16. Асноўныя тэорыі псіхічнага развіцця (пр) ў айчыннай і замежнай ψ.

Айчынная: 1) Культурна-гістарычная тэорыя Выгоцкага. Асноўныя пала-жэнні: а) любая ф-цыя з’яўл-ца на сцэне двойчы – спачатку ў сац. узаема-дз-ні п/ж людзьмі, потым, як псіхіч. працэс унутры асобы. б) усякая псі-хічн. ф-цыя мае 2 формы: *прыроджаную (натуральную);*набытую (культурную).У працэсе засва-ення культурнага вопыту “натуральныя”(ніжэйшыя) псіх. ф-цыі становяц-ца“культурнымі”(вышэйшымі), набываюць рысы асвядомленасці і адволь-насці.в)дзіця ў сваім раз-ці п. знаходзіцца ў “зоне бліжэйшага раз-ця”, дзі-ця не м. зрабіць і крок без дапамогі дарослых. г) у якасці універсальнага сродку, які змяняе псіх. ф-цыя, выступае знак – слова. 2) Тэорыя дзейнас-ці Леонцьева: Асноўныя палажэнні: а) ПР ч-ка ажыццяўляецца толькі ў дз-сці;б)існуюць разнастайныя віды дз-сці, у якіх праяўляецца псіхіка ч-ка (зносіны, праца, гульня, вучэнне); в) існуюць знешняя і ўнутраная дз-сць, як. знаходзяцца ў узаемасувязі і пастаянна пераходзяць адна ў другую.

Замежная: 1) Псіхааналіт. тэорыя З.Фрэйда. Асноўныя палажэнні: а) існу-юць супярэчнасці п/ж бессвядомымі псіхіч. сіламі і соцыумам; б) з бессвя-домых сіл галоўнай сілай з’я-ца сексуальная цяга (лібіда); в) ПР асобы ад-быв-ца ў першыя 6 год жыцця; г) псіхічнае раз-цё пастаянна адбываецца пад уздзеяннем забаронаў і марал. санкцый з боку гр-ва.2)Тэорыя інтэлек-туальнага раз-ця Піяжэ. Асноўныя палажэнні: а) развіццё псіхікі дзіця су-падае з раз-цём яго інтэлекту; б) у ходзе раз-ця адбываецца канфармацыя аперацый ад сіс-мы знеш-іх дзе-няў да цэласных стр-р ва ўнутр. плане.

17. Перыядызацыя псіхічнага развіцця (пр)і яе падставы.

Перыядыз. ПР – разгляд ПР ч-ка як працэсу перахода з аднаго п-ду на іншы. Перыядызацыя па Выгоцкаму (галоўны крытэрый – крызісныя стадыі). Крызіс – непрацяглыя бурныя стадыі, на працягу якіх адбываецца значныя зрухі ў развіцці. Пер-цыя 1)крызіс навароджанасці (дзіцячы ўзрост: 2м.-1г.); 2)крызіс аднаго г. (ранняе дзяц-ва: 1-3г.); 3) крызіс 3-ох г. (дашкольны ўзрост: 3-7); 4)крызіс 7л. (школьны ўзр-т: 8-12); 5)к-с 13л. (пубертатны ўзр-т:14-17), які заканчваецца кр-сам 17л. Агульныя заканамернасці ПР: а) цыклічнасць – тэмп і змест змяняюцца ў часе жыцця. П-ды інтэнсіўнага раз-ця змяняюцца п-дамі замядлення і затухання. б) нераўнаважнасць – розныя бакі асобы разв-ца неўраўнаважана і непрапарцыянальна. в) спалучэнне працэсаў эвалюцыі і інвалюцыі – пад час раз-ця тое, што было развіта на папярэдніх стадыях, або адмірае, або пераўтвараецца. Перыядызацыя па ДБ.Эльконіну: 1)ранняе дзяц-ва: а)маленства, да 1г.; ввд: непасрэдна-эмацыйныя зносіны з дарослымі; з-чы: засваенне першых норм адносін з людзьмі. б) ранняе дзяц-ва, ад 1-3, ввд: прадметна-маніпулятыўная дз-сць; з-чы:засваенне грамадска выпрацаваных сп-баў дзеянняў з прадметамі. 2)дзяцінства: а)дашкольнае дз-ва, 3-6(7), ввд: ролевая гульня, з-чы: асваенне сац. роляў, узаемаадносіны п/ж людзьмі; б)малодшы школьны ўзрост, 6(7)-10(11), ввд: вучэбная дз-сць; з-чы: засваенне ведаў, інтэнсіўнае раз-цё інтэлектуальнай сферы. 3) “падлеткавы п-д”: а) падлеткавы узр-т, 10 (11)-13 (14), ввд: інтымна-асобістыя зносіны; з-чы: зас-не норм адносін п/ж людзьмі; б) ранні юнацкі ўзр-т, 13 (14)-16 (17), ввд: вучэбна-прафесійная дз-сць, з-чы: засваенне прафес. ведаў і ўм-няў..

Перыядызацыя па Блонскаму: крытэрый - з’яўлення /змена зубоў (бяззубае дзяцінства, дзяцінства малочных зубоў, перыяд карэнных зубоў).