1. Электрокардиографтың негізгі түйіндері.

2. Биопотенциалдар күшейткіштері.

3. Биопотенциалдарды тіркеу кезінде сақталатын қауіпсіздік ережелері.

4. Жүректің электр потенциалдарының пайда болуы.

5. Жүректе электр сигналдарының таралуы.

6. Артефакттар (жүйелік, аппараттық, биообъекттен).

7. Электродтарды қою ережелері.

8. Қол-аяқтардан тіркелетін тұрақты отведениялар.

9. Күшейтілген отведениялар.

10. Кеуде отведениялары.

11. Жұрек жұмысы кезіндегі дене тербелісі. Феномендер генезі. Негізгі тісшелер мен интервалдар.

12. Балистокардиограмманың амплитудалық және жиіліктік сипаттамасы (ұзақтықты өлшеу сипаттамасы)

13. Жүрек қызметінің жұмысын зерттеуде қолданылатын негізгі әдістер (ЭКГ, балистокардиография және т.б.

14. Жүрек ақауларының диагностикасы.

Тәжірибелік сабаққа қолданбалы әдістемелік құрал

Электрокардиографтың құрылысы және жұмыс істеу принциптері. ЭКГ тіркеудің негізгі жолдары

Қосымша 5

Индивидуальді тапсырма бойынша эссе жазу тақырыбы.

1. Электрокардтографикалық тісшелердің пайда болуы.

2. ЭКГ диагностикасы жасалатын негізгі критерилерді сипаттаныз.

3. Электрокардиографтың құрылысын сипаттаныз.?

Бақылау тапсырмасы

1. Белгілі, ЭКГ арқылы жүрек өткізгіштігін көруге болады. Бұл құбылыс ЭКГ-де қалай көрінеді.Басқа қандай әдістерді қолдануға болады және бұл құбылысты сипаттаңыз.Қолданылған әдісіңізді дәлелдеп құбылысты сипаттап беріңіз.

2. Эйнтховен теориясын түсіндіріңіз. Берілген бұл теория тәжірибедегі маңыздылығы. Теорияның кемшілігі.

Қосымша

3. Қол-аяқтардан тіркелетін отведениялар тәжірибеде қалай колданылады.Жүректің электірлік осі оның маңыздылығы

4. ЭКГ арқылы жүрек жиырылуын көруге болады, журек жұмысының өзгеруі ЭКГ-де қандай көрініспен айқындалады?

Тәжірибелік сабаққа қолданбалы әдістемелік құрал

1 Тарау. Электрокардиографияның электрофизикалық негіздері.

Электрокардиография әдісінде жүрек биотоктары дене бетінде белгілі бір заңдылықпен таратылады деген көзқарас негіз болды. Олар қабылданып алынуы (алшақтатулар) күшейтілуі және одан кейін жазылуы мүмкін. Жазылған қисың электрокардиаграммалар болып келеді. Ең алдымен мұндай жазуды В.Эйнтховен (W.Einthowen) 1903 ж жүзеге асылды деп есептеледі. Электрокардиограмма миокардта жүректін электрофизикалық үрдістерінің график түрінде бейнеленуі.

Жүрек бұлшық етіндегі биоэлектрлік құбылыста.

Электрофизиология тұрғысынан қарағанда миокарда жасушасында кезектесіп келетін үш күй тән: тыныштық немесе поляризация, қозу немесе деполяризация және тыныштық потенциалының қалыпына келуі, немесе деполяризация. Осылардың әрқайсысы К⁺, Na⁺, Са²⁺ және Сl иондарының мембранааралық миграциясы салдарынан жасушаішілік немесе жасуша сыртындағы ортаның ырғақты түрде қайта за байланысты. Қатаң реттеле отырып ол жасушаның электрлік эволюциясының әр фазасының трансмембраналық потенциалының нақты иондық негізін құрайды. Практика жүзінде жүрек токтарының алшақтатулары дене бетінен жүзеге асырылатын болғандықтан, тірекеу үшін миокардиоциттері мембранасының сыртындағы жүректін электрлік құбылыстарды тіркеу мүмкін болады. Тыныштық қалпында жасушалық мембраналар полярланған болып келеді. Оның сыртқы жағы, яғни жекелеген бұлшық талшықтары және миокард тұтасымен оң зарядталған нәтижесінде беттік потенциалдар айырмасы, ток пайда болуының міндетті себебі екендігі жойылады.

Деполяризация, немесе электр импульстің ықпалымен жасушалардың белсенді болуы мембрананың қайта зарядталуына алып келеді, қозған сыртқы бөлігі (жасушалар талшықтар, миокарданың бәрі) теріс зарядқа ие болады. Оның пайда болуы және өте жылдам таралуы тыныштықтағы оң зарядтың бейтараптануымен бірге жүректің потенциалдар айырмасын түзіп, электрқозғаушы күшін ЭҚК құрайды-деполяризация ток (минус өз алдында плюсті қуады). Деполяризация аяқталған соң потенциалдар айырмасы жоғалады. Миокарданың барлық беті оң электрлік болып қалады.

Реполяризации мағынасы оның келесі қозуға дайындығының қалпына келуі болып табылады. Яғни, жасушалық мембрананың сыртқы жағының оң зарядын орнына келтіру. Оның теріс зарядпен біртіндеп ауыстырылуы ЭҚ күшін қайта түзді. Бұл жолы реполяризация тоғы туралы сөз болады. (плюс өз алдында минусты қуады).

Егер физикасына келетін болсақ деполяризация және реполяризация дипольдің үйреншікті мысалдары болып табылады. Диполь дегеніміз шамалары бірдей таңбалары әр түрлі бір-бірінен қан орналасқан екі зарядтың болуы немесе орын ауыстырулары. Қозу импульсінің ықпалымен жүректе жеке бұлшық ет талшықтарының микродипольдердің сансыз көп мөлшері қызмет жасай бастайды. Бұлар ЭҚ күшінің элементарлық көзі болып табылады. Жинақтала келе олар миокарданың жеке бөліктерінің үлкен болып топталуын құрайды. Жүрек камерасы бірыңғай жүрек диполь, жүректің тұтас ЭҚ күшін біріктіреді қозудың электрлік импульстерін өндіретін пейсмекерлік жасушалар ол жүректің өшіру жүйесі болып келеді. Өз бетімен белсенділікке ие болу қабылеті бар, автоматизм деп аталатын қабілет миокарданың жиырылу жасушаларынан айырмасы бар. Қозушылыққа жете отырып соңғысы ПК (пейсмерлік жасушалардан) шығатын импульстердің ықпалымен ғана белсенділікте болады. СА түйіннен бастау алғаш қозу импульсі ең алдымен оң жақтағы, содан кейін сол жақ жүрекшені белсенді етеді, одан кейін АВ жалғауында аздаған кідірістен кейін Гисс жүйесі бойынша қарыншаларға беріледі. Бұларда ең алдымен қарыншааралық тосқауыл деполярланады ең алдымен бірінші болып теріс зарядты оның сол жақ қарыншаға қараған бөліктері алады. Нәтижесінде қозу тосқауылды солдан оңға қарай қамтиды. Одан әрі қарай электрлік импульс қарыншалар қабырғасына жетеді. Олардың деполяризациясы ішкі субэндокардиальдық аймақтан басталады, мұна Пуркинье талшығы өткізу жүйесінің терминалдарына тармақталады да эпикард бойынша таралады. Осылайша қарыншалардың қабырғаларының қозуы іштен сыртқа қарай бағытта жүреді. Тұтасымен миокард деполяризациясының басты тенденциясы-жоғарыдан төмен және оңнан солға қарай жүріске болады. Деполяризациялану аяқталған соң, финал бойынша қарыншалардың жиырлуы жүріп, реполяризация басталады. Осыған байланысты бірінші болып соңғы рет қозған миокард бөліктерінде оң заряд қалпына келеді. Нәтижесінде қарыншаларың реполяризациясы сырттан ішке қарай жүзеге асады деп есептеледі. Жоғарыда айтылғандардан шығатын жүрек белсенділігі кезінде пайда болатын ЭҚ сандық мәндермен – ток кернеуімен ғана емес, сонымен бірге бағытымен, яғни вектор шамасымен де сипатталады. Электрлік диполь векторына келсек вектордың басы дипольдің теріс полюсына, оның үш оң таңбаға сәйкес келеді. Стрелка ұзындығы «ток векторы» ұзында ЭК күшінің сан мәнін аяқтайды, яғни «ЭДС-ЭҚ күш-векторы» деп түсін ынғайлы. Электрлік циклдің қатаң тізбектілігі ЭКГ-де тісшелермен белгіленеді. Олар латын әріптерімен берілген, Р, Q, R, S, Т және U (сурет 1). Р және Т тіс жоғары және төмен бағытталынуы мүмкін R тіс тек қана жоғары, Q және S тек төмен бағытта болады. U тісшесінен басқаларының бәрі нақты ақпалар бере алады. Р алдынғы жүрек деполяризациясын, Q қарынша аралық тосқауылдың R және S қарыншалар қабырғаларының деполяризациясын көрсетеді Т тістейтің алдынғы түзу сызық қары толық қозумен қамтылған пе сәйкес келеді. Т- тісшесі олардың реполярилану фасасына сәйкес келеді. Реполярлану деполярланудан елеулі түрде бояу жүретіндіктен Т,Q,R және S, өткір тіншелері дөңгелектелген қалпымен айырмашылықта болады. U тістесі өте сирек кездеседі. Оның клиникалық маңызды түсіндірмеген. Q, R, S және Т тісшелерінің тетра әдрлері қарыпша комплексі деп аталады. Оның басы (QRS) және соңы (S–Т және Т) бөлікке бөлінеді. Жүректегі электрофизикалық үрдістердің графиктік бейлеленулерінің логикасы электрлік вектор әрқашанда минустен плюске қарай бағдарланған немесе жүрекке қатысты ұғымен пайдаланғанда миокарда бөлектерінің қозуымен (-) тыныштынғына (+) қарай деп қарастырылады.