Проблемалық сұрақтар:

AҚШ-тың Ұлттық барлау кеңесі 2030 жылға қарай Азия елдерінің экономикасы АҚШ, Солтүстік Америка және Еуропа елдерінің экономикаларын басып озады деген болжам жасады.  Дүйсенбіде жариялаған "Ғаламдық тенденциялар - 2030" деген баяндамасында барлау кеңесі Азия елдерінің экономикасы АҚШ-тың супердержава ретіндегі мәртебесіне нұқсан келтіретінін болжайды. "Бірақ АҚШ әлемдік проблемаларды шешу қабілеті, технологиялық артықшылықтары және мәдени ерекшелігі арқасында әлемнің қуатты елдері қатарында қала береді" делінген баяндамада.  Барлау кеңесінің болжамынша, Қытай 2020 жылға қарай экономикалық дамуы жағынан АҚШ-ты басып озады. Ал Еуропа, Жапония және Ресейдің экономикалық дамуы біртіндеп құлдырай береді. Зерттеуде 2030 жылға қарай исламшылдар жасайтын террорлық әрекеттер азаятыны айтылған.Бастаулар батысшыл тыңшылықта хабарлайды, не "Хезболла" атакаларды Израильтың нысанының қатарына дайындайды, дербес жағдайда Израиля елшіліктеріне арада Азербайжанда, Түркияда, Кипрда, Грецияда және Мысырда. Туралы осы Израильтың сайтын "ynetnews жазады.com" Кувейттің "Эр-Раи" деген газетіне деген сілтемемен.

в соңғы жылдарды Азербайжанның азаматтары арада Ресейде, Ауғанстанда және Сирияде лаңкестік және экстремистік қызметте белсенеді. Өзінің Азербайжанында үшін қатысуды "заңсыз қарулы құралымдарда" Ауғанстанда, қылмыстық жауапкершілікке деген тартқан осы республиканың азаматтары еркіндіктің айыруының аз мерзіміне деген үкім кеседі.

Терроризмтуралы көп айтылып, көп жазылды. Біз қазір оның бір түрі туралы ғана айтып отырмыз: саяси және қаржылық ұйымдарға, мемлекеттер мен трансұлттық корпорацияларға қызмет етуші терроризм. Толыққанды соғыс әрекеттерінсіз аумақтағы бақылауды қолға алу үшін көмек құралы ретінде.

Әдетте, терроризм дегеніміз жүзеге асырылып жатқан мемлекеттік саясатқа, қоғамдық пікірге, қаржылық және экономикалық процестерге ықпал ету мақсатымен халықты, билік және басқару органдарын қорқыту. Біз өмір сүріп жатқан уақытта зорлық-зомбылықты белсенді және шебер пайдалану террор дегеннің анықтамасын қарапайым етеді: бұл әлеуметтік құбылыс емес, бұл - әскери іс-қимыл жүргізудің тактикасы.

Қазіргі сәтте мұндай тактиканың басты және ақырғы мақсаты - аумақты, халықты, одан ары ресурстарды бақылауға алу. Аталғандарды бақылау мемлекеттер мен трансұлттық корпорацияларды (әдетте екеуі бір мағына береді) ғана қызықтырып отырған жоқ

Себеп белгілі. «Алтын миллиард» ережесіне сәйкес, ресурстар бәріне жете қоймас. Демек, «тұтынушы» бәсекелестердің пайда болуына жол бермеу үшін дамыған индустриалды державалар басқа елдердің дамуын шектеп, тұтынуын бақылауға тиіс.

