Файловый архив студентов. Файловый архив студентов.
1314 вуза, 5306 предмета.
/ Регистрация
FAQ Обратная связь Вопросы и предложения
Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Евразийский национальный университет им. Л.Н. Гумилёва
Предмет:
[НЕСОРТИРОВАННОЕ]
Файл:
Зертханалық жұмыстар АРХ_ДИЗ_ГЕОД_БТ_2014_Сауха...docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
1.31 Mб
Скачать
☆
►Содержание►

1.7. Сегіздік және он алтылық санау жүесін қолдану

Екілік санау жүйесінің кемшілігі оның санды таңбалау жолының өсу шегінде. Сондықтан екілік жүйесінің орнына көбінесе сегіздік не он алтылық санау жүйесі пайдаланылады.

1.1 – суреттегі көрсетілген үлгімен сандарды сегіздік және он алтылық жуйесіне келтіруге болады.

Мысалы: 348 ондық жүйесіндегі санды сегіздік және он алтылық жүйесіне аударайық, яғни 348 санын сәйкес сегізге және он алтыға 1.1 – сурет үлгісімен бөлеміз.

348 8

344

4 3 8

4 40 5

3

Сонымен, 34810 = 5348, 34810=15C16;

Сандарды сегіздік және он алтылық жүйеден ондық жүйеге аудару жоғарыда көрсетілген (1), (2) өрнектер бойынша жүзеге асады, мысалы, 5348 сегіздік саны үшін Q=8, n=2, 15С16 – он алтылық саны үшін Q=16, n=2, ендеше:

5348=5 . 82+4 . 80=320+24+4=34810

15C16=1 . 162+5 . 161+12 . 160=256+80+12=34810

1.1 – кестені қолданып, екілік санау жүйесінен сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударуға болады.

Е кілік санау жүйесінен сегіздік (немесе он алтылық) санау жүйесіне аудару үшін: екілік санды нүктеден (бүтін бөлігі үшін) сол жаққа жылжып, сонан кейін оң жаққа (бөлшек бөлігі үшін) үш (төрт) разрядтан, топқа бөледі, керек жағдайда ең шеткі сол және оң топтарды нөль мен толықтырады. Сонан соң, үш (төрт) разрядтан тұратын әр топты сәйкес сегіздік (он алтылық) цифрмен алмастырады.

1 мысал: Екілік санау жүйесіндегі 111010101.0112 санын сегіздік санау жүйесіне аудару керек.

Ш ешуі.

Аударатын сан Нәтижесі

111 010 101. 0112 = 725.38

7 2 5. 3

2 мысал: Екілік санау жүйесіндегі 111010101.0112 санын он алтылық санау жүйесіне аудару керек.

Ш ешуі.

Аударатын сан Нәтижесі

0001 1101 0101. 01102 = 1D5.616

1 D 5. 6

Сегіздік және он алтылық санау жүйесінен екілік санау жүйесіне де жоғарғы ереже бойынша аударуға болады, мысалы:

2В916 = 0010 1011 10012 = 10101110012;

3758=011 111 1012=111111012

15С16=0001 0101 11002=1010111002=34810

5348=101 011 1002=1010111002

2B916=10101110012=001 010 111 0012=12718

Зертханалық жұмыс № 3-4

Тақырыбы: Сандық, мәтіндік, графикалық ақпаратты кодтау.

Мақсаты: Адрес, машиналық сөз ұғымдарын білу. Бүтін сандарды берудің қосымша, тура кодтарын білу. Жылжымалы нүктелі сандарды берудің әдісін білу

Деректердің эем-да берілуі

ЭЕМ-ның жадысында ақпаратты (сандық және сандық емес) беру үшін кодтаудың екілік тәсілі қолданылады.

ЭЕМ-сы жадысының элементар ұяшығының ұзындығы 8 бит (1байт) болады. Әр байттың өз нөмірі болады (оны адрес деп айтады). ЭЕМ-ның тұтас бүтін ретінде өңдей алатын биттердің ең үлкен тізбегін машиналық сөз деп айтады. Машиналық сөздің ұзындығы процессордың разрядтылығына тәуелді және 16, 32 және т.с.с. биттерге тең бола алады.

Символдарды кодтау үшін бір байт жеткілікті. Мұнда 256 символды (0-ден 255-ке дейінгі ондық кодпен) беруге болады. ЭВМ IBM PC дербес компьютерінің символдар жиынтығы көбінесе ASCII (AmericanStandardCodeforInformationInterchange — ақпарат алмасуға арналған стандартты америкалық код) кодының кеңейтілімі болады.

ЭЕМ-ның жадысында сандарды берудің кейбір жағдайларында екілік-ондық «санау жүйесі» қолданылады. Мұнда әр ондық белгіні сақтау үшін жарты байт (4 бит) қажет және 0-ден 9-ға дейінгі ондық цифрлар сәйкесінше 0000-ден 1001-ге дейінгі екілік сандармен беріледі. Мысалы, 18 мағыналы цифры бар және жадыдан 10 байт орын алатын бүтін сандарды сақтауға арналған пакеттелген (упакованный) ондық формат дәл осы нұсқаны қолданады.

Бүтін сандарды берудің басқа тәсілі — қосымша код. Шамалар мәндерінің ауқымы оларды сақтауға бөлінген жадының бит санына тәуелді. Мысалы, Integer типті шама 32768 (–215) .. 32767 (215 – 1) ауқымда жатыр және оларды сақтауға 2 байт бөлінеді; LongInt типі –231 .. 231 – 1 ауқымда болады және 4 байтқа орналасады; Word типі 0 .. 65535 (216 – 1) ауқымда (2 байт қолданылады) және т.б (осында және төменде деректер типінің атаулары Turbo Pascal программалау тілінде қабылданған түрінде берілген, басқа тілдерде де деректер типі бар, бірақ олардың атаулары басқа болуы мүмкін).

Мысалдардан көріп тұрғанымыздай деректер таңбалы да, таңбасыз да сан ретінде интепретациялануы мүмкін. Таңбалы шаманы беру жағдайында ең сол жақтағы (старший) разряд егер нөл бар болса, оң санды көрсетеді, егер бір бар болса, онда теріс санды көрсетеді.

Жалпы, разрядтар оңнан солға қарай 0-ден бастап нөмірленеді. Төменде екі байттық машиналық сөздегі биттің нумерациясы көрсетілген.

15

14

13

12

11

10

9

8

7

6

5

4

3

2

1

0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Оң анықталған санның қосымша коды оның тура (прямой) кодымен дәл келеді. Бүтін санның тура коды келесі түрде алынуы мүмкін: сан екілік санау жүйесіне аударылады, содан кейін оның екілік жазбасын сол жақтан мағынасы жоқ нөлдермен санның деректер типі талап ететін санына толықтырады. Мысалы, егер 37(10) = 100101(2) саны Integer типті шамамен сипатталса, онда оның тура коды 0000000000100101 болады, ал егер LongInt типті шама болса, онда 00000000000000000000000000100101 саны оның тікелей коды болады. Санның жинақы жазбасы (компактной записи) үшін он алтылық код жиі қолданылады.Алынған кодтарды сәйкесінше былай жазуға болады: 0025(16)және 00000025(16).

Бүтін теріс санның қосымша коды келесі алгоритм бойынша алынуы мүмкін:

  1. сан модулінің тура кодын жазу;

  2. оны кері ретке түрлендіру (инвертировать1бірлерді нөлмен, нөлді бірлермен алмастыру қажет);

  3. инверсиялық кодқа бірді қосу керек.

Мысалы, LongInt типті шама ретінде түсіндіре келе (–37) санының қосымша кодын жазайық:

  1. 37 санының тікелей коды 00000000000000000000000000100101 саны;

  2. инверсиялық код 11111111111111111111111111011010;

  3. қосымша коды 11111111111111111111111111011011 немесе FFFFFFDB(16).

Санды оның қосымша коды бойынша алғанда алдымен оның таңбасын анықтау қажет. Егер сан оң болса, онда оның кодын ондық санау жүйесіне аудару керек. Сан теріс болған жағдайда келесі алгоритмді орындау қажет:

  1. кодтан 1 санын азайту керек;

  2. кодты кері ретке түрлендіру;

  3. ондық санау жүйесіне аудару керек. Алынған санды теріс таңбамен жазу крек.

Дербес компьютер жадысында нақты сандарды беру үшін біршама басқа тәсіл қолданылады. Жылжымалы нүктелі шамаларды жазуды қарастырайық.

Кез келген нақты сандарды стандарт түрде M × 10pдеп жазуға болады, мұндағы 1 £ M < 10, p — бүтін. Мысалы, 1 2010 0000 = 1,201 × 108. Ондық санның әрбір орны (позициясы) көрші саннан 10 санының дәрежесіне өзгеше болатындықтан, 10-ға көбейту ондық үтірдің бір орынға оңға жылжуына эквивалентті болады. 10-ға бөлу дәл солай, ондық үтірді бір орын солға жылжытады. Сондықтан жоғарыдағы мысалды жалғастыруға болады: 1 2010 0000 = 1,201 × 108 = 0,1201 × 109 = 12,01 × 107¼. Ондық нүкте санда «қалқып жүреді» және бүтін мен бөлшек бөліктердің арасындағы абсолютті орынды енді белгілемейді.

Жоғарыдағы жазбадағы M-ді санның мантиссасы, ал p-ны оның реті деп атайды. Максималь дәлдікті сақтау үшін есептеу машиналары барлық уақытта мантиссаны нормалданған түрде сақтайды, ол мантиссаның осы жағдайда 1(10) мен 2(10) (1 £ M < 2) арасында жататындығын білдіреді. Мұнда санау жүйесінің негізі 2 саны. Жылжымалы нүктелі мантиссаны сақтау тәсілі екілік үтірдің бекітілген орында болатындығын білдіреді. Шын мәнінде екілік үтір бірінші екілік цифрдан кейін тұруы керек, яғни мантиссаның нормалдануы мәнді бір мен екінің арасына орналастыра отырып бірінші битті бірлік етеді. Жылжымалы нүктелі санға берілген орын екі өріске бөлінеді. Бір өрісте таңба мен мантисса мәні, ал екіншісінде таңба мен рет мәні (значение порядка) болады.

Математикалық сопроцессоры бар IBM PC дербес компьютер келесі нақты типтермен жұмыс істеуге мүмкіндік береді (мәндер диапазоны абсолют шама бойынша көрсетілген):

Тип

Диапазон

Мантисса

Байт

Real

2,9 × 10–39..1,7 × 1038

11–12

6

Single

1,5 × 10–45..3,4 × 1038

7–8

4

Double

5,0 × 10–324..1,7 × 10308

15–16

8

Extended

1,9 × 10–4951..1,1 × 104932

19–20

10

Нақты санды ЭЕМ-ның жадысында беру үшін оның түрленуін Double типті шаманың мысалында көрсетейік.

Кестеден көрініп тұрғанындай осы типті шама жадыдан 8 байт орын алады. Келесі суретте мантисса мен рет өрісінің қалай берілгені көрсетілген:

S

Смещенный порядок

Мантисса

63

52

0

Мантисса астында бөлінген үлкен биттердің нөмірі 51 екенін байқауға болады, яғни мантисса кіші 52 битті иемденеді. Мұнда сызық екілік үтірдің орнын көрсетеді. Үтірдің алдында мантиссаның бүтін бөлігінің биті тұру керек, бірақ ол барлық уақытта 1-ге тең болғандықтан берілген бит талап етілмейді және сәйкес разряд жадыда жоқ болады (но он подразумевается). Рет мәні қосымша кодта көрсетілгеніндей бүтін сан ретінде сақталмайды. Есептеуді жеңілдету мен нақты сандарды салыстыру үшін рет мәні ЭЕМ-да ығысқан сан (смещенного числа) ретінде сақталады, яғни реттің осы кездегі мәніне оны жадыға жазар алдында ығысу қосылады. Ығысу реттің минималь мәніне нөл сәйкес келетіндей етіп таңдалынады. Мысалы, Double типі үшін рет 11 бит алады және ауқымы 2–1023-нен 21023-не дейін болады, сондықтан ығысу 1023(10) = 11 1111 1111(2) болады. 63 нөмірлі бит сан таңбасын көрсетеді.

Сонымен, жоғарыда айтылғандардан ЭЕМ-ның жадысында нақты санды жазуды алуға арналған келесі алгоритм шығады:

  1. берілген санның модулін екілік санау жүйесіне аудару;

  2. екілік санды нормалдау, яғни M × 2p түрінде жазу, мұндағы M — мантисса (оның бүтін бөлігі 1(2) тең) және p — ондық санау жүйесінде жазылған реті;

  3. ретке ығысуды қосу керек және ығысқан ретті екілік санау жүйесіне аудару керек;

  4. берілген санның таңбасын ескеріп (0 — положительное; 1 — отрицательное), оның берілуін ЭЕМ-ның жадысына көшіріп жазу керек (выписать его представление в памяти ЭВМ).

Өздік жұмыс 1-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 860(10); б) 785(10); в) 149,375(10); г) 953,25(10); д) 228,79(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 1001010(2); б) 1100111(2); в) 110101101,00011(2); г) 111111100,0001(2); д) 775,11(8); е) 294,3(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 1101100000(2) + 10110110(2); б) 101110111(2) + 1000100001(2); в) 1001000111,01(2) + 100001101,101(2); г) 271,34(8) + 1566,2(8); д) 65,2(16) + 3СА,8(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1011001001(2) – 1000111011(2); б) 1110000110(2)– 101111101(2); в) 101010000,10111(2)– 11001100,01(2); г) 731,6(8)– 622,6(8); д) 22D,1(16)– 123,8 (16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 1011001(2) ·1011011(2); б) 723,1(8) ·50,2(8); в) 69,4(16) ·А,В(16).

2-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 250(10); б) 757(10); в) 711,25(10); г) 914,625(10); д) 261,78(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 1111000(2); б) 1111000000(2); в) 111101100,01101(2); г) 100111100,1101(2); д) 1233,5(8); е) 2B3,F4(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 1010101(2) + 10000101(2); б) 1111011101(2) + 101101000(2);в) 100100111,001(2) + 100111010,101(2); г) 607,54(8) + 1620,2(8);д) 3BF,A(16) + 313,А(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1001000011(2)– 10110111(2); б) 111011100(2)– 10010100(2);в) 1100110110,0011(2)– 11111110,01(2); г) 1360,14(8)– 1216,4(8);д) 33В,6(16) – 11В,4(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 11001(2) ·1011100(2); б) 451,2(8) ·5,24(8); в) 2В,А(16) ·36,6(16).

Ескерту. 3 — 5 тапсырмаларда есептеудің дұрыстығын бастапқы деректер мен нәтижелерді ондық санау жүйесіне аудару арқылы тексеріңіз. 1 д) тапсырмада екілік берілуде үтірден кейін бес орын алыңыз.

3-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 759(10); б) 265(10); в) 79,4375(10); г) 360,25(10); д) 240,25(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 1001101(2); б) 10001000(2); в) 100111001,01(2); г) 1111010000,001(2); д) 1461,15(8); е) 9D,A(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 100101011(2) + 111010011(2); б) 1001101110(2) + 1101100111(2); в) 1010000100,1(2) + 11011110,001(2); г) 674,34(8) + 1205,2(8); д) 2FE,6(16) + 3В,4(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1100110010(2)– 1001101101(2); б) 1110001100(2)– 10001111(2); в) 11001010,01(2)– 1110001,001(2); г) 641,6(8)– 273,04(8);д) 3СЕ,В8(16)– 39А,В8(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 1010101(2) ·1011001(2); б) 1702,2(8) ·64,2(8); в) 7,4(16) ·1D,4(16).

Ескерту. 3 — 5 тапсырмаларда есептеудің дұрыстығын бастапқы деректер мен нәтижелерді ондық санау жүйесіне аудару арқылы тексеріңіз. 1 д) тапсырмада екілік берілуде үтірден кейін бес орын алыңыз.

4-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 216(10); б) 336(10); в) 741,125(10); г) 712,375(10); д) 184,14(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 1100000110(2); б) 1100010(2); в) 1011010,001(2); г) 1010100010,001(2);д) 1537,22(8); е) 2D9,8(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 101111111(2) + 1101110011(2); б) 10111110(2) + 100011100(2);в) 1101100011,0111(2) + 1100011,01(2); г) 666,2(8) + 1234,24(8);д) 346,4(16) + 3F2,6(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1010101101(2)– 110011110(2); б) 1010001111(2)– 1001001110(2);в) 1111100100,11011(2)– 101110111,011(2); г) 1437,24(8)– 473,4(8);д) 24А,4(16)– В3,8(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 101011(2) ·100111(2); б) 1732,4(8)·34,5(8); в) 36,4(16) ·А,А(16).

Ескерту. 3 — 5 тапсырмаларда есептеудің дұрыстығын бастапқы деректер мен нәтижелерді ондық санау жүйесіне аудару арқылы тексеріңіз. 1 д) тапсырмада екілік берілуде үтірден кейін бес орын алыңыз.

5-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 530(10); б) 265(10); в) 597,25(10); г) 300,375(10); д) 75,57(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 101000111(2); б) 110001001(2); в) 1001101010,01(2);г) 1011110100,01(2); д) 1317,75(8); е) 2F4,0C(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 1100011010(2) + 11101100(2); б) 10111010(2) + 1010110100(2);в) 1000110111,011(2) + 1110001111,001(2);г) 1745,5(8) + 1473,2(8); д) 24D,5(16) + 141,4(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1100101010(2)– 110110010(2); б) 110110100(2)– 110010100(2); в) 1101111111,1(2)– 1100111110,1011(2);г) 1431,26(8)– 1040,3(8); д) 22С,6(16)– 54,2(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 1001001(2) ·11001(2); б) 245,04(8) ·112,2(8); в) 4В,2(16) ·3С,3(16).

Ескерту. 3 — 5 тапсырмаларда есептеудің дұрыстығын бастапқы деректер мен нәтижелерді ондық санау жүйесіне аудару арқылы тексеріңіз. 1 д) тапсырмада екілік берілуде үтірден кейін бес орын алыңыз.

6-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 945(10); б) 85(10); в) 444,125(10); г) 989,375(10); д) 237,73(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 110001111(2); б) 111010001(2); в) 100110101,1001(2);г) 1000010,01011(2); Д) 176,5(8); е) 3D2,04(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 1000011101(2) + 101000010(2); б) 100000001(2) + 1000101001(2);в) 101111011,01(2) + 1000100,101(2); г) 1532,14(8) + 730,16(8);д) ВВ,4(16) + 2F0,6(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1000101110(2)– 1111111(2); б) 1011101000(2)– 1001000000(2);в) 1000101001,1(2)– 1111101,1(2); г) 1265,2(8)– 610,2(8); д) 409,D(16)– 270,4(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 111010(2) ·1100000(2); б) 1005,5(8) ·63,3(8); в) 4A,3(16) ·F,6(16).

Ескерту. 3 — 5 тапсырмаларда есептеудің дұрыстығын бастапқы деректер мен нәтижелерді ондық санау жүйесіне аудару арқылы тексеріңіз. 1 д) тапсырмада екілік берілуде үтірден кейін бес орын алыңыз.

7-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 287(10); б) 220(10); в) 332,1875(10); г) 652,625(10); д) 315,21(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 10101000(2); б) 1101100(2); в) 10000010000,01001(2);г) 1110010100,001(2); д) 1714,2(8); е) DD,3(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 1100110(2) + 1011000110(2); б) 1000110(2) + 1001101111(2);в) 101001100,101(2) + 1001001100,01(2); г) 275,2(8) + 724,2(8);д) 165,6(16) + 3Е,В(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1011111111(2)– 100000011(2); б) 1110001110(2)– 100001011(2);в) 110010100,01(2)– 1001110,1011(2); г) 1330,2(8)– 1112,2(8);д) АВ,2(16)– 3Е,2(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 110000(2) ·1101100(2); б) 1560,2(8) ·101,2(8); в) 6,3(16) ·53,А(16).

Ескерту. 3 — 5 тапсырмаларда есептеудің дұрыстығын бастапқы деректер мен нәтижелерді ондық санау жүйесіне аудару арқылы тексеріңіз. 1 д) тапсырмада екілік берілуде үтірден кейін бес орын алыңыз.

8-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 485(10); б) 970(10); в) 426,375(10); г) 725,625(10); д) 169,93(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 10101000(2); б) 101111110(2); в) 1010101,101(2); г) 1111001110,01(2);д) 721,2(8); е) 3С9,8(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 1010100111(2) + 11000000(2); б) 1110010010(2) + 110010111(2);в) 1111111,101(2) + 101010101,101(2); г) 1213,44(8) + 166,64(8);д) 41,4(16) + 3CF,D(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1010000000(2)– 1000101010(2); б) 1011010101(2)– 110011001(2);в) 1001001010,11011(2)– 1000111000,01(2);г) 1145,2(8)– 1077,5(8); д) 380,1(16)– 2DC,3(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 111011(2) ·100000(2); б) 511,2(8) ·132,4(8); в) 68,4(16) ·37,8(16).

Ескерту. 3 — 5 тапсырмаларда есептеудің дұрыстығын бастапқы деректер мен нәтижелерді ондық санау жүйесіне аудару арқылы тексеріңіз. 1 д) тапсырмада екілік берілуде үтірден кейін бес орын алыңыз.

9-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: a) 639(10); б) 485(10); в) 581,25(10); г) 673,5(10); д) 296,33(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 1011000011(2); б) 100010111(2); в) 1100101101,1(2);г) 1000000000,01(2); д) 1046,4(8); е) 388,64(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 1000010100(2) + 1101010101(2); б) 1011001010(2) + 101011010(2);в) 1110111000,101(2) + 1101100011,101(2); г) 1430,2(8) + 666,3(8);д) 388,3(16) + 209,4(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1111100010(2)– 101011101(2); б) 1011000100(2)– 1000100000(2);в) 1101111000,1001(2)– 1000000,01(2); г) 1040,2(8)– 533,2(8);д) 3FB,4(16)– 140,6(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 11111(2) ·10001(2); б) 1237,3(8) ·117,5(8); в) 66,4(16) ·65,8(16).

Ескерту. 3 — 5 тапсырмаларда есептеудің дұрыстығын бастапқы деректер мен нәтижелерді ондық санау жүйесіне аудару арқылы тексеріңіз. 1 д) тапсырмада екілік берілуде үтірден кейін бес орын алыңыз.

10-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 618(10); б) 556(10); в) 129,25(10); г) 928,25(10); д) 155,45(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 1111011011(2); б) 1011101101(2);в) 1001110110,011(2); г) 1011110011,10111(2);д) 675,2(8); е) 94,4(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 11111010(2) + 10000001011(2); б) 1011010(2) + 1001111001(2);в) 10110110,01(2) + 1001001011,01(2); г) 1706,34(8) + 650,3<8);д) 180,4(16) + 3А6,28(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 111101101(2)– 101111010(2); б) 1000110100(2)– 100100111;в) 1111111011,01(2)– 100000100,011(2); г) 1300,44(8)– 1045,34(8);д) 16А,8(16)– 147,6(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 100111(2) ·110101(2); б) 1542,2(8) ·50,6(8); в) А,8(16) ·Е,2(16).

Ескерту. 3 — 5 тапсырмаларда есептеудің дұрыстығын бастапқы деректер мен нәтижелерді ондық санау жүйесіне аудару арқылы тексеріңіз. 1 д) тапсырмада екілік берілуде үтірден кейін бес орын алыңыз.

11-нұсқа

  1. Берілген санды ондық санау жүйесінен екілік, сегіздік және он алтылық санау жүйесіне аударыңыз: а) 772(10); б) 71(10); в) 284,375(10); г) 876,5(10); д) 281,86(10).

  2. Берілген санды ондық санау жүйесіне аударыңыз: а) 1000001111(2); б) 1010000110(2); в) 101100110,011011(2);г) 100100110,101011(2); д) 1022,2(8); е) 53,9(16).

  3. Сандарды қосыңыз: а) 1100111(2) + 1010111000(2); б) 1101111010(2) + 1000111100(2);в) 1111101110,01(2) + 1110001,011(2); г) 153,3(8) + 1347,2(8);д) Е0,2(16) + 1Е0,4(16).

  4. Азайтуды орындаңыз: а) 1010101110(2)– 11101001(2); б) 1000100010(2)– 110101110(2);в) 1010100011,011(2)– 1000001010,0001(2);г) 1517,64(8)– 1500,3(8); д) 367,6(16)– 4А,С(16).

  5. Көбейтуді орындаңыз: а) 1100110(2) ·101111(2); б) 1272,3(8) ·23,14(8); в) 48,4(16) ·5,А(16).

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]
Помощь Обратная связь Вопросы и предложения Пользовательское соглашение Политика конфиденциальности