келесі тұжырымдар дұрыс па?

• Жеке фирма тұрғысынан алып қарағанда жетілген бәсеке нарығындағы еңбектің ұсыныс қисығы оң көлбеулі болады.

• Бәсекелес саладағы фирманың еңбекке деген сұранысы еңбектің шекті өнімінің ақшалай шамасының қисығымен беріледі.

• Бәсекелес фирма үшін еңбектің ұсынысы абсолютті икемсіз болады.

• Монопсонист-фирманың еңбекке деген сұраныс қисығы еңбектің шекті өнімінің ақшалай шамасының қисығымен дәлме-дәл түспейді.

• Жетілген бәсекелес еңбек нарығындағы тепе-теңдік еңбекақымен салыстырғанда еңбек нарығындағы монопсонист-фирма төменірек еңбекақы төлейді.

• Монопсония да, кәсіподақ та жетілген бәсекелес еңбек нарығымен салыстырғанда жұмысбастылықты қысқартуға ынталы болады.

• Технологиядағы өзгерістер еңбектің шекті өнімінің жоғарылауына алып келеді.

• Егер фирма өз өнімін бәсекесіз нарықта сататын болса, онда еңбекті төлеуге жұмсалатын шекті шығындар әрдайым еңбекақы мөлшерлемесінің шамасынан жоғары болады.

• Әрбір еңбек факторының шекті өнімі оның бағасына тең болған жағдайда, фирма шығындарын ең төменгі деңгейге жеткізеді.

• Егер тауарлар мен қызметтердің бөлшек бағалары атаулы еңбекақының мөлшерлемесінен тезірек өсетін болса, онда нақты еңбекақы төмендейді.