Шектеу мен бақылау әскери емес және әскери әдістерімен жүзеге асырылады. Әскери емес әдістер: шектеусіз несиелер, биліктің жоғарғы эшелондарында жемқорлықты қолдау, нысанаға алынған елдегі басшылықтың миына жеке мүдделерді қоғамдық мүддеден артық қоюды сіңіру. Әскери әдістер – басып алу, мемлекеттік төңкеріс, терроризм мен жаппай тәртіпіздіктерді қолдау (қажет әлеуметтік базаны құрғаннан кейін) арқылы жағдайды тұрақсыздандыру. Қираулардың арасында жатқан, азаматтары бір-бірін діни және саяси себептермен қырып жатқан мемлекет кедей болғандықтан аз тұтынады, бірақ арзан жұмыс күшін бере алады.

Әскери емес әдістің классикалық мысалы Оңтүстік Корея бола алады, бұл елді халықаралық қаржы институттарынан несие алуға мәжбүрлеген. Әскери әдіс - Босния, Югославия, Ирак, Ауғанстан. Ұтысқа ірі қаржы тігілетіндіктен, бақылаудың әскери және әскери әдістерімен жақсы тексерілген кәсіпқойлар ғана айналысады.

Исламшыл терроризм брэнд ретінде

Терроризмнің әлеуметтік құбылыстан мамандардың қаруына айналғанына қарамастан, оны дінмен немесе ұлттармен байланыстырады. Бүгінгі күні терроризмді исламмен және мұсылмандармен байланыстыруға тырысып жатыр. Бұл БАҚ арқылы да, лаңкестік қызмет үшін псевдодіни топтар ұйымдастыру арқылы жасалуда.

Исламның террористік дін имиджін қалыптастырудың бірнеше мақсаты бар.

1. Көмірсутек қорларының басым бөлігі мұсылман елдерінде орналасқан: Ирак, Иран және Таяу Шығыс түгелдей. Таяу Шығысты үнемі тұрақсыздықты ұстап тұру аймақ елдерінің дамуын тежеуші тиімді фактор болып табылады. Егер мұнай кірістері әділ үлестірілсе, Таяу Шығыс ірі мұнай корпорацияларының бақылауынан құтылады.

2. Исламшыл терроризм партиясы бір уақытта бірнеше жерде ойналып жатыр. РФ – ресейлік «Кавказда» «исламшыл терроризмді» жан-жақты қолдау келешекте Ресейдің құлдырауына тиімді көмекші болады. Ауғанстан, Пәкістан, Орталық Азия: аталған елдерде тұрақсыздық болса, РФ мен Қытайда экстремизмге қатысты ахуалды күрделендіре түседі. Қытай да, Ресей де – тұтынушы алыптар, бұлардың дамуын тежеу корпорациялар үшін тиімді.

Ислам әлемі мемлекеттерінің кедейшілігі экстремистік ұйымдар үшін адамдарды тарту аясын кеңейте түседі. Ислам туралы ақпараттың ашықтығына қарамастан, қазіргі уақытта бұқаралық ақпараттық науқандар, сансыз лаңкестік әрекеттер оның террористер діні ретіндегі беделін қалыптастыру бойынша өз міндеттерін атқара алды. Барынша радикалды ағымдар рухани құндылықтан жұрдай нағыз лаңкестер үшін құрал ғана.

Терроризмнің артықшылық құқығы

Біз болжам айта алатындай, арабиялық шығыс мен біздің елдердің арасында ұқсастық бар ма? Ең нашар сценарийді қарастырып көрейік. Орталық Азияның тәуелсіз мемлекеттеріндегі өмір сүру жағдайлары екі қарама-қайшы үрдіске ұшырап отыр. 1990-шы жылдардағы әлемдік экономикалық дамуды көрген біздің елдер көптеген азаматтар күткендей дамымаса да, ілгері жылжығаны күмәнсіз. Ал кейбір аймақтардың жағдайы КСРО ыдырағаннан кейін нашарлап кетті.

Тәуелсіз БАҚ-қа шолу жасасақ, аймақтағы өмірдің суреттемесін алуға болады – Орталық Азия мемлекеттеріндегі әлеуметтік әділетсіздік, кедейшілік, мемлекеттік идеологияның жоқтығы, кез-келген реформалардың кездейсоқтығы, бірреттігі. Ең бастысы – азаматтардың өзімен-өзі болуы. Бұл жалпылау біржақты болса да, статистиканың төменгі көрсеткіштері дәл осындай  жағдайды суреттейді.

КСРО құру кезінде кеңестік билік діннің қоғамға ықпалын шектеді, бірақ мұның орнына жалпыға ортақ идеологиялық негіз беріп, теңдік жасады. Даму мен өсімнің әр кезеңінде кеңестік азаматтардың көпшілігі мемлекеттің өмірдің бүкіл салаларына қатысатынын сезетін. Балабақша – мектеп – ПТУ – жұмыс – ұжым. Адам әлеуметтік циклдан тыс қалған емес. Мемлекет адам туралы бәрін білсе, адам да мемлекет туралы көп нәрсе білетін. Бұл заттарға жалпы көзқарас екені түсінікті, бірақ ол кеңестік үрдістерді көрсететін.

Бұрынғы КСРО-ның социалистік моделінің жақтастары мемлекеттік билік пен қоғамның құрылымы мөлдір және әр адам үшін белгілі деңгейде ашық болғанын айтады. Бұған ең жақсы мысал – Орталық Азия елдерінің қазіргі президенттері кеңестік селоларда туып, колхоз мектептерін бітіріп, беделді білім алмағандары. Осыған қарамастан, олардың әрқайсысы кеңестік билік кезінде өсіп, қалыптасты, кеңестік билік олардың басқарушы дарынын байқап, әлеуметтік жауапкершілік биігіне шығуға мүмкіндік берді.

Ал қазір мемлекеттің қамқорлығына үміттенген қаптаған азаматтар жұмыссыз отыр, олар әлеуметтік айналымнан шығып қойды. Бұл жас ұрпақтың мемлекеттік әділдікке деген сенімін құртады. Әсіресе, әке-көкелерінің көмегімен еш қиналмастан бәріне қол жеткізіп жатқан қатарластарын көргенде.

Өз қиындықтарымен жалғыз қалған адам міндетті түрде жалғыз моральдық тірек – дінге бет бұрады. Орталық Азияда дәстүрлі емес діни ұйымдардың жаппай тарауы аймақ мемлекеттері әлеуметтік саладан теріс айналған сәтте мұндай ұйымдарды жоғары деңгейдегі кәсіпқойлар насихаттайтынын көрсетеді. Демек ертең мемлекеттің орнына миссионерлер келеді. Олар өздерімен бірге ақша ала келеді және адамдардың «бұл өмірде қарапайым адамдар кімге керек?» және «әділдік үшін не керек?» деген сұрақтарына жауап айтады.

Мұның мәнін Дж Перкинс  «Исповедь экономического убийцы» атты кітабында барынша түсінікті жеткізген: «Бұл адамдардың бәрі … жер бетіндегі миллиардтар – әлеуетті террористер. Коммунизмге немесе анархизмге сенгендіктен немесе өш болғандықтан емес, қатты торығып жүргендіктен».

Террористік ұйымдар үшін кадрларға қатысты қорытынды жасасақ, Орталық Азия елдерінің бәрінде мұндай ұйымдарға жаңа мүшелер іріктеу үшін қолайлы жағдай қалыптасқан. Кең шөлді, далалы аумақтар кез-келген лаңкестік ұйымдар үшін жаттығу лагерьлерін құруға да қолайлы.

Бүгінгі терроризмнің ерекшеліктері

Бүгінгі саясаткерлер терроризмді әмбебап жауыздық ретінде, классификациядан гөрі, тұманды, бұлдыр бірдеңе ретінде жарнамалайды. Алайда қазіргі уақытта терроризмнің барлық түрлеріне тән ортақ белгі бар – террористік ұйымдарды құрғандардың бәрі материалдық мақсатты көздейді. Пайда көздемейтін терроризмді табысты бөліскісі келмеген лаңкес-бизнесмендер ойдан шығарған.