
- •Ж.З. Рамазанова, л.Н. Демидович, л.Н. Безуглова
- •Ж.З. Рамазанова, л.Н. Демидович, л.Н. Безуглова
- •Мазмұны
- •1 Геометриялық сызба
- •1.1 Кқбж стандартары. Сызбалар белгілеудің ережелері.
- •1.1.1 Форматтар, негізгі жазбалар.
- •1.1.2 Масштабтары.
- •1.1.3 Түзулер.
- •1.1.4 Шрифттер.
- •1.1.5 Материалдардың графическалық белгіленуі.
- •1.2 Өлшемдерді белгілеу.
- •1.3 Сопақ детальдердің өлшемдерін белгілеуге арналған жаттығулар.
- •1 Сурет. Сопақ детальдердің суреттелуі мен өлшемдерінің белгіленуі.
- •1.4 Геометриялық құрылым.
- •1.4.1 Конустық
- •2 Сурет. Конустылықты белгілеудің мысалдары
- •5 Сурет. Енкіш белгілеудің үлгілері.
- •1.4.3 Қосылу
- •6 Сурет. Қосылуы бар бөлшектін сызбасы.
- •1.5 Негізігі жазба.
- •7 Сурет. Негізгі жазбаның өлшемдері.
- •1.6 Геометриялық сызу бөлімі бойынша бақылау сұрақтары.
- •2. Проекциялық сызу
- •2.1 Суреттердің жіктелуі
- •2.1.1 Түрлері
- •2.2 Негізгі түрлері бойынша жаттығулар
- •2.3 Пч 1 Графикалық модульдің жаттығулары.
- •2.4 Кескіндердің жіктелуі
- •Көрініс пен кескін бөліктерінің қосылуына арналған жаттығулар.
- •21 Сурет. Втулканың сурет құрылымы мен бастапқы берілгендердің мысалы.
- •2.6 Қималардың жіктелуі.
- •22 Сурет. Шығарылған қима мен кескіндер.
- •23 Сурет. Қималар.
- •24 Сурет. Проекция байланысымен шығарылатын қималар.
- •25 Сурет. Сол жақта және қимадағы «лыска» элементі.
- •2.7 Дұрыс қиманы таңдауға арналған жаттығулар.
- •26 Сурет. Дұрыс қиманы таңдауға арналған жаттығулар.
- •2.8 Қималар мен кескіндердің құрылымына арналған жаттығулар.
- •27 Сурет. Қималар мен кескіндерге арналған жаттығуларды орындау мысалы.
- •2.9 Шығару элементтері
- •2.10 Суреттердің оқылуы бойынша тапсырмалар
- •31 Сурет. Бейнелерді оқуға арналған мысал.
- •2.11 Графикалық модуліне пч2 арналған тапсырмалар
- •32 Сурет. Күрделі сатылы кескіндер.
- •2.12 «Проекциялық сызба» бөлімі бойынша бақылау сұрақтары
- •3. Айырылған қосылыстар
- •3.1 Қосындылардың жіктелуі
- •3.2 Бұрандау қосындылары.
- •3.3 Бұраңданың жіктелуі мен белгіленуі
- •3.4 Бұранданы классификациялық жіп арқылы анықтау жаттығуы.
- •33 Сурет. Белгілері бойынша бұранда классификациясы.
- •Бұранданың конструктивті және технологиялық элементтері.
- •34 Сурет. Ішкі және сыртқы бұранданың технология элементтері.
- •Бұраңданы жазу мен белгілеуге арналған жаттығулар.
- •«Айырылатын қосылыстар» ақ 3 графикалық модуль.
- •35 Сурет. Болттық және құбырлық қосылыстар.
- •36 Сурет. Болттық қосылыстар үшін шартты қатынастар
- •37 Сурет. Су немесе газ құбырының муфтамен қосындысы.
- •3.8 «Айырылатын қосылыстар» бөлімі бойынша бақылау сұрақтары
- •4. Машина құрастырудағы сызба
- •4.1 Өнімдердің түрлері
- •4.2 Конструкторлық құжаттардың түрлері.
- •4.3 Жинау сызбасы
- •4.4 Өнімгің конструкторлық құжаттамасын оқуға арналған тәжірибелік тренинг.
- •4.5 «Машина құрастыру» бөлімі бойынша бақылау сұрақтары
- •5. Жалпы көріністегі сызбаны оқумен бөлшектеу
- •5.1 Жалпы көріністегі сызбаны оқу
- •5.2 Бөлшекті орындаудың реттелігі
- •5.3 Бөлшекті конструктивті элементтерін суреттеу
- •40 Сурет. Бөлшектің конструктивті элементтердің атаулары.
- •5.4 Іскерлік ойын.
- •5.5 Графикалық модульге қатысты тапсырма
- •5.6 «Жалпы көріністегі сызбаларды оқу» бөлімі бойынша бақылау сұрақтар
Мазмұны
Кіріспе __________________________________________________________5
1 ГЕОМЕТРЛІКСЫЗБА____________________________________________6
1.1 ЕСКД стандарттары. Сызбаларды белгілеу ережелері__________________6
1.1.1 Нысаны, негізгі жазбалар_________________________________________6
1.1.2 Масштаптар____________________________________________________6
1.1.3 Түзулер ________________________________________________________6
1.1.4 Шрифттер ______________________________________________________7
1.1.5 Материалдыодың географиалық белгілеу____________________________7
1.2 Өлшемдерін белгілеу_______________________________________________7
1.3 Сопақ детальдардың өлшемдерін белгілеу жаттығулар___________________8
1.4 Геометриялық құрастыру____________________________________________9
1.4.1 Конустық _______________________________________________________9
1.4.2 Енкіш __________________________________________________________10
1.4.3 Ығыстыру ______________________________________________________ 10
1.5 Негізгі жазба ______________________________________________________11
1.6 «Геометриялық сызба» бөлімі бойынша бақылу сұрақтар _________________12
2 ЖОБАЛАУ СЫЗБАСЫ____________________________________________22
2.1 Суреттерді жіктеу___________________________________________________22
2.1.1 Түрлері __________________________________________________________22
2.2 Негізгі түрлеріне жаттығулар__________________________________________23
2.3 ПЧ1 графикалық модуліүшін тапсырмалар ______________________________36
2.4 Кескіндердің жіктелуі________________________________________________40
2.5 Түр мен кескіндердің қосылуына жаттығулар____________________________41
2.6 Сечениялардың жіктелуі _____________________________________________47
2.7 Дұрыс сечения таңдауға арналған жаттығулар___________________________49
2.8 Сечения мен кескіндердіңқұрастырылуына жаттығулыр___________________50
2.9 Шығарылатын элементтер___________________________________________ 52
2.10 Суреттерді оқуға арналған жаттығулар (түрлердің, кескін, қима,
шығарылатын элементтердің ), ______________________________________53
2.11 Күрделі кескіндерді орындау ПЧ2 графикалық модулі
үшін жаттығулар_______________________________________________________54
2.12 «Жобаларды сызу» _________________________________________________60
3 РАЗЪЕМДІ ҚОСЫНДЫЛАР__________________________________________68
3.1 Қосындылыр жіктелуі _______________________________________________68
3.2 Резъболық қосындылар ______________________ ________________________69
3.3 Резъбоның белгіленуі мен жіктеленуі__________ _________________________69
3.4 Жіктелу белгісіне қарай резъбоны анықтау жаттығуларо___________________70
3.5 Резьбоныңконструктивті және технологиялық элеметтер___________________71
3.6 Резьбаны белгілеу мен суреттеуге арналған жаттығулар____________________72
3.7 «Разъемді» қосындылар РС3 графикалық модуль__________________________74
3.8 «Разъемді қосындылар» бөлімінің бақылау сұрақтары _____________________77
4МАШИНА ҚҰРАСТЫРУШЫЛЫҚ СЫЗУ_______________________________83
4.1 Құрылғылардың түрлері_______________________________________________ 83
4.2 Конструторлық құжаттардың түрлері____________________________________ 83
4.3 Жинау сызбасы______________________________________________________ 84
4.4 Құрылғының конструторлық құжаттылығын оқуға арналған тәжіриебелік
тренинг ____________________________________________________________86
4.5 «Машинақұрастырудағы сызу» бөліміндегі бақылау
сұрақтары _____________________________________________________________87
5 Жалпы көріністегі сызбаны оқу мен детальдеу _________________________ 90
5.1 Жалпы көріністегі сызбаны оқу ________________________________________ 90
5.2 Детальдеуді орындаудағы кезектілік ____________________________________91
5.3 Құралғының конструктивті элеменнтерін суреттеу_________________________92
5.4 Істерлік ойын ________________________________________________________94
5.5 «Жалпы көріністегі сызбаларды оқу мен детальдеу» графикалық
модуліне тапсырмалары ________________________________________________ 95
5.6 «Жалпыкөріністегі сызбаны оқу» бөліміне арналған бақылау сұрақтары_________95
Кіріспе
Инженерлі –техникалық мамандықтардың оқу процесі кезіндегі ерекше орынға инженерлі графика ие болып отыр, ол базалық білімді қалыптастыру арқылы арнай тәртіптерді зерттеуге, студенттердің курсттық жұмыстарды, дипломдық жобаларды жасау және болашақтағы кәсіптік қызмет етуге мүмкіндік береді.
Оқу құралы жоғарғы және орта оқу орындарындағы студенттерге арналған «Инженерлі графика» курсының бағдарламасынан қарастырылған барлық тақырыптарды қамтиды.
Оқу құралының ерекшелігі теориялық материалдың тәжіриебедегі мысалдармен, стандарттарда көрініс тапқан конструкторлық құжаттардың орындалу ережелерімен тығыз байланыста болып отыр.
Өзін-өзі тексеруге арналған мысалдар мен сұрақтар жалпы оқу курсының құрамдас бөлігі болып табылады және оқытылатын материалдарды бекітуге арналған, сонымен қатар ЖОО мен ОМОО түлектерін дайындау деңгейінің және құрамындағы жиілігін минимумға жеткізуінің, Мемлекеттік білім беру стандарттарына сәйкес талаптарды орындау мен студенттердің білім деңгейі бақылауға арналған.
Оқу құралы студенттерге арнайы оқу тәртібін меңгеруге, олардың техникалық көзқарастарын кеңейтуге және сызбасы бар кез келген техникалық әдебиетті саналы түрде оқуға мүмкіндік береді.
Авторлар оқу құралдағы материалдарды сұраптау мен орналастыру кезінде инженерлерге қойылатын графикалық дайындықтағы қазіргі заман талаптарымен және студенттердің өзіндік дайындалуына бағытталу талаптарын ескерген.
Оқу құралында графикалық тапсырмалардың нұсқалары мен сызбаларды орындалу үлгілері келтірілген. Осы мақсаттарды көзде отыра, әрбір бөлімде КҚБЖ бойынша техникалық сызбаларды белгілеудің және орындау мен оқу бойынша ақпараты бар саласында керекті білімді қалыптастыратын графикалық иллюстрациялардың жеткілікті саны ұсынылады.