Сурет 1- Ұйымдық даму моделі
Ұйым көлемі. Компания проблемасы мен оның шешімі сату көлемі мен жұмысшы санының өсуіне тәуелді өхзгеріп отырады. Және керісінше, уақытпен өз көлемін сақтайтын ұйымдар ұзақ уақыт бойы бірдей проблемасы болады және оны шешу үшін алдыңғы әдістерді қолданады.Көлемді үлкейткен кезде қызмет координациясының жаңа коммуникациялық проблемалары, жаңа функциялары мен жаңа басқару деңгейлері пайда болады, ал жұмыстар бір-бірімен байланысты бола бастайды.
Эволюциялық саты. Бұл периодта ұйымның өзгеріссіз менеджменті кезінде өсуді ұстап тұруға арналған ішкі “асықтырулар” қалыпты қажет. Көп ұйымдарда екі жылдан кейін бір жылдық қиындық периоды пайда болады. Оны жеңе алған ұйымдар 4-тен 8 жылға дейін үлкен экономикалық ауытқулар немесе ішкі бұзылуларсыз дамиды.
Революциялық саты. Көп компаниялар кризис кезінде ұйымдық түрлендіру өткізуге және алдыңғы әдеттерінен бас тартуға күштері болмай өмір сүрмейді. Бұл сатыда менеджерлердің тапсырмасы – оның дамуындағы келесі сатысында ұйымды басқаруға табысты болатын ұйымдық механизмнің жаңа тобын табу.
Саланың өзгеруі. Даму фазасы арқылы ұйым өтетін жылдамдық саланың нарықтық ортасы мен нарықтық ортаның өзгеру жылдамдығына тәуелді. Мысалы, компания тез кеңейетін нарықта жұмысқа жаңа адамдарды қабылдау керек. Тез дамушы салаларда эволюциялық период өте қысқа, ал кемелденген немесе жай дамитын салаларда керісінше.
2.3- кесте. Компанияның даму сатысында нені қарастыру керек
Базалық мәлімет |
Керекті қосымша мәліметтер |
Соңғы 10 жыл ішіндегі Ресей байланыс ұйымының өмірлік уақыты |
Саты бойынша даму қалай жүрген, 2+1; 8+кризис даму жүйесі рас па ? |
Көлемдер (кіріс бойынша немесе басқа параметрлері бойынша, мысалы компания бағасы) |
Шешілген проблемалар, басқару құрылымы, кадр қозғалысы қалай өзгерді |
Кризистік жағдайларды жазу |
Кризистің пайда болуының негізгі себептерін зерттеу. |
Үнемі өсу қажет па немесе нарықты кетірмей бір сатыда тұрып дамуға бола ма? |
Ол үшін не керек? |
Нарықтың даму жылдамдығы |
Қалай өлшеу керек? |
Әрбір эволюциялық период өсуге жету үшін қолданылатын менеджменттің доминирленген стилімен сипатталады. Әрбір революциялық период өсу жалғасу үшін шешілу керек басқарудың доминирленетін проблемаларымен сипатталады. Әр бір фаза алдыңғының қорытындысы және келесінің себебі болатынын ескеру керек.
2 тапсырма
Кәсіпорынның өндіріс қорларының жіне еңбек ресурстарының пайдалану көрсеткіштерін табу, олардың динамикасын көрсету.
1 – кесте. Кәсіпорынның жұмыс көрсеткіштері
Варинат |
4 |
|
Көрсеткіштер |
есеп жылы |
Жоспар жылы |
Негізгі жұмыс қызметінен түскен табыс, мың тењге |
96295 |
130480 |
Негізгі өндіріс қорының орташа жылдық бағасы, мың тењге |
177352 |
- |
Негізгі өндіріс қорының жыл басындағы бағасы, мың тењге |
- |
180325 |
Нормаланатын айналым қаражатының орташа жылдық бағасы, мың тењге |
16545,4 |
18036,7 |
Жұмыскерлердің орташа жылдық саны, адам |
723 |
705 |
2 – кесте. Негізгі қордың жоспарлы жылы өзгеруі, мың теңге
Жоспарлау жылының кварталдары |
Көрсеткіштер |
Берілген мәліметтер |
I квартал |
іске қосу |
5400 |
істен шығу |
2700 |
|
II квартал |
іске қосу |
2700 |
істен шығу |
900 |
|
III квартал |
іске қосу |
1800 |
істен шығу |
2160 |
|
IV квартал |
іске қосу |
720 |
істен шығу |
- |
Негізгі өндіріс қорының пайдалану көрсеткішін есептеу үшін, олардың орташа жылдық бағасына қарау керек, олардың мөлшері негізгі қордың іске қосылуына және істен шығуына сәйкес белгіленеді. Оған төмендегідей формулы қолданылады:
,
-
негізгі қордың жыл басындағы бағасы;
;
,
,
,
- тиісті кварталдарда негізгі қордың
өсімі (іске қосу мен істен шығудың
айырымы).
,
,
,
(мың
тенге)
Негізгі өндіріс қорын пайдалану деңгейін сипаттау үшін баға және натуралды көрсеткіштер жүйесі қолданылады.
Негізгі өндіріс қорын пайдалану баға көрсеткіштеріне жататындар:
-
қордың пайдалануы;
-
жоспар жылы үшін;
-
есеп жылы үшін.
-
қордың сыйымдылығы;
-
жоспар жылы үшін;
-
есеп жылы үшін.
-
қордың құралдануы;
-
жоспар жылы үшін
-
есеп жылы үшін.
Бұл
жерде
-
негізгі өндіріс қызметінен түскен
табыс;
-
жұмыскерлердің орташа жылдық саны.
Негізгі өндіріс қорды пайдалану деңгейі, еңбек өнімділігіне әсер етеді.
Кәсіпорынның өндіріс қоры, негізгі қордан және айналым қаражатынан тұрады. Өндірісте айналым қаражаты шеңбер айналады, бұл шеңбер айналу өндірістің бір циклінде (жыл) болады. Айналым қаражаты өзінің бағасын толығымен өнімге, қызметке ауыстырады.
Байланыс кәсіпорынның айналым қаражаты айналым өндіріс қорынан және айналым қордан тұрады. Айналым қаражатының жағдайы кәсіпорынның қаржысына әсер етеді.
Айналым қаражатын сипаттау үшін, төмендегі көрсеткіштер қолданылады:
Айналым қаражатының айналымдық коэффициенті
. Бұл коэффициент, бір теңгелік
кәсіпорынның айналым қаражатының
орташа бағасына келіп түскен табыс
көлемін сипаттайды.
-
жоспар жыл үшін;
-
есеп жыл үшін.
-
айналым қаражатының орташа жылдық
мөлшері.
Бір айналымның ұзақтығы -
.
Бұл коэффициент, күнмен есептеліндегі
уақыт мөлшерінде жұмсалған айналым
қаражатының кәсіпорынға қызмет бағасы
ретінде оралуы. Ол айналым қаражытының
орташа бағасының негізгі өндіріс
қызметінен түскен табыстың қатынас
ретінде табылады.
-
жоспар жыл үшін;
-
есеп жыл үшін.
Т – мерзімдегі күн саны, Т=360 күн.
Айналым қаражатын толтыра жүктеу коэффициенті
.
Бұл коэффициент, айналымдық коэффициенттің
керісінше көрсеткіші, яғни айналым
қаражатының, бағасы бір теңгелік
қызметті шығаруға жұмсалған сомасы.
-жоспар
жыл үшін;
-
есеп жыл үшін.
ҚОРЫТЫНДЫ
Өзіндік құнның жалпы төмендеуіне әр шығын статьясының әсері және өзіндік құнның еңбек өнімділігінің өсуіне байланысты төмендеуін есептейміз. Өзіндік құн ең маңызды экономикалық көрсеткішке жатады. Өзіндік құн, кәсіпорын өнімінің, қызмет түрін көрсетуінің қанша шығынға түсетінін көрсетеді.
Өндірістің барлық қызмет көлемінің толық өзіндік құны және жеке қызмет түрінің құны болып бөлінеді. Қызметтің өзіндік құнының төмендеуіне жалпы экономикалық, салалық және өндірісітің ішкі факторлары әсер етеді. Өзіндік құнды жеке статья шығындары арқылы есептеп шығару жолын калькуляциямыз қазіргі кезде 5.9 теңгеге, ал жоспарлы кезеңге 5.7 теңгеге тең болды.
. Ұйымның өмірлік циклі жайында бірінші ойды Альфред Д. Чандлердің “Стратегия және құрылым” (1962 ж) деген кітабында жазған. Ол сыртқы нарықтық мүмкіндіктер компания стратегиясын таңдауды анықтайды, ал стратегия өз кезегінде компания құрылымын таңдауды анықтайды деген ойды айтты.
Ұйымның дамуындағы қозғалыс күші туралы Ларри Грейнердің “Ұйымның дамуындағы эволюция және революция” (1972 ж) мақаласы көп әсер етті. Көп жағдайда көп компаниялардың проблемасы осы жағдайлардың немесе нарық динамикасының өзгеруімен емес алдыңғы проблемаларды шешу ізімен пайда болады деп айтқан